Na een lang weekeind SaasFee/Zermatt:
Ja het elektrokarretje in Zermatt stond aan de lader. Iemand wilde het een klein eindje wegzetten tegen de heuvel op en deed dat zonder de lader eraf te halen. Hiervoor was geen beveiliging aangebracht in de zin van een schakelaar die bij de aanwezigheid van een lader het karretje uitschakelt.
De accu was nog niet vol en moest verder worden geladen.
De eigenaar en de monteurs van de fabriek hebben over de toedracht gespeculeerd, maar niets kunnen vinden over de toedracht en staan voor een raadsel. Ik vroeg naar welke accu erin het karretje zat. 'Een li-ion accu' zei de eigenaar met wat ingehouden trots. Hij haalde het fabrieksboekje erbij om te laten zien wat de capaciteit en de nominaal spanning van die accu was. Het was een LCM accu van 24 cellen en 250Ah. Wat voor een lader? vroeg ik. Ingebouwd en een snellader vertelde de eigenaar trots. Toen begon bij mij het spek te stinken!
Snelladers laden met een spanning die boven de eind laadspanning komen. Dat moet met een regelaar worden bewaakt. Door met de stekker in in de contactdoos even weg te rijden daalt de laadspanning iets en denkt de lader dat de accu toch niet bijna vol is... Resultaat is dat de lader weer naar bulkladen gaat met een hogere laadspanning. Dan stopt de motor en de laadspanning schiet weer omhoog terwijl de cellen nog steeds bijna vol zijn. Dan treed overladen op omdat de stroom te hoog is en de cellen (al warm van het laden) worden nog warmer en de thermal runaway is begonnen.
Tussen de eerste rook en vlammen en het doven van het vuur was ongeveer 10 minuten verlopen.
Van het aluminium karretje was niets meer over. Het was een 'wit' vuur (hetgeen het oxideren van aluminium bevestigd) en op de foto van na de brand was tussen as en roet alleen de rotor en de stator van de BLDC motor te zien. Ik mocht de foto niet kopiëren of een kopie ervan meenemen anders had ik deze gepost. Het was zeker indrukwekkend. De resten van het karretje zijn door de fabrikant opgehaald voor nader onderzoek. De eigenaar wees de plaats aan waar het karretje had gestaan en in de sneeuw was een keurige cirkel met een radius van ca 2 meter te zien met in het midden een zwarte plek op het beton.
Dan heeft het smeltwater de brand nog versterkt door contact met het kobalt uit de accu's. Zo ziet een thermal runaway eruit op het land.
Herr Bumann (van de elektrokarretjes garage in SaasFee) vroeg of ik nu wist wat er precies was gebeurd... 'Ie wüs net sicher aber ie hend ei Ahnik' (Ik weet het niet zeker maar ik heb wel een vermoeden). Of ik wel snapte dat hij bij zoveel onzekerheid over de brandveiligheid hij echt niet aan deze technologie ging beginnen en gewoon bij loodaccu's bleef. Ja dat snap ik wel!
We reden samen met hem het voor ombouw bedoelde karretje naar binnen in zijn garage en hoewel hij naar eigen zeggen nog meer te doen had, bleef hij er wel bij om te zien waar die gekke Hollanders nu weer mee bezig waren. En hij was niet te beroerd om het elektrisch schema van de Goupil G3 erbij te halen en dat was natuurlijk verdomd handig.
Buiten was het -5 en in de garage was het iets warmer maar nog steeds niet bepaald tropisch. In no time waren de accubakken met de loodaccu's eronder uit en konden we de LFP cellen erin zetten en in serie schakelen met de aluminium verbinding strippen. Met houten klossen en de standaard werden de cellen gefixeerd tegen rammelen en schuiven en de accubakken kwamen weer op hun plaats.
De 16 cellen accubank bank werd aangesloten en omdat deze in Nederland al 5 dagen aan de lader had gestaan, konden we meteen proberen of het werkte. Alles deed het. Ik vermoedde dat er 12V van de accu werd afgetakt voor de verlichting, maar dat verliep via een 'Konvertierer' aldus Edgar Bumann.
Nu kon de 16 converter lader worden aangesloten en worden gemeten of deze werkte. Dat was het geval en ik zou zaterdag de draden afwerken met krimpkous en adereindhulzen en siliconevet tegen corrosie. Uiteindelijk werd dat zaterdagmiddag want er werd vanaf vrijdag 16.00 tot 23.40 'proefgereden om de accu leeg te krijgen'. Dat lukte niet en om 0.00 uur werd een laatste meting gedaan en stonden de cellen op 3,26V tot 3,31V (nog meer dan halfvol).
De kar kon aan de lader.
