Onderwerp: Varen met een half gestreken mast.

Op mijn compromis 720 heb ik een maststrijk installatie gemaakt die prima werkt. Zelfs tijdens het varen is het makkelijk om de mast gedeeltelijk te strijken, bv om onder een brug door te varen.

De mast is echter ca 8.5 meter lang en daarom vraag ik me af of de krachten die op de voorstag en op de maststrijk-installatie komen (tijdens het varen met een half gestreken mast), niet te groot zijn / of de boot en bevestigingen dat wel aankunnen?

Wie kan hier duidelijkheid over geven?

Bijgevoegd foto van situatie (weliswaar aangemeerd maar hopelijk verduidelijkt dit de situatie)

JJA,
Zoals het nu zit zou ik het zeker niet durven. Het bovenblok van de masttalie moet op hetzelfde bevestigingspunt als de voorstag aangrijpen. Zoals het nu zit wordt de bokkepoot op buiging belast. Bij golven of beweging van de boot loop je kans dat de bokkepoot knikt en ligt je mast beneden. Bovendien: Laat de lummelbout zover strijken van de mast toe zonder dat er iets bekneld raakt? Voor strijken zou ik zeker de zeilhoes losmaken zodat je zicht hebt op wat daar gebeurt. Bovenal: Als je er mee gaat varen zou ik zeker onder de mast vandaan blijven!

Vr.groet, peter

Ook nog: Zitten de scharnierpunten van topstag en mastkoker op dek wel op 1 lijn? Op de foto lijkt het van niet. De topstag moet wel strak blijven als je strijkt. Maar dat kan door de foto komen dat het anders lijkt.

JJA schreef :
De krachten die er ontstaan kun je hiermee uitrekenen . ( drive.google.com/file/d/0B0vn-...Nzg/view?usp=sharing , eerst downloaden want in de drive werkt excel niet) Alleen zijn dat naturulijk niet de dynamische krachten door golven e.d. . Daarbij is het vooral belangrijk dat de bokkepoot of sprenkel sterk genoeg is en bestand tegen doorknikken ( heb ik een keer gehad bij mijn vorige boot en toen de bokkepoot van 27mm i.p.v. 20 mm buis gemaakt ).
Ad

Lang geleden heb ik wel met half gestreken mast met een Jouet Sheriff. Tussen de bruggen in mast niet opgetrokken. En soms ook gewoon de fok er op laten zitten (was geen rolfok, strijken vond ik te lastig). Golven van beroepsvaart gaven geen hinder.

Het bovenblok had ik dus wel precies tegenover de voorstag bevestigd. Op de foto lijkt er bij de bevestiging aan dek bij de putting die het scharnierpunt is ook nog een knik in de bokkepoot te zitten? Die komt de sterkte niet ten goede lijkt me

Ad,

Ik heb excel sheet gedownload maar krijg beveiliging niet verwijderd, tip?

Daarnaast geef je aan dat jij reeds hebt meegemaakt dat bokkepoot knikte, correct? Naast het vervangen van een dikkere pijp zou dit ook op te lossen moeten zijn door bv. een CrN strip in lengte richting op bokkepoot te lassen, wat denk jij?

Jack

Ziet er mooi uit, deze Compromis 720 en het plaatje is helder.

Een zo ver mogelijk naar achteren geplaatste 'mik' of maststeun voor de gestreken mast is een aanrader. De krachten op de mastvoet zijn bij een geheel of gedeeltelijk gestreken mast niet recht naar beneden maar meer voorwaarts gericht. De vraag is of één en ander die krachten aankan, denk even aan de mastvoet, daar ontstaat een kantelmoment, zeker op golvend water waar het gewicht van de mast en zoals op de foto giek en grootzeil mee gaan tellen. De mast in gestreken toestand opvangen in een maststeun achter in de kuip of bij de spiegel heft die krachten in belangrijke mate op. Bij mast zetten of strijken is het zaak de procedure zo kort mogelijk te laten duren.

JJA schreef :
Nadat je de excel sheet hebt geopend moet je de eerste "bewerken" inschakelen ( verschijnt bovenaan de sheet) .
Op de goene invoeren zit verder geen beveiliging .
De rest kun je inderdaad niet veranderen.
Een strip helpt natuurlijk alleeen in één richting en het doorknikken kan zowel zijdelings als vertikaal gebeuren. Dan zou je er al twee strippen haaks op moeten lassen onder 90 graden.
Nee , alleen een dikkere pijp zal echt goed helpen.
Ad

De bokkepoot is kennelijk zo gemaakt om als de mast staat takel en rolfok enz. kwijt te kunnen.
Is wel weer extra maar als gedeeltelijk strijken steeds tot vaste hoogte gaat kan je een staalkabel op maat tussen voorstag/bokkepoot en de punt zetten dan ben je van het buiging gevaar van de bokkepoot af.
De takel kan dan gewoon los hangen tot hij weer overeind moet.

