Onderwerp: van "Avontuur" naar "Memphis Blues"

Voorgaand stukje illustreert dat zo'n klus vaak geen standaard oplossingen kent. Een ander was misschien wel spanten gaan lamineren of had misschien wel het dek eraf gehaald om nieuwe stalen of RVS spanten te monteren.

Met de nieuwe spanten erin kon ik beginnen de slechtste gangen te vervangen en dat maakte het aanzicht van de boot er niet beter op. Op de achtergrond de veel gebruikte stoomkist.




Ook de stevenbalk was slecht en moest vervangen worden.




In deze periode werd ik definitief voor gek verklaard door kennissen en bezoekers .....maar ik wist (samen met pa) intussen dat het helemaal goed ging komen. We hadden nu een goed "plan van aanpak" (maar dat heette toen nog niet zo) en daar weken we niet meer van af. De "Avontuur" ging over 1 tot 1.5 jaar weer als nieuw te water.

geweldig, wat een klus, en doorzettingsvermogen. Ben benieuwd naar het vervolg.

Inderdaad, je moet wel gek zijn om hier aan te beginnen. Gelukkig was je zo gek!
Lang leve de echte bootjesgekken!

En bedankt voor het verslag! Heerlijk om zo mee te kunnen lezen en mee te leven!

De eerste nieuwe gangen zaten erin. Natuurlijk begon ik met vervangen van de allerslechtste stukken en dan was het contrast tussen oud afgeleefd mahoni en nieuw iroko natuurlijk enorm.




Eerst begon ik gang voor gang te slopen en te vervangen, maar daarna sloopte ik steeds een paar gangen om-en-om zodat ik wat vlotter door kon werken.

De eerste gang werd ook nog erg voorzichtig gesloopt en gebruikt als mal voor de nieuwe, maar dat duurde me allemaal veel te lang. Bij de volgende gangen werd elke 20cm de breedte van de tussenruimte op een stukje afvalhout genoteerd en daarna afgetekend op de iroko plank.
Een voordeel van vrij dunne gangen is dat je ze ook dwars wel wat kunt buigen , dus ik hoefde geen bocht in de gang te zagen en pakte steeds een rechte zijde als maat. Bij ingewikkelde bochten en krommingen zocht ik in de hoop kromme iroko planken en passende kromming op.

Met een stokoude cirkelzaag tafel en handschaaf werd alles op maat gemaakt. Inbuigen en monteren ging vaak gewoon op de hand mbv lijmtang of paar stut balkjes.







Bij het slopen van de oude mahonie gangen bleek dat ook de mooie stukken zo bros waren geworden dat ze soms in twee braken als ze op de grond vielen ! Het was duidelijk dat mahonie na 70 jaar gewoon "op" was .

Wow!! Wat een goed verhaal en super dat je de foto's erbij plaatst!

AndreAzuree schreef :
Dat doorzettingvermogen heb ik inderdaad wel, maar werken met hout en aan zo'n boot maakte het allemaal wel veel makkelijker.
Een eerste spant instomen is puur stress en lijkt onmogelijk, bij de 10e begin je het te snappen en na zo'n 50 stuks wordt het leuk en routine.
Met elke gang wordt zo'n boot mooier en vergeet je weer even dat het eigenlijk een k....klus was om hem goed pas te maken.
Het was zeker niet altijd feest,soms vloeken als het tegen zat, maar overall heb ik ook vooral veel genoten.....en je leert een beetje proeven van het vakmanschap van vroeger!

Geweldig! Leuk dat je het hier wil delen. Eigenlijk heb je bijna een heel nieuwe boot gebouwd, me de oude als "mal".

AndreAzuree schreef :
Uiteindelijk wel, maar dat weet je niet allemaal vooraf natuurlijk.
Voor een vriend die dit project destijds volgde was het de reden om op basis van tekeningen een geheel nieuwe houten boot te gaan bouwen. Dat heeft ook grote voordelen natuurlijk omdat je minder beperkt bent door de bestaande situatie.