Op zaterdagmorgen was de accu volgens de 'blokjes accumeter' weer vol. Alle celspanning was tussen de 3,37 en 3,41V Dat reken ik als 'vol'. Nu is SaasFee ruim voorzien van steile straatjes om hill climbing te doen en de accu leeg te maken. Nu is zo'n karretje met loodaccu's zwaarder dan met LFP accu's van dezelfde capaciteit en kregen we te maken met de eerste gevolgen van de ombouw: wielspin! De spijkers van de spijkerbanden spuwden vuur toen we al slippend de heuvel opreden. "Donnerwetter" zei de van oorsprong Duitse bestuurder van de kar, "dass ist unerhört". De loodaccu's verlagen door hun gewicht de klimsnelheid en door de hogere Ri van de loodaccu's blijft er bij maximale stroom afgifte minder spanning over voor de motor. Niet met LFP accu's! Bij volle loodaccu's liep de snelheid terug van 20km/h tot 6km/h bij het klimmen, nu liep de snelheid op tot 19km/h bij het klimmen. De Duitse chauffeur waande zich nu 'the Stig' en begon nu zijn eerste training voor elektrokarretjes rally cross. Op vlakke stukken haalde het karretje 30km/h en heuvel af met 'vol gas' tikten we de 34km/h aan. Mijn Duitse chauffeur straalde van plezier en had in een F1 niet meer lol kunnen hebben. 'Jetzt weiss man doch wie Verstappen sich fühlt'! Ik wilde hem zijn pretje niet ontnemen maar dacht: die gaat wel effe iets harder hoor.
Er kwam een tweede effect van de ombouw naar voren. Bij afremmen wordt het surplus aan energie niet omgezet naar warmte maar naar elektriciteit die weer in de accu gaat. Heb je accu's met een lage Ri zoals LFP accu's, dan worden deze zo sterk afgeremd dat de wielen bijna blokkeren en zelfs de spijkerbanden op een besneeuwde weg slippen. Sterk afremmen zou bij een loodaccu nooit tot blokkeren leiden, maar bij LFP accu's kan dat wel! 'Wass meinen Sie' vroeg ik de Duitser, 'schreiben wir uns ein für die 24-Stunden von Le Mans?' "Mit eine Batterieladung schaffen Sie nicht 24 Stunden!" 'Doch, doch, den Wirkungsgrad ist 95% gegen 70% für neue Blei Batterien.' Toen had ik een stille Duitser naast me zitten terwijl we terug reden naar het hotel waar het karretje aan de 230V kon.
Toch nog even meten wat de celspanningen waren... Geen cel die onder de 3,3V zat, bijna vol dus. De Duitser protesteerde en zei dat we de cyclus nog niet hadden afgemaakt... 'Dat hoeft niet bij deze accu's.' Ongeloof op zijn gezicht... "Das ist ja Wahnsinn! Wenn das wirklich so ist!" 'Sie sind Elektrowagenführer (ik blijf het toch een beetje een raar woord vinden) Sie werden es als erster wissen!'
Later reed ik mee met de garagehouder Bumann om hem naar zijn auto op de parkeerplaats te brengen. Hij gaf aan dat hij adviseerde niet met volle accu's aan een afdaling naar een lager liggende plaats te beginnen omdat dat de accu's zou overladen. Ja, daar heb je op een boot geen last van.
De tankmeter van de Goupil G3 geeft niet heel precies aan hoeveel er nu precies in de accu zit, maar er is een indicatie. Aangezien je altijd 'de stekker erin mag doen', is dat ook geen probleem.
De Goupil G3 heeft een begrenzer op 10km/h, dan gaat de kar nooit harder dan 10km/h en tot de 10km/h luistert de kar naar het 'gaspedaal'. De Duitse Elektrowagenführer vond me maar een rotzak dat ik de begrenzer had ingeschakeld. Es ist eben ein LKW! Hij is vast aan het bestuderen van de gebruiksaanwijzing om te zien hoe deze eraf kan worden gehaald. Dan is er tenminste een bestuurder die de gebruiksaanwijzing heeft gelezen.
@OFRi: Gebruik nooit de CC en FLOAT modus voor LFP cellen zonder limiter! Het terugzakken naar 3,3V is het gevolg van de serieweerstand in de lader om met een hogere spanning te laden en een stroombegrenzer in te bouwen. Je moet een 'sense leiding' hebben om dit te omzeilen en daar komt bij dat een lage Ri bij een kleiner spanningsverschil toch al een behoorlijke laadstroom geeft en daarom kun je LFP cellen zo goed en zo snel CV laden.
@Roozeboos: Neem nooit meer aan dat er mensen zijn die een beetje weten waarover ze praten. Kijk altijd of ze het hebben onderzocht en kijk naar hun meetresultaten. Lees hun blog eens kritisch door, dan zie je dat ze 5 jaar geleden LFP cellen nog tot 4V opladen. De maximum laadspanning is inmiddels 3,65V. Zes jaar geleden hanteerden ze de LCM accu spanningen nog voor LFP accu's. Ze zijn vriendelijk en behulpzaam als padvinders, maar helpen ook oude vrouwtjes naar de overkant van de weg die dat helemaal niet willen! Het feit dat ze over floating spreken geeft al aan dat ze nog van oude loodaccu ideeën gebruik maken. Ga bestuderen hoe jouw LCM accu's echt werken! Dan merk je ook dat mijn LFP werkwijze niet voor jouw accu's opgaat en omgekeerd.
Groeten, Peper.