De constructie bokkepoot dek moet kritisch bekeken worden maar ook de mastvoet en bout die zou zomaar naar voren van het dak af kunnen schuiven!

De lummel en omgeving hebben het nu al moeilijk denk ik, onder de huik zit alles klem.

Ondanks het strijkwant zullen de stagen opzij vaak niet erg strak staan, soms zet men het strijkwant een fractie voor het draaipunt van de mast dan komt het juist strakker bij strijken, een lijntje van zijstag naar zijstag kan je het ook oplossen.
Dirk en grootzeilval aan achterkikkers gaat ook goed borgen. (Niet vergeten!)

Ook ik zou de poten van het strijkframe wat zwaarder maken. Dat kan door er een paar strippen op te lassen maar dat is niet echt een fraaie oplossing en ook niet de meest optimale.
Als je niet opnieuw in twee stukken buis wil investeren, plus al het werk want je moet dan zo'n beetje opnieuw beginnen, zou je er een passende maat buis over kunnen schuiven. Dat hoeft niet over de volle lengte en hoeft ook niet dezelfde wanddikte te hebben als een geheel nieuwe buis. Moet je wel even de haaks om gezette strippen aan de onderkant er af halen. Kun je bij het terug plaatsen gelijk de afstand tussen buis en hoek minimaliseren.

Waarom zit die beugel er eigenlijk? Is dat om de mast weer zover recht te zetten dat het voorstag vast gemaakt kan worden (er hangt daar ook nog een spanner) zonder eerst de hijstalie los te moeten maken?
Ik kan me voorstellen dat je even beide los, geen prettige gedachte vindt. Ik zet dan altijd even de spival op de preekstoel.

Hijsen aan die beugel kan volgens mij prima, lijkt me sterk genoeg. Is ook nog naar voren van een paar schoren voorzien.
Wel is het zo dat de kracht groter wordt naarmate dat punt lager komt te liggen maar die extra kracht t.o.v. bevestigen op dezelfde plaats als het voorstag zal nauwelijks van invloed zijn bij een mast van net 8 meter.

Antwoord op vraag Zeekraal:
De beugel zit er zodat ik voorstag snel vast en los kan maken mbv spanner en sliphaak en de beide (dubbele) kantrollen zitten permanent vast tussen deze beugel en zelfde strip (ander gat) waarop ook de voorstag wordt bevestigd. Dit maakt het mogelijk om snel te strijken zonder katrollen te moeten bevestigen etc.

Opde Maas vaar ik zo jaarlijks naar zeeland vanuit denbosch. Ik heb metalen stokken op het strijkwant naar de mastvoet. Dat stabiliseert de gehele constructie tegen inklappen bij zijdelingse belasting. Verder span ik de grootzeilval en kraanlijn naar bb en sb aan de voetrail. Ik haal de giek met grootzeil er af en ook de genua. Dat scheelt enorm op de krachten en je materiaal. Verder heb ik een mik die op de spiegelgeplaatst is op 2 poten en met 2 tui opgespannen maar die gebruik ik eigenlijk alleen wanneer ik de hele mast er af wil halen. Ik heb een 30 ft jouet.
Spanning en stabiliteit op je verstaging is essentieel om het gezwabber bij zijdelingse golfslag te borgen.

In het boek "met zeil en treil" staat een foto met het bijbehorende verhaal over schippers van tjalken die voor de motorisering van hun schip stroomopwaarts een rivier opvoeren en dan een vaste brug tegenkwamen. Op dat moment gooide de knecht voorop het grootzeil een stuk omlaag, liet de mast zakken tot net ver genoeg om onder de brug door te kunnen, en meteen na de brug gingen mast en zeil weer omhoog. Dit alles om tegen de stroom in vaart te blijven houden en ook geen tijd te verliezen.

Nou zijn mast en verstaging van een tjalk van die tijd iets anders dan wat op een redelijk licht en modern jacht gebruikelijk is, maar het geeft wel aan dat dit soort stunts vroeger vaker gedaan werd. Als je mastvoet stevig genoeg is zal het geen kwaad kunnen denk ik.

Maar met dat verschil dat er zeilende vrachtvaarders rondvoeren met een zwaar gewicht aan de mast onder de mastbout bij benadering ter grootte van de tuigage boven de mastbout. Vandaar dat langgerekte luik voor de mast. Mastje omlaag, gewichtje omhoog. Kinderspel.

Beste Allen,

allereerst bedankt voor jullie reacties. Ik denk dat ik het als volgt ga oplossen:

- Voorste babystag (BB en SB) verlengen en vastmaken in het midden van A vorm van hijsinstallatie (zodat deze niet kan knikken)
- Lijn op maat tussen voorstag/bokkepoot en de kikker (voorop de boeg). Lijn (en geen staalkabel) zodat elasticiteit van lijn schokken kan opvangen en om krachten te verdelen niet aan zelfde strip / bevestiging waar ook katrol aan vast zit.