Ik ben altijd wel blij geweest niet helemaal vanaf punt zero te hoeven beginnen en een (rotte) basis te hebben om vanuit te kunnen werken. Daarbij had ik natuurlijk wel tuigage en motor liggen en dat was gezien het beperkte budget wel fijn.

Wat een geweldig project om te zien! Bedankt dat je dit met ons deelt

TENT erop en DEK eraf

Intussen is het voorjaar Mei 1988 en ik ben sinds het najaar Oktober 1987 bezig. De herbouw vordert gestaag en het wrak begint er weer een beetje als houten boot uit te zien.




Tot nu toe had ik gewerkt onder een afdekzeil over de mast, maar dat zou lastig worden als ik aan het dek moest beginnen. Pa had in Apeldoorn een demontabel tentframe van sloopbuizen gemaakt en kwam op een dag helpen opzetten.




Met een paar oude vrachtwagen zeilen erover en een stel tl-balken in de nok ontstond zo een reuzentent waar de boot geheel in stond. Ik kon straks verder werken met meer ruimte rondom en boven de boot.

De voortgang begon nu wel vast te lopen onder het achterdek ondanks het extra luik dat erin was gezaagd.
Ik had er nog wel een nieuwe hekbalk onder kunnen maken, maar kreeg er verder geen spant meer in gebogen vanwege de krappe ruimte.



Het werd dus tijd eens na te denken over de plannen met het dek. Het teak leek nog wel redelijk, maar de dekbalken en wegers waren slecht en regelmatig ingerot van bovenaf.

De romp was intussen behoorlijk versterkt door nieuwe spanten en nieuwe gangen. Het dek van onderuit goed repareren was onmogelijk en verder zat het nu hopeloos in de weg als ik verder wilde.
Als ik het netjes zou slopen zou ik het teak misschien nog kunnen hergebruiken, maar het dek moest er nu wel gewoon af.
Ik heb toen wat extra dwars-schoren in de romp geschroefd en het dek in hanteerbare delen gezaagd. Het complete dek was veel te zwaar, maar het kon toen in delen (voor, achter en zijdekken) inclusief kimweger en scheergang compleet vanaf de romp worden getild en worden bewaard.

Zonder dek onder de tent ontstond er werkruimte en ik kon nu vlot verder met de nieuwe spanten onder het achterdek en de gangen. Het begon steeds meer op een boot te lijken.









Het ging zo goed, dat ik gelijk besloot de laatste paar "goede" oude gangen ook maar te vervangen. Dan was de huid nieuw en kon die mooi blank gelakt worden.

Wat oud overbleef was het eiken doodhout boven de ballast het zaadhout onder de schroefas en de eiken zandstroken. Die waren stokoud, maar nog sterk en hard. We hebben daar nog over getwijfeld, maar "goed is goed" en we zaten niet om onnodig werk verlegen. Waarschijnlijk heeft de lekkende motorolie van de Albin 0-2 inbouwmotor die er sinds 1932 was ingebouwd zijn werk daar goed gedaan.

NB: wat je op de foto's ziet is dat de achterkant nogal een "zootje" was. Daar was zo veel verrot dat ik als noodgreep de ronde kont heb afgezaagd en een soort binnenspiegel op de nieuwe hekbalk heb gezet. Toen het dek eraf was, was de stabilieit ver zoek. Ik heb toen met nieuwe scheergangen en een paar kimgangen een strokend geheel gemaakt met de oude ijzeren spanten erin als mal. Die waren gelukkig nog vrij goed. Daarna zijn de andere gangen op maat geschaafd en provisorisch gemonteerd op die binnenspiegel. Pas later zijn er nieuwe spanten ingestoomd en kon ik de zaak weer voldoende sterk krijgen.

