Onderwerp: Blikseminslag op een stalen schip

Hey iedereen,

Ik ben eens aan het rondlezen geweest hoe het nu precies zat met blikseminslagen op boten en de gevolgen/bescherming hiervan. Vooral gezien mijn schip van staal is en de mast van aluminium vroeg ik me af of ik me daar uberhaupt wel zorgen over zou moeten maken. De situatie bij mij is de volgende (zie foto): De aluminium mast staat op het kajuitdak (niet doorgestoken). Dat kajuitdak is helemaal verstevigd binnen met stalen spanten om deze krachten op te vangen. Het kajuitdak zelf is van staal, de zijwand van het kajuitdak is van staal. Dit is dan weer verbonden met het dek (ook weer staal) en het dek is natuurlijk verbonden met de romp (ook staal).

Is er in deze situatie uberhaupt nog iets dat ik extra kan doen ter bescherming (het enige waar ik geen zicht op heb is hoe goed de elektrische verbinding tussen mast en kajuitdak is), en is dat de moeite waard om te doen?

En ook niet onbelangrijk, àls de bliksem in zou slaan, zal dit dan nog grote volgen hebben? Als de elektriciteit goed kan worden weggeleid naar het water, is er dan nog sprake van schade aan elektrische apparatuur (had bvb gedacht om een zak maliënkolder te maken om daarin handheld gps/marifoon etc te stoppen)

Volgens mij is je boot de mooiste kooi van Faraday die je je kan wensen.

Zou je denken, nee? Jammerlijk genoeg heeft de bouwer van de boot na twee jaartjes varen gemerkt dat heel die stalen kajuit/kuip toch best wel veel woog en de prestaties van de boot erg beïnvloedden. Daarom heeft hij heel het kajuitgedeelte en de kuip àchter de mast vervangen door polyester. De romp en het dek is overal staal, maar de opbouw achter de mast en de kuip zijn van plastic...

no worries
en de alu mast zal wel met stalen verstaging vast zitten aan de boot

edit; farady werkt ook in je auto met al die ramen erin

orchidius schreef : Op onze boot is dat gebeurt, een directe inslag. Ook staal, met een alu mast en RVS verstaging.
Opzich eigenlijk geen schade aan iets primairs, behalve dat de masttop kaal geveegd was van verlichting, antennes en sensoren.
Als er onweer in de lucht hangt, dan heb ik de gewoonte om alle kabels die uit de mast komen te ontkoppelen, en ook alle antennes ed los te haleb van de instrumenten.
Zo ook op die dag dat de bliksem ook echt insloeg. Er was echter een ding waar ik nooit echt aan gedacht heb, en dat was de driekleur/ankerlicht kombinatie die boevnop staat. Bij ons loopt die helemaal door tot aan de navigatietafel zonder onderbreking bij de mastvoet. Dat is mijn fout geweest, de kabel van de verlichting gaat vlak achter de radio/cdspeler langs, en heeft dit ding dus gefrituurd van binnen uit. De laptop zat nog ingplugged, want we hadden net naar muziek geluisterd. Via de geluidskaart is de laptop ook verbrand.
Uiteindelijk is dus via de masttop verlichtingskabel de energie van de inslag naar de navigatie tafel geleid. Enkele maanden later begonnen de GPS, radar en navtex ook kuren te vertonen, dus die zijn uiteindelijk ook allemaal vervangen.

Dus als je het goed wilt doen: zorg dan dat alles wat aan je mast zit, of ergens buiten uitsteekt met een kabeltje er aan, dat je deze loshaalt en minimaal een halve meter van je navigatietafel weggeleid word zodat de energie daar neit meer heen geleid kan worden. Volgensmij zit je dan helemaal goed.

orchidius schreef :
ja is gewoon stuk. als je bij een voltreffer dat nog het enige is. kom je goed weg

Inplaats van een maliënkolder zak (geintje?) zou ik gewoon zo'n wit tonnetje met rood deksel nemen. Kunststof, waterdicht en blijft drijven.

Op zich ben je in zo'n kooi van Faraday veilig .Ik heb er ooit heel lang geleden een keer ingezeten bij de Kema in Arnhem tijdens een excursie maar dat zal tegenwoordig wel niet meer mogen.
Je moet er wel voor zorgen dat je binnen niet met je handen aan de stalen romp kunt komen anders kan het wel eventueel slecht aflopen , afhankelijk of de stroom via bijv. je voeten ook weg kan.
En inderdaad, de electronica kan er waarschijnlijk toch slecht tegen al is je boordnet volledig van de romp gescheiden.
Komt denk ik door de EMP en daar kun je alleen wat aan doen door de dure apparatuur nog een extra kooi te geven (sommigen stoppen ze in de oven maar of dat echt helpt??)
Ad

Dat electronische appatuur kapot gaat...bijzonder jammer natuurlijk.
Maar geldt dit ook voor reserve apparatuur, zoals een tweede marifoon, die
niet aangesloten is en in een waterdichte ton is opgeborgen?

Denk ut niet....maar voor de zekerheid mijn vraag.

Vinni

Vinni schreef :
Mmm, weet dat zo net nog niet.
Weliswaar zal eht toch nog wel ontstane magnetisch veld in de boot een mens niet nadelig beinvloeden maar of ddat ook voor electronica geldt vraag ik me af.
In bijv. een MRI krijg je ook een fors magnetisch veld voor je kiezen zonder dat je er veel van merkt maar electronica kan daar problemen mee hebben als je dat op of in je lichaam zou hebben.Vandaar dat mensen met een pacemaker tijdens een MRI scan moeten worden gemonitord.
Die dingen schijnen er gelukkig meestal onbeschadigd uit te komen. Misschien doordat ze ook weer in een klein metalen doosje zitten analoog aan de "oventruuk"?
Ad

Mijn portofoon en handhelds GPS zitten in een soort van metalen koektrommel die goed afsluit.
Baat het niet, schaadt het niet .