Ik heb eea in foto (blauwe lijnen) proberen aan te geven. Volgens mij moet dit krachten verdelen.

Een extra optie zou kunnen zijn om midden van A (op punt waar babystagen zijn bevestigd) door te " lussen" naar bevestigingen op dek (extra verdeling van krachten)

Beste JJA, ik zou me niet zozeer zorgen maken over verdeling van krachten, maar meer over het verkeerd belasten van onderdelen. Dus: buizen niet op buiging belasten, grote voorwaarste kracht op de mastvoet vermijden, en oppassen dat het lummelbeslag niet in de knel komt. Hierboven zijn daar al tips voor gegeven. Met de vooronderwanten middenop de buis bevestigd maak je het m.i. alleen maar erger.

JJA,
Treedt tijdens het strijken geen lengteverandering in de blauwe (extra) lijnen op? Je maakt het m.i. veel te ingewikkeld. Haal nu gewoon dat extra blokje onderin je masttalie weg en vervang het onderblok door een enkel dubbelschijfs of drieschijfs. (Wat jij katrol noemt) Zet vervolgens het bovenblok van de talie op de bokkepoot waar de voorstag aangrijpt. Daar zit op de foto al een gat als ik het goed zie. Ben je van dat buigend moment in de bokkepoten af.
Dat moment veroorzaakt het ombuigen van de bokkepoot, dus dat moet je elimineren.

Vr.groet, peter

Hurleyzeiler schreef :
't Is misschien een beetje off topic, maar ik wil dit toch nuanceren.
Masten met contragewicht vond/vind je in de beroepsvaart bijna alleen maar bij skûtsjes, dus de kleine Friese tjalkjes toen het nog geen wedstrijdzeilkano's waren, en bij zeilende beurtscheepjes.
In theorie is het inderdaad kinderspel: een schop tegen de mast en hij ligt plat, en weer een schop en hij staat overeind, bij wijze van spreken.
Bij echte schepen, zoals aangehaald door Plusfast, kwam het contragewicht niet (of nauwelijks) voor; die deden het met bokkepoten.
Waarom geen contragewicht bij grote schepen? Het vereist een enorme klomp ijzer (meestal) of lood (soms) om een flinke mast in evenwicht te krijgen. Denk aan enkele tonnen.
Dat gaat af van het laadvermogen en dus inkomen. Verder zou er een grote uitwip moeten komen (dat is het langwerpige luik) en dat geeft een verzwakking in het mastdek en is een bron van lekkage; bovendien moet de mast, bij dezelfde effectieve lengte, ruim twee meter langer worden voor het onderdekse stukkie hout.
Een veel groter bezwaar is nog: de grote risico's die ermee samenhangen. Ik kan dit refereren aan de mast van de kraak Vooruitgang, die in de jaren '80 geplaatst is en voorzien van contragewicht. De mast was, als ik mij goed herinner, 21 meter boven dek. Er werd eerst een groot gietijzeren gewicht aan bevestigd, en daarna begon de opbouw met ijzer en lood. Er bleek tussen de 2,5 en 3 ton nodig, voor de kale mast met beslag; een enorme bult.
Als de mast dan zo gestreken in evenwicht lag, stond-ie als een boog gespannen, vrij angstaanjagend. Maar het werd veel enger toen wij met het gestreken spul gingen varen: als het schip ging rollen, dan dreigde het contragewicht topzwaar door te zwaaien (een groot deel van het gewicht zat voor/boven de hartlijn) en zo oncontroleerbare bewegingen te maken. Zelfs de mastbout begon op te wippen. We vingen het op door een dommekracht onder het contragewicht te zetten, en takels dwarsscheeps eroverheen te spannen.
Later hadden we nog een akkefietje: "even" snel de mast een klein stukkie platgooien voor de Alblasserdamse brug: luik open, grendel eraf, voorstag los, en dan voor het eerste stuk de dirk aantrekken......nou, dat hoefde dus niet, want dankzij de bft 8 recht op de kop flikkerde de mast onhoudbaar met een tyfusgang achterover, waarbij de gaffelschoen totaal werd verfrommeld. Verder gelukkig geen schade.

Kortom: een contragewicht is ook niet alles!

Oja, weer even on topic: er zijn nogal wat bedenkingen geuit over de constructie van TS. Ik vraag me af: wat weegt die mast, dat kan toch nooit veel zijn op zo'n leuk bootje?
De strijkinstallatie ziet er wat iel uit, maar ik zou 't gewoon proberen. Eventueel, in plaats van de mast, er een dummy-belasting aanhangen, bijvoorbeeld een zandzak of waterzak. Met Pythagoras kun je heel eenvoudig de maximale belasting uitrekenen als je het mastgewicht en -lengte weet.
Gewoon effe lekker spelen!
Groet,
Wim.

Mooie aanvullingen Wim!