Onderwerp: TOP-zeilboot opknappen — advies gezocht

Hallo allemaal,

Ik ben sinds kort eigenaar van een oudere houten TOP-zeilboot (7 meter, mahonie/multiplex). Prachtig schip, maar zoals bij veel klassiekers: er zit werk aan. Ik wil de boot stap voor stap in eigen beheer opknappen en heb via dit forum al veel nuttige info gevonden, alleen weet ik niet precies hoe alles het beste uitpakt bij dit type boot. Daarom deel ik hier mijn plannen en vraag ik graag om jullie advies en tips.



Huidige situatie

De boot staat op een trailer in een loods, dus ik kan er goed bij.

De oude accu is inmiddels vervangen door een nieuwe, sterkere variant. Daarnaast is er een accubak toegevoegd die is voorzien van twee 12 volt aansluitingen en uitgerust met een 5A- en een 60A-zekering, plus een battery guard en een bilgepomp. Alle connectoren zijn vernieuwd en de bekabeling is netjes opnieuw aangelegd. Ook de Minn Kota Endura 30 is volledig nagekeken en voorzien van nieuwe connectoren, zodat alles weer veilig en betrouwbaar is.

Verder is alles nog origineel, met multiplex romp en mahonie opbouw. Grootste zorg nu is een flinke scheur in de multiplex bodemplaat.



Wat ik tot nu toe in gedachten heb:

Eerst wil ik de boot draaien zodat ik overal goed bij kan.

Dan de romp helemaal kaal maken en inspecteren.

De scheur wil ik ofwel injecteren en verlijmen met epoxy + glasvezel, of — wat waarschijnlijk beter is — het slechte stuk multiplex volledig vervangen door een nieuwe plug.

Daarna de romp opbouwen:

Onderwaterschip: naden dichtzetten met bitumen (of een moderner alternatief) en afwerken met een rubbercoating.

Boven de waterlijn: vullen met stopverf, schuren, gronden en aflakken met een alkydverf (ik twijfel nog of dat slim is).

Vervolgens de binnenkant schoonmaken, opknappen en schilderen.

Tot slot de mast en tuigage controleren en waar nodig opfrissen.

Ik heb een aantal originele ontwerptekeningen en foto’s, dus wie wil meekijken: laat het weten!

Mijn specifieke vragen:

Scheur repareren:

Is epoxy echt te hard bij multiplex, of werkt het in combinatie met glasvezel juist prima?

Is vervangen beter, en hoe pakken jullie dat dan aan? (vierkant uitzagen, schuin afvlakken, plug maken?)

Wat is de beste lijm hiervoor: D4, PU-lijm of toch epoxy?

Onderwaterschip:

Bitumen: nog steeds een goede keuze of achterhaald?

Alternatieven en producttips zijn welkom.

Boven de waterlijn:

Alkydverf lijkt me handig omdat ik het zelf wil kunnen schuren en bijwerken. Of is 2K toch slimmer?

Algemeen:

Tips voor het draaien van de boot?

Handigheidjes bij vullen, schuren en schilderen van multiplex?

Dingen waar ik misschien niet aan denk?



Planning & insteek
Ik doe dit niet alleen: een groep vrienden en kennissen (mijn ‘B-Team’) denkt mee en helpt waar mogelijk — soms met advies, soms met de handjes. Het project hoeft niet in een weekend af, het moet vooral leuk blijven en goed gebeuren.

Ik ben geen professional, dus alle adviezen, ervaringen en waarschuwingen zijn welkom. Ik hoor heel graag hoe jullie het zouden aanpakken. Wie tekeningen of foto’s wil zien: ik deel ze graag!

Alvast bedankt voor het meedenken!
Nick

Dag Nick,

Zonder je te willen demotiveren: bezint eer ge begint. Je kunt tegenwoordig een goede polyvalk aanschaffen voor zo'n 1000 euro, en daar heb je geen werk aan, anders dan poetsen. Een top is niet een gewild schip, en wat jij van plan bent kost veel meer dan 1000 euro. En als je klaar bent heb je een niet heel goed zeilende boot.

