ZeilersWiki - Gebruikersbijdragen [nl]

Spriettuig

2009-11-02T23:06:58Z

Hedzer bergsma:

Spriettuigage.

Het spriettuigage wordt vaak gevoerd op kleine platbodems als een (GWS)schouw of een punter.
Het spriettuig bestaat uit een lange stok die in de gaffeltophoek wordt gestoken. Daarna wordt de stok verder omhoog geduwd waarbij de onderkant aan de mast wordt vastgemaakt.
De mast, spriet en bovenlijk van het grootzeil vormt hierbij een driehoek.

Schootvoering is aan het einde van het onder/achterlijk van het grootzeil. Het grootzeil wordt met een losse broek (zonder giek) gevoerd, waarbij de grootschoot is een oog aan het einde van het onderlijk aangrijpt.

Voordeel is de eenvoudige bediening en het eenvoudig wegsteken van het grootzeil door de spriet naast de mast te plaatsen en het zeil met een lijn te borgen.

Nadeel is de beperkte trimbaarheid.

Trizeil

2009-11-02T23:00:23Z

Hedzer bergsma:

Trizeil, Trysail of Traysail,

is een driehoekig zeil die als grootzeil word gehesen.

Doel van het zeil is om druk te houden op het roer en de golven in stormachtig weer zonder enige voortgang te boeken. Het zeil is driehoekig gesneden waarbij (meestal) het onderlijk langer is dan het voorlijk om het zeilpunt zo laag mogelijk te houden.

Vaak ook feloranje uitgevoerd om zichtbaarheid tijdens slecht weer te vergroten.

Wie appelen vaart wie appelen eet

2009-03-23T22:07:13Z

Hedzer bergsma:

Betreft een gezegde uit de "oude" binnenvaart, d.w.z. de binnenvaart onder zeil. Gezegde slaat erug op het feit dat een reis wel eens langer kon duren dan verwacht, waarbij de ingeslagen proviand niet voldoende was voor de lengte van de trip.
Soms werd dan de hand geslagen aan de vracht, ofwel, als je appels vervoerde vrat je van pure ellende de appels maar op.
Dit wordt natuurlijk lastiger bij andere ladingen asl mest, stenen of andere, minder verteerbare kost.

Voor pampus liggen

2008-10-20T22:18:10Z

Hedzer bergsma:

Pampus is, zoals welbekend het eiland voor Amsterdam aan de IJsselmeerkant. Vroeger, toen het IJsselmeer nog de Zuiderzee was en het Amsterdam-Rijnkanaal nog niet gegraven, voor de reders van Amsterdam de enige route om de schepen naar zee te brengen. Bij Pampus lag een soort wantij, zandbank, waar de schepen overheen moesten voordat ze Amsterdam binnen konden varen.

De uitreis was vaak geen probleem want de schepen ongeladen hoog op het water, als de schepen weer geladen weer naar binnnen moesten ze over de ondiepte om Amsterdam te kunnen bereiken.
Als de wind verkeerd stond (ZW) kon het dagen/weken duren voordat er voldoende water stond om de schepen over de ondiepte heen te loodsen. Na 3 jaren op zee te hebben gezeten (een normale retourtrip voor een VOC-schip) duurde die periode van wachten natuurlijk ontzettend lang, vandaar de uitdrukking.

Amsterdam zou Amsterdam niet zijn als ze geen oplossing hadden gevonden voor dit probleem, de oplossing viel uiteen in 2 mogelijkheden:

1. Inzetten van lichters

De lichters waren een soort voorloper van de binnenvaartschepen. Een schip werd gelost in kleinere boten/schepen/pramen die gemakkelijk over de ondiepte konden komen. Was het schip gelost kon het schip op eigen kracht over de ondiepte komen.

2. Inzetten van "kamelen".

Was het schip te groot en daarom het lossen te kostbaar/langdurig werden er kamelen ingezet.
Kamelen zijn een soort lichter met een ander doel. Het was niet de bedoeling om het schip te lossen maar om het schip over de ondiepte te tillen. Daartoe werden er diverse lichter in geladen toestand naast het schip gelegd. Lading bestond uit stenen, water of andere ballast. Met lange lijnen werden de lichters aan BB-zijde en SB-zijde aan elkaar geknoopt, op gelijke hoogte.
Door het lozen van de ballast kwamen de lichters hoog op het water te liggen en zorgde daarmee voor extra drijfvermogen voor het VOC-schip. Het VOC-schip kwam hoger op het water te liggen en kon, met lichter en al, over de bank getild worden. Voorwaar een knap staaltje Hollands vernuft.

Aan lagerwal zitten

2008-10-20T22:01:50Z

Hedzer bergsma:

Aan lagerwal zitten.

