Onderwerp: simpele test voor kielbouten

In de Drietand, blad van de Kustzeilers, een stukje over het testen van kielbouten.

- draai de moer op de bout(en) een paar slaagjes los
- draai er een tweede moer strak tegenaan
- zet met 2 sleutels de bovenste moer goed strak op de onderste (de echte)
- en zet dan 230NM (voor een M24 kielbout) moment erop (23 kg aan een 1 meter lange arm)

Blijft de kielbout heel dan was 'ie nog goed!

(methode gaat er natuurlijk wel van uit dat niet de bout gaat meedraaien in de kiel).

Mijn inziens onzin. Je test nu enkel het nooit gebruikte en dus niet vermoeide deel van de kielbout. Eigenlijk test je enkel de draad van de bout en de moer. Kan je beter de kielbouten op moment controleren als ze op moment staan kan je er vanuit gaan dat het nog goed is. Een bout op het juiste moment word theoretisch zuiver op trek belast. Bij grond beroering waarbij de bouten over de rekgrens zijn geweest ben je een deel van de voorspanning kwijt die je met het op moment zetten van de bouten hebt aangebracht. Als het spul goed ontworpen is mbt grote en aantal bouten dan zou het nog op moment staan van de bouten voldoende zekerheid geven. Nadeel is dat als de bout breekt tijdens het op moment zetten dat je die bout er erg lastig uit gaat krijgen.

Baasklusje schreef :
Ik begrijp de beschrijving niet helemaal, ben ik bang.

Om te beginnen moet er, na het een paar slagen losdraaien van de moer op het draadeind nog voldoende vrije draad over zijn om er een twee moer (met alle draadgangen aangrijpend) op te zetten. En op welke moer wordt vervolgens die 230 Nm gezet? Op de bovenste neem ik aan. En dan draaien we met de klok mee. Onderste moer pakken kan ook. En dan tegen de klok in draaien.
Wat je dan doet, als de draadeinden niet meedraaien, is een behoorlijk grote torsiekracht (geen trekkracht) op het draadeind zetten.

Ik heb geen idee hoeveel Nm nodig is om een de kop van een niet geroeste M24 bout (kwaliteit 8.8, of zo) af te draaien, maar 230 Nm lijkt in dit kader behoorlijk wat. Hoe komt men trouwens aan die grootte? Is dat het moment waarop je nog net niet een M24 bout afdraait?

Het zou trouwens ook best nog eens lastig kunnen zijn om die 230 Nm daadwerkelijk erop te zetten. Er is wat ruimte voor nodig, lijkt me.
Gelukkig zijn niet alle kielbouten M24.

Het lijkt me een wat rare methode.

- draai de moer op de bout(en) een paar slaagjes los
- draai er een tweede moer strak tegenaan
- zet met 2 sleutels de bovenste moer goed strak op de onderste (de echte)
- en zet dan 230NM (voor een M24 kielbout) moment erop (23 kg aan een 1 meter lange arm)

Deze methode kan je niet toepassen wanneer:
- de kielbouten precies lang genoeg zijn om 1 moer  vast te kunnen houden

- de kielbouten moeilijk bereikbaar zijn

- de kielbouten omgelamineerd zijn.

Daarnaast lijkt mij net als in het voorgaande commentaar dat die test niet zo heel veel zegt over het deel van de kielbouten dat zich onder de onderste moet bevind, laat staan bij het deel waar de bout de kiel uitkomt. Maar ik ben geen expert.

Is het sowieso niet lastig om de kielbouten te testen zonder de kiel te demonteren? Het belangrijkste deel van de bouten kun je anders niet zien toch?


Gepost met de officiële Zeilersforum-app

Baasklusje schreef :
Heel vreemd. Aanhaalmoment voor m24, 8.8 is volgens din267 711 Nm. Dus als je een beschadiging zou krijgen bij een aanhaalmoment van 230 Nm dan is de bout inderdaad al heel lang volkomen naar de gallemiezen.

Ik vind dat je het beste de bouten kunt vervangen als je in alle redelijkheid bedenkingen hebt over de kwaliteit. Al is het alleen maar voor de gemoedsrust tijdens je zeiltochtjes.

Wat je hiermee test, is de torsie sterkte van de bout.

Wat hier van constructie oogpunt zinnig aan is, is dat de sterkte heel snel terug loopt, als er aan het oppervlak materiaal weg is.

Wat er onzinnig aan is, is:

1: de beginnende materiaal defecten die de bout op vermoeiing doet falen zijn veel kleiner dan wat invloed heeft op de torsiesterkte.
2: het koppel wat je als testkoppel moet gebruiken, is sterk afhankelijk van het materiaal. Als je dat niet precies weet, weet, dus niet vermoedt, heb je er niks aan. Alleen al de aanduiding 8.8 gaat alleen over niet roestvast staal. Een aanduidingen voor rvs is iets als A2-70.
3: torsiesterkte is gelinkt aan de afschuifsterkte van het materiaal. Die is losjes gelinkt aan de treksterkte. Let op: losjes. Het werkelijke verband gaat via de dwarscontractie coëfficiënt, die sterk afhankelijk is van de warmtebehandelingstoestand en de chemische samenstelling.
4: de sterkte van schroefdraad is afhankelijk van hoe die gemaakt is. Gesneden ( draaibank, tap, snijplaat), is minder sterk dan gerolde draad. Maar hoeveel precies weet niemand. De vuistregel is dat je voor gerolde draad het gemiddellde neemt tussen de kern diameter en de flankdiameter. Maar let op: dit is een vuistregel. Wederom niet exact.