Maar goed, stel dat je door wil gaan dan is het advies simpel:

• boot omdraaien
• kaal halen
• scheur uitkrabben
• 2 lagen epoxy impregeneerhars over hele romp
• scheur vullen met pasteuze epoxy met glasbubbels eventueel matje met epoxy erover
• schuren
• 1 laag 2 comp grondverf
• plamuren
• schuren
• 1 laag 2 comp grondverf
• plamuren
• schuren
• 2 lagen 2 comp. lak
• boot omdraaien
• Binnenkant zelfde verhaal

polyservice verkoopt alles wat je nodig hebt. www.polyservice.nl

Maar onthou: 'niks is duurder dan een gratis boot'.

Een advies. Bodem platen vervangen en afwerken met epoxy en niet knoeien met allerlei lapmiddeltjes. Boot is trouwens 5,95 meter lang.

Begin met kaal halen van de bodem en kijk wat er rot of gedelamineerd is. Daarna de bodem vervangen of nieuwe stukken inzetten. Multiplex en epoxy zijn prima daar voor.

Altijd leuk en leerzaam, zoiets zelf aanpakken!

Tip: kijk heel goed hoe de uitgangspositie is en hoe het allemaal zit, voor je begint, zodat je een goed totaalbeeld hebt. Als je de construktie goed begrijpt, maak je betere en beter gebaseerde keuzes. En als de boot nu bijvoorbeeld iets uitgezakt of scheluw is, kan je dat meenemen in het proces. Dan zorg je dat dat meteen ook beter wordt, in ieder geval niet slechter.

Belangrijk daarvoor: Als je de boot gedraaid hebt, leg hem dan perfect èn perfect ondersteund neer. Dus BB-SB waterpas en in de lengte de waterlijn precies waterpas. Dan heb je altijd een goede referentie. Goed ondersteunen en geregeld checken of hij nog steeds goed ligt. Het is makkelijk om een oude uitgedroogde boot naar het nieuwe hout toe trekken ipv andersom. Het is dom om een scheve construktie scheef te fixeren met epoxy, maar toch gebeurt dat vaak, omdat men tijdens het werk vergeet telkens weer even naar het hele schip en de grote lijnen te kijken.

Succes en veel plezier!

Een Top is een uitstekend zeilende boot ! (zelf jaren wedstrijd mee gevaren) en is het zeker waard netjes op te knappen met blank gelakt dek.
Multiplex paneel (gedeektelijk) vervangen is goed mogelijk (schuine las of vullatten aan binnenzijde) en niet heel duur.
Epoxy is goed bruikbaar voor (vullend) lijmen en reparaties,maar ik zou er zeker niet de hele boot mee volsmeren of inpakken.
Een 1comp PU lijm ("bruislijm") werkt ook uitstekend en verder zou ik een goed 1comp houtsysteem gebruiken voor primeren, vullen en aflakken. Werkt vaak een stuk makkelijker dan 2comp, is goedkoper en hecht goed op hout.
Epifanes of International heeft goede info op de website. Kies onderwaterverf afhankelijk van het feit of je de boot (grotendeels) in het water laat liggen of vaak op de trailer hebt staan.
Leuke klus !

Paul1963 schreef : Een polyvalk is ook een niet heel goed zeilende boot. Als dat je doel is, ga dan op zoek naar een echte Valk... maar een Top is ook leuk.
Ik stem, net als Madoc, voor het vervangen van de totale gescheurde plaat. Neem een goede watervast verlijmde multiplex, en verlijm 'm met epoxy. Alle kopse kanten van het multiplex die je tegenkomt eerst goed verzadigen met epoxy.

Deze winter een stuk vlak in een Valk vervangen. Idd; gescheurde deel (ruim) uitzagen. Ruim omdat dit soort beschadigingen verder gaat dan je denkt.
Zorg voor een plan voor opleggen van het nieuwe deel (op de verstijvingen in het vlak, met een schuine las (best lastig maar beste oplossing).
Lijmen met ingedikte epoxy (ik gebruik katoenvezel).
Zorg ervoor dat je het nieuwe deel goed op het oude uitlijnt, zodat het niet dieper komt te liggen. Dat scheelt je veel werk.

Je plan om gewoon wat epoxy de scheur in te vrotten, is geheel onrealistisch.
Verder; leuke boot, mooi project! Wij hebben een oude Bruynzeel Valk opgeknapt. Die was ook redelijk verwaarloosd. Na een intensieve winter klussen (met 3 man), hebben we er weer wat moois van gemaakt.