Over onze steiger is jaren geleden een bolbliksem gerold. Twee schepen total loss en veel schade aan electronica.
Mijn buurman miste de komplete top van de mast. Gewoon verdampt. In de kajuit veel brandschade aan kussens. De dynamo wikkelingen pikzwart verbrand en de hele elektrische installatie verpulvert/weg. Ze dreef nog wel... Bij ons alleen alle ST50 instrumenten en acculader defect. Verder deed alles het nog. Mocht van de verzekering alles vervangen. Die deed niet moeilijk. ST50 door ST60 instrumenten en SPX5 stuurautomaat. "Ieder nadeel heb z'n voordeel..." . De GPS deed het nog. Na een jaar stopte spontaan de GPS antenne ermee. Voor de zekerheid toen ook de GPS vervangen.

Na een fikse statische ontlading hoef je niet meteen te merken dat er schade is aan de electronica.
Dat kan ook veel later optreden. Daarom per definitie alles vervangen, wil je geen risico lopen.

in elk geval onder voorbehoud van nog later vast te stellen schade claimen.
eens gelezen; de oven (als je die heb dan) als mini kooi van faraday.
niet voor je zelf handig, wel voor los te nemen/reserve electronica

Een inmiddels oude post, maar nog steeds een relevante vraag. Ik heb een aluminium schip, dus vergelijkbaar met de vragensteller. Over structurele en persoonlijke schade maak ik me dus geen zorgen, over de electronica wel. Nu sluit de verzekering schade door blikseminslag uit als je geen bescherming hebt. Heb je dat, bv DDCE van Elna, dan wordt schade kennelijk wel vergoed.
Erik beschreef de schade aan instrumenten door binnenkomende kabels. Je zou deze moeten onderbreken.
Mijn marifoonkabel heeft een stekkerverbinding direct na de dekdoorvoer, die is inmiddels direct bereikbaar gemaakt (foto).
Dan zou ik nog een 4-aderige stekker moetn maken voor het toplicht en een 8-aderige voor de (oude analoge) windmeter.
Benieuwd of bij inslag de vonken er vanaf spatten, van die stekkers.

Nu heb ik ook mijn radarmast, met een dozijn antennes en instrumenten. Die zit een stuk lager, op 3m. Afkoppelen van deze geleiders is ondoenlijk.
Enig idee of er risico van inslag is? Lastig te beantwoorden vraag hé, ik denk dat zelfs specialisten een slag om de arm houden.

Zo'n ELNA systeem heeft een super-jachten prijsstelling. Helemaal de andere kant van het spectrum is een heksenbezempje, die zat op mijn mast toen ik het schip kocht. Helaas kwam die naar beneden zetten, ploink, plons, je kent dat wel.

Suggesties,ervaringen?

Er bestaan Ligghtning arrestors om je VHF te beschermen, deze moet je dan wel aarden naar je romp.

www.cbwinkel.com/p/lightning-a...r-ca-35rs-pl-259-m-f

Baralt schreef :
Stevig aarden met inductie arme verbinding (litzestrip) vlak bij binnenkomst. Richting de apparatuur nog wat ferrietclamps om looptijd vertraging op te weken.

Of goed bevestigen aan de romp.

Aarden op de aluminium romp lijkt me nu ook weer onnodig spannend...

Wat overigens belangrijk is: bij ontkoppelen wel zorgen dat de stekkers minimaal 30cm bij elkaar vandaan gaan. Anders kan 'de vonk nog steeds overspringen'.

samvh schreef : Kun je deze niet loskoppelen van de instrumenten?

zoiets

Erikdejong schreef :
Keihard aan de romp is een "dingetje". Normaal in een alu schip zit alle apparatuur achter een eigen DC-DC omvormer en mag diezelfde apparatuur dus keihard aan de romp.
En anders met een VDR van 24VAC (=40VDC).

Bij een volle inslag moet je er rekening mee houden dat alles (elektronisch) kapot gaat aan boord inclusief je kompas. Bij een inslag nabij (ervaring mee) kan er ook veel kapot gaan maar is er ook een kans dat er spullen overleven. Dit heb ik zelf niet bedacht maar heeft de verzekeringsagent mij destijds verteld.
Het heeft mij er toe gebracht om een handheld-GPS, en een handheld VHF in een metalen koektrommel te bewaren. (kooi van Faraday) Regelmatig een keertje gebruiken en weer opladen. Het geeft mij onderweg een geruststellend gemoed.

Reed schreef :
En als elektronica niet direct defect is na de inslag, gaat het de opvolgende 20 maanden alsnog stuk.
Wij repareren al jaren geen apparatuur na bliksem inslag, op langere termijn kansloos.

Reed schreef :
Wanneer is "nabij" té nabij? Ik heb het ook een keer meegemaakt en hoewel de afstand moeilijk in te schatten was (bliksem maakte zichtbaar contact met het water op een paar 100 meter afstand), was er niks kapot.

Niet elke ontlading is even sterk, zoutgehalte water is variabel, dus er is geen vaste afstand aan te geven.

Ik had een indirecte inslag op 30 meter (overbuurman had de direct hit), alleen de windset stuk en vermoedelijk iets in het laadcircuit van de motor.)

Daarnaast is de schade afhankelijk van de veldsterkte (V/m) en juist die kan bij inslag op geleidend water heel laag zijn. Verder is het schade patroon bij inslag soms heel grillig.
Groeten, Peper.