Wat mij belangrijk lijkt is dat je dit bout voor bout doet..... anders hangt de Kiel een centimeter onder de romp

Simpel alternatief:
- pak een flinke hamer
- geef een flinke klap op iedere kielbout
- luister naar het geluid
- is er verschil dan reden voor deskundig onderzoek.

Het is wat, elke keer weer die kielbouten. Zal daar nooit last van hebben. In de hefkiel van mijn boot zitten die onruststokers niet.

Inderdaad niet erg zinvol, lijkt op het bekende "je moet op een kwart-slag voor het afbreken stoppen met aandraaien"

Wat mij zorgen baart is de zin:

Blijft de kielbout heel dan WAS 'ie nog goed!

La Mavare schreef :
Ook dit is, helaas, veel te grof om beginnende vermoeiing te constateren.

Wat dit wel doet: Meestal is er voldoende marge om 1 of 2 bouten te missen. Tenminste haal je die er tussenuit, en weet je dat t hoog tijd is er iets aan te doen.

Joop66 schreef :
Praten over vermoeiing in de context van kielbouten lijkt mij overigens ook vrij vergezocht. Er zijn miljoenen machineonderdelen die wisselend worden belast. Is daarvan bekend welk percentage lijdt aan vermoeiingsverschijnselen?

Wadloper schreef :
Valt wel mee met dat vergezocht.

In principe zijn alle onderdelen die wisselend belast worden onderhevig aan vermoeiing. Alleen: als ze goed berekend en getest en gemaakt zijn, bezwijken ze er niet aan.

Als je de onderzoeksrapporten van de MAIB, OvV en die Belgische club leest, zie je dat vermoeiing in vrijwel alle "spontane" gevallen van kielverlies een rol speelt.

Helaas is het zo, dat als hiervoor geldt, dat vanaf de eerste detecteerbare scheur tot breuk pas de laatste 5-10% van de levensduur is. Alleen voor hele grote onderdelen, die veel scheurlengte nodig hebben voor ze daadwerkelijk falen, kun je iets met periodieke inspectie en reparatie. Brugdekken en zo, maar zeker geen M24 bout.

Wat t lastig maakt met onze kielbouten:
- De jachtontwerper houdt zijn berekeningen en aannames stijf tegen de borst.
- We weten niet welke materialen er echt gebruikt zijn.
- Vaak komt er ook iets als corrosie (roest) bij kijken. Dit maakt alle sommetjes nog weer een stuk onzekerder.
- RVS is zeker niet het beste materiaal door zijn gevoeligheid voor spleetcorrosie.

Joop66 schreef :
Ik heb inderdaad het idee dat rvs-kielbouten een slecht idee zijn. Rvs is brosser dan pisbakkenstaal. Ik heb ruime ervaring met houtschroeven van rvs en van normaal staal. Afdraaien van koppen gebeurt bij rvs altijd eerder dan bij normaal staal.

Dit is kennelijk een test voor draadeinden met een moer die als kielbout fungeren.
Ik heb wat ik een bout noem met een zeskant kop dus ik kan niet zo veel testen.

Koppen zijn ooit wat verroest geweest en liggen ringen onder.
Ontroest en geconserveerd maar of daar nog een sleutel op past....

Joop66 schreef :
Zeker, veel te grof, maar wel heel simpel. Geen garantie dat als het geluid gelijk is, er niets aan de hand is. Wel de zekerheid dat als het geluid verschillend is, er wel wat aan de hand is.

Wadloper schreef :
Het opgeheven, belerende vingertje van een materiaalexpert op basis van gammaschroefjes...

Een goed gekozen RVS kielbout kan zeer veel beter zijn dan een stalen kielbout. Juist hogetreksterkte stalen hebben vervelende faalwijzen indien tegen roest behandeld met zink (waterstofbrosheid).

boarderbas schreef :
Klopt feitelijk. Maar dan moet je verder gaan dan AISI 316 (A4-XX), naar duplex of super-duplex.

Net even wat gegoogled, maar vind daar niet meteen bevestigingsmaterialen van. Heb t inderdaad nog niet nodig gehad in mijn werk.

Ik heb vorig jaar uitgebreid gezocht naar het beste materiaal voor mijn nieuwe kielbouten in gietijzeren kiel en kwam toen bij 'gewoon' 8.8 staal uit.

- RVS is zwakker óf kan last van corrosie ism gietijzeren kiel óf is exotisch en niet te krijgen
- Hardere staalsoorten waren volgens sommige bronnen te hard en daardoor sneller vermoeid. Lijkt me bij de juiste dimensionering niet echt een puntje maar de extra hardheid was iig niet nodig.
- Thermisch verzinkt had weer last van waterstofbrosheid bij hogere sterkten.
- Gewoon verzinkt voegt weinig toe.

En 'gewoon' 8.8 staal? Eigenlijk nergens last van
Volgens de sommetjes nog steeds paar keer te sterk en qua corrosie hadden de oude na 40 jaar trouwe dienst wel genoeg vertrouwen gegeven. Een keer is de goedkopere optie niet de slechtste.

Brons zou op zich ook voldoen.

La Mavare schreef : Leuke muzikale variant, een Kielofoon!

steef ton schreef :
Ik heb een handleiding van Bavaria voor het (opnieuw) installeren van de kiel waarin staat:
Step 8 – Tighten keel bolts
• After one hour drying time, using a torque wrench tighten lower nuts. The Bavaria
Cruiser 56 uses 530 Nm, all other sailing yachts tighten to 363 Nm
• Apply upper nut, and tighten to same Nm value
• Attach the grounding cable to
the forward keel washer