Bedankt allemaal voor het meedenken en de uitgebreide reacties, echt waardevol!

Paul1963, dank voor je eerlijkheid en de reality check. Je hebt natuurlijk een punt: het is niet de meest praktische keuze, maar het idee om dit samen met vrienden te doen en er veel van te leren, weegt voor mij toch zwaarder dan de rekensom. Dus ik ga er gewoon voor.

Madoc, Apae en Koezt — helemaal eens dat vervangen van (een deel van) de bodemplaat of een nette plug maken waarschijnlijk de beste en mooiste oplossing is. Dat heeft inmiddels ook mijn voorkeur. Ik snap nu ook beter waarom ‘epoxy erin frotten’ geen goed idee is, dank voor die heldere uitleg!

Thea, dank voor de tip over het goed ondersteunen en uitlijnen — daar had ik nog niet zo bij stilgestaan. Goede tip om regelmatig de lijnen te checken!

Watermaat, fijn om te horen dat een TOP wél een goed zeilend bootje kan zijn — en bedankt voor de suggestie om niet meteen de hele romp vol te smeren met epoxy maar gericht te werken. PU-lijm en een goed 1-component houtsysteem klinken interessant.

Ik merk dat epoxy als lijm en reparatiemiddel best breed wordt aangeraden, maar dat niet iedereen fan is van epoxy als beschermlaag. Heeft iemand nog een goed alternatief voor het beschermen en afwerken van de buitenkant (en kopse kanten) als ik niet alles met epoxy wil ‘inpakken’? Welke primer/impregneer werkt goed op multiplex zonder meteen een volledig epoxy systeem?

Koezt, gaaf om te lezen dat jullie een Valk zo mooi hebben aangepakt! Wat moest er bij jullie allemaal gebeuren en welke materialen hebben jullie gebruikt voor het vlak, de las en de afwerking? Alle praktische tips zijn welkom — vooral over hoe je die schuine las netjes krijgt en uitlijnt.

En Paul: je hebt helemaal gelijk — hij is inderdaad 5,95 en geen 7 meter. Dat had natuurlijk bijna 6 meter moeten zijn!

Nogmaals bedankt voor alle input tot nu toe. Ik leer er veel van en het motiveert alleen maar meer om er iets moois van te maken. Alle extra tips over materialen, lijmsoorten en praktische werkwijzen zijn nog steeds heel welkom!

Groeten,
Nick

De standaard epoxy hars is zeer universeel toepasbaar, zeker in combinatie met multiplex. Het is geschikt om mee te coaten of te lamineren en met een diversiteit aan vulstoffen aan te passen aan wat je nodig hebt, van constructielijm tot plamuur. Het achteraf in de epoxy zetten van een bestaande boot is niet zo’n goed plan. Het dicht goed af maar je komt niet overal bij. Dankzij de goede afdichting kan vocht dat er ergens in komt er niet meer uit, met houtrot of delaminatie als gevolg. Bij nieuwbouw met multiplex is het juist wel heel geschikt om de boel in te pakken, maar dan wel binnen en buiten. Het hout zit dan tussen twee waterdichte lagen opgesloten. Zorg daarbij is dat er geen water in mag komen hetgeen extra aandacht voor diverse details vraagt.

Wij hebben 7mm okoume multiplex gebruikt. 7mm aangezien dit in de klassevoorschiften staat.
Wij hebben dit gekocht bij winkel.bootbouwer.nl/catalogus...oume-plaatmateriaal/

Wij hadden ooit een Top en het zeilde goed.
De midzwaardkast met ophaalbare kiel was gevoelig voor inwatering. Kijk daar ook even goed naar.
Was toen veel werk om het weer goed dicht te krijgen

Dank weer voor de extra uitleg en nieuwe reacties!

Noballast, dank voor je heldere uitleg! Ik had inderdaad verwacht dat je bij een nieuwe boot hetzelfde risico loopt: als er ooit water in komt door een scheur of door werkend hout, kan dat er net zo goed moeilijk weer uit. Goed om te lezen dat het bij nieuwbouw dan juist werkt omdat je alles volledig omsluit, binnen en buiten.
Ik lees vaak het advies om geen epoxy op een oudere houten boot te smeren, maar als ik geen goed alternatief kan vinden voor een sterke en duurzame verlijming, lijkt epoxy me alsnog een heel bruikbaar ‘gereedschap’ als lijm- en reparatiemiddel.