Dit zijn van die klussen waarvan je denk : hoe dan?? en soms maar gewoon moet beginnen met "iets" op de gok dat het lukt.
Uiteindelijk pakte dit goed uit en was ik er wel tevreden mee. Dat zie je later nog in het verhaal.

Werkelijk geweldig! En ook in een super-hoog tempo!

Wauw wat een energie, lef en heerlijke jonge-mensen naïeviteit spreekt hieruit! Geweldig en leuk dat je dit deelt!

Wat een prachtig verhaal, Ik zit precies in het zelfde schuitje (zie verhaal van de Fortunella) dus hoop natuurlijk op een goed einde!

rboxhoorn schreef :
Ik heb net ff gekeken naar jouw Fortunella. Zo te zien/lezen zijn jouw spanten nog oke, dat scheelt veel. Pak wel overal waar dat kan RVS bevestigingsmiddelen ipv staal. Ik ben absoluut geen fan van Sikaflex en zeker niet op oud hout. Wordt veel te hard op den duur.
Mijn boot zat bovenwater in de Thiocol kit (cosmetisch netter), maar OWS zat alles in de Thixophalte (bitumen kit).

Toen ik in 1970 of daaromtrent een oude houten romp opknapte werd mij voor het onderwaterschip Colturiet TCN aangeraden. Was een soort koolteerepoxy denk ik. Ijzersterk en knoerthard. Mag nu niet meer verkocht worden.

De stalen kruiser van mijn vader ook een aantal keren in de Coltutiet gezet. Stonk wel wat, maar ik was 17 en alles was toegestaan.

Extra GANG erop

Met het dek eraf is nu ook de mogelijkheid ontstaan het plan wat aan te passen.
In de oude situatie was er met een brede mahonieplank een boeisel opgezet van zo'n 18cm boven dek. Nu had ik de mogelijkheid er een extra gang van 13cm op te zetten en dat boeisel achterwege te laten.
Een verhoogd dek gaf veel meer hoogte onder het krappe voor en achterdek en de boot zou er niet noemenswaardig zwaarder van worden, wel een stuk bruikbaarder.

Constructief was het geen probleem. Ik had al besloten tussen alle nieuwe ingestoomde spanten (spantafstand 28cm) nog een tweede set spanten in de te stomen.
Zoveel extra woog dat niet en met 14cm spantafstand gaven ingebogen eiken spanten enorm veel sterkte en konden we makkelijk afzien van gelamineerde of RVS spanten op de vrijgekomen "oude" spantplekken. Met langere extra spanten kon de extra gang er zo op.

Hier een foto met de grote tent . De extra gang zit erop en de iroko huid is dicht. Alle eiken spanten zijn ingebogen en er zitten nieuwe steven en hekbalken in.

KOLSUM en WEGERS

......maar met een huid en spanten is de constructie nog niet klaar. We wilden de boot sterker maken dan origineel en hadden nu de gelegenheid er een echt stijve boot van te maken.

Allereerst ging pa er een stalen en torsievrij "kolsum" in bouwen, dat een oersterke verbinding tussen kiel en stevenbalk ging vormen. Daarop kwam de mastkoker te staan, daaraan kwamen de wantputtings uiteindelijk vast te zitten en stond achterop de motorfundatie.
Dat kolsum werd vastgezet op het doodhout met nieuwe kielbouten, op de stevenbalk en met 2"vleugels" achter op een extra langsweger langs de s-bocht van de s-spant.

Mijn job was voldoende langswegers en dekweger in de boot te monteren, zodat het langsverband voldoende sterk was.
Over die langswegers kwamen de schotten die later de kuip, kajuit en het interieur zouden vormen en zodoende meehielpen aan de constructie.