Een situatie die voor een schipper niet de meest wenselijke is en was. Tegenwoordig met voldoende motorvermogen weinig problematisch, vroeger zonder motor een situatie die de nodige problemen opleverde.

Als je door problemen, averij, herfststormen of andere malheur aan lagerwal raakte kon het dagen/weken duren voordat je weer verder kon. In de tijd die je aan lagerwal doorbracht verdiende je natuurlijk ook geen stuiver en je werd armer en armer.

"aan lagerwal" betekend in de moderne tijd dan ook:
- zonder geld
- zonder middelen
- door omstandigheden niet "normaal" functioneren in de maatschappij

Kottertuigage

2008-10-16T23:07:55Z

Hedzer bergsma:

Kottertuigage

Een kottertuigage bestaat uit de volgende onderdelen:
1 mast, vaak masttopgetuigd
1 grootzeil
1 aspect fok getuigd op een binnenstag
1 kotterfok getuigd op een voorstag

Grootzeil: Vaak een standaardgrootzeil met meerdere reefmogelijkheden.

Aspect-fok: Een kleinere fok, aangeslagen aan de binnen-voorstag en al-dan-niet gevoerd als boomfok.

Kotterfok: Een grote genua-achtige fok die gevoerd wordt vanaf de voorstag en die de Aspect-fok overlapt in groote als in de schoothoek.

Voordelen kotter-tuigage:
Flexibel want op meerdere manieren te varen afhankelijk van de omstandigheden. Bij licht weer wordt het volle tuig gevoerd op lange koersen. Als het harder gaat waaien kan er een keuze gemaakt worden:
- Aspect-fok wegnemen
- Genua wegnemen met een rif in het grootzeil
- alleen op genua
- alleen op grootzeil of aspect-fok (al dan niet gereefd)

Naar gelang de windsterkte en windrichting kan er een keuze gemaakt worden die het beste past bij boot en/of bemanning.

Nadelen Kottertuigage:
Bewerkelijker door het hijsen/strijken/opruimen van meerdere zeilen, moeilijk om trim in de mast te krijgen in verband met masttoptuigage.

Masttoptuig

2008-10-16T22:55:27Z

Hedzer bergsma:

Masttoptuigage

De term "masttoptuigage" geldt voor de boten met 1 mast waarbij de voortstag en de achterstag aangrijpen op het hoogste punt van de mast, de masttop. Dit in tegenstelling tot een "fractioneel getuigd jacht" waarbij de voorstag lager aangrijpt op de mast dan de achterstag.
Bij fractioneel getuigd wordt er een onderscheid gemaakt tussen 7/8, 5/8 en andere verhoudingen tussen aangrijpingspunt achterstag en aangrijpingspunt voorstag op de mast.

Voordelen van een masttop-tuigage:
Stevig want geen buiging op de mast in de masttop. Goed instelbare druk van de voorstag, achterstag en zijstagen.

Nadelen van een masttop-tuigage:
weinig mogelijkheden om de mast te trimmen. Door de achterstag strak te trekken is het mogelijk een kromming in de mast te trekken (boogvorm) zodat het grootzeil vlakker wordt en/of de bolling naar achteren wordt verplaatst, maar daar is veel kracht voor nodig en oefent daardoor veel druk uit op de mastvoet.

Bolle Jan

2008-06-22T14:13:01Z

Hedzer bergsma:

Een bollejan is een voorzeil die in beginsel de karakteristieken heeft van een halfwinder.
Het speciale van een bollejan bestaat hieruit dat het een dubbele halfwinder is waarbij het tweede identieke zeil achter de eerste weggetrokken kan worden bij zeer ruimewindse- of voordewindse koersen. Aan de loefzijde wordt de bollejan in ieder geval gevoerd op een spiboom, aan de lijzijde zonder de spiboom of desgewenst met een spiboom.

Het grootzeil kan dan gestreken worden zodat maximaal van het zeiloppervlak gebruik kan worden gemaakt. Bij koersen minder ruim als voor de wind kan de bollejan prima dienst doen als halfwinder tot maximaal halve wind.

Voordeel ten opzichte van de spinaker is het hanteerbare gebruik, de meerdere gebruiksmogelijkheden en minder aanpassingen aan je boot. Met de aanwezige fokkeschootblokken heb je in principe voldoende.

Nadeel ten opzichte van een spinaker is het mindere rendement, een spinaker levert meer "power".

Joon

2008-03-02T13:20:37Z

Hedzer bergsma:

Een joon is vaak een lange stok met in het midden een drijflichaam en onder een verzwaring.
Doel van een joon is een plek in water te markeren, in de meeste gevallen een man over boord.
Top van de joon is voorzien van een vlaggetje en/of een flitslicht om de joon zichtbaar te maken in moeilijk zicht omstandigheden.

Stok, drijflichaam en verzwaring kan van diverse materialen gemaakt zijn.