Het resultaat zou zijn een loeisterke binnencontructie in die lange slanke romp, die zou voorkomen dat hij ging vervormen, torderen en dus lekken; "een niet bewegende naad lekt niet"

Ik ging weer eens op bezoek bij mijn houthandel "of er nog iets bruikbaars en kroms lag" ....en dat lag er!
Vroeger hadden ze houten ladders geproduceerd en daar lag nog een stapel krom getrokken oregon pine ladderhout. Tot wel 8 mtr lengtes. Helemaal top natuurlijk voor dek en kimwegers. Ik mocht zelf uitzoeken en nam een stapel mee naar de boot. Voldoende voor dekwegers, kimwegers en 3 extra wegers in de boot, gemonteerd over de spanten.

Hier het resultaat op foto: je ziet het zwarte "kolsum" met mastkoker en "vleugels" achter , dek- en extra wegers en de eerste bevestigings"spanten" van de schotten. Ik was intussen zo gewend aan instomen van eiken, dat ik die techniek ook heb gebruikt om de bevestigings latten van de schotten te monteren over de wegers.

Er is nog veel meer "verborgen" werk gedaan, voordat het stalen kolsum gemonteerd kon worden.

Alle spantkoppen zijn uiteindelijk verbonden met op maat gemaakte RVS "wrangen" van dikke platte strip over het doodhout, stevenbalk of hekbalk.
Dit was ook zo'n ondersteunend klusje van pa. Die kwam af en toe langs om te meten of malletje te maken en na verloop van tijd stond hij er weer met een kofferbak vol genummerde RVS wrangen...." of ik die er ff op kon zetten"
Die wrangen zijn allemaal vastgebout met RVS M6 boutjes door spantkoppen en geschroefd in doodhout, de steven en hekbalk. In feite houden zij de linker en rechter helft van de romp vast aan elkaar en de kiel. Het kolsum ligt daaroverheen.

De kielbouten moesten vervangen worden. Dat waren stalen bouten die met conische kop onder in de gietijzeren ballast zaten en met moeren op het doodhout. Dat lijkt een simpele klus, maar :
Om die te verwijderen is de hele boot 15cm omhoog gezet. Toen zijn de moeren op het doodhout afgeslepen en zijn de bouten een voor een naar beneden geslagen, waar ze steeds in stukken van 15cm konden worden afgeslepen onder de ballast.
Vervolgens werd een nieuw passend RVS draadeind van boven in het bestaande gat gestoken en onder de ballast van een moer voorzien.
Toen alle oude bouten waren verwijderd en alle nieuwe RVS draadeinden waren doorgestoken is de boot nog 5cm verder omhoog getild, zodat de ballast los kwam.
Daarop is een dikke laag bitumenkit opgesmeerd (Tixophalte van Shell) zodat de naad tussen doodhout en ballast dicht was.
Boot vervolgens weer laten zakken op de ballast, moeren aangedraaid en vervolgens is de boot weer 15cm lager neergezet op de oude hoogte.
Omdat de hele romp los had gestaan, moest vervolgens alles weer goed recht gezet worden met slangwaterpas, loodlijn en hartlijn, voordat ik verder kon met schotten en dek.

Het kolsum arriveerde, dat pa thuis op maat had gelast, na een keer passen aan boord.
Toen konden de kielmoeren weer los zodat we het kolsum over de draaideinden op zijn plek op het doodhout over de wrangen konden laten zakken.
Eerst ging er weer een dikke laag bitumenkit over het doodhout op de plek waar het kolsum kwam.
Daarna gingen de kielmoeren pas definitief vast en werd de rest van het kolsum gemonteerd aan de stevenbalk en wegers.

NB: of dit allemaal nodig was, en of het allemaal zo moest blijft natuurlijk de vraag ?
De boot bleek wel enorm sterk, torsievrij en heeft nooit een drup gelekt in die 5 jaar dat ik er later mee heb gezeild ; ook met zwaar weer op zee en overtochten naar de Eastcoast UK
Ik ben er onder rustige omstandigheden diverse keren mee aan de grond gelopen en zelfs een keer plat geslagen tijdens een onweersstorm voor de kust bij Zandvoort.
De boot gaf geen krimp.