Koezt, bedankt dat je zo duidelijk deelt wat jullie hebben gebruikt! En fijn dat je de leverancier erbij zet, dat scheelt weer uitzoekwerk.
Kwam het bij jullie qua dikte precies overeen met het originele vlak, of moesten jullie nog iets opvullen of aanpassen?
En hebben jullie het nieuwe stuk alleen met een schuine las gezet, of ook met een backing of lat aan de binnenkant extra verstevigd?

Bredezeiler, goed dat je de midzwaardkast noemt! Daar had ik nog niet specifiek naar gekeken, maar dat klinkt wel als een plek die inderdaad gevoelig is voor inwatering en lekkage. Ga ik dus zeker goed inspecteren en zo nodig meenemen in de planning. Weet je nog wat er bij jullie precies aan moest gebeuren om het weer dicht te krijgen?

Alle praktische details zijn welkom — hoe meer ik weet, hoe kleiner de kans dat ik rare fouten maak.
Nogmaals bedankt allemaal, ik leer hier echt veel van en het motiveert enorm om er iets moois van te maken.

Groeten,
Nick

Niets mis mee om je reparaties met epoxy als verlijming uit te voeren. Gebruik dan katoenvezels als verdikkingsmiddel. Dat is het geeigende vulmiddel voor hout verbindingen. Met epoxy hoeft het ook allemaal net zo nauwkeurig te passen.

Wat de lijnen betreft: de Top was een noord-nederlandse klasse. Dat betekent dat de lijnenplannen en bouwtekeningen te achterhalen moeten zijn, bijvoorbeeld via het watersportverbond. Dat kan handig zijn als je wilt nameten of de boot ergens vervormd is, en sowieso om de constructie inzichtelijk te krijgen.

Wij hebben een tussenvorm gedaan. Met een schijffrees een trapje in het hout gefreesd. Zowel in bestaande deel, als in het nieuwe deel. Wij hebben dit gedaan bij 1 van de verstijvingslatjes op de bodem. Ruim epoxy aangebracht. Heb daarvoor kitspuiten van polyestershoppen.nl gebruikt. Die gevuld met ingedikte epoxy en daarmee makkelijk aan te brengen. Anderen gebruiken wegwerp slagroom spuitzakken. Schijnt ook goed te werken.

Bij ons paste dat qua plaatdikte perfect.

Inlijmen nieuwe stuk. Trapje duidelijk te zien


Nieuwe stuk ligt prachtig vlak.


Primer erop. Geen aftekening te zien.

Apae schreef : www.top-klasse.nl

Nick1988 schreef :
Je zou onder de waterlijn het lijmwerk en de kopse kanten goed met epoxy kunnen doen. Voor de vlakken kun je bv International Primocon of Epifanes onderwaterprimer kunnen gebruiken en afwerken met een AF of andere onderwaterwerf.

Noballast, helder verhaal — fijn om te weten dat epoxy met katoenvezels als lijm en vuller goed werkt, dat ga ik zeker overwegen.

Apae en Madoc, bedankt voor de tip over de lijnenplannen en de link naar de TOP-klasse site. Ga ik zeker bekijken om te checken of alles nog klopt.

Koezt, die uitleg over dat trapje is top, dank! Mag ik vragen hoe je die plug zo strak passend hebt gekregen? En hoe heb je de lijnen netjes gehouden bij het frezen? Lijkt me toch een precies werkje. Alle details over jouw werkwijze zijn welkom!

Watermaat, dank voor de praktische tip om de kopse kanten wel met epoxy te doen en de vlakken met een goede primer en antifouling. Maar is dat eigenlijk wel nodig? Ik haal mijn bootje iederre keer eigenlijk weer uit het water, maar dat kan misschien wel verranderen in de toekomst.

Nogmaals dank allemaal, zonder jullie had ik al lang met m’n handen in het haar gezeten!

Groeten,
Nick

Als je meestal uit het water gaat zou ik geen AF nemen, maar voor de zekerheid wel een primer en verf geschikt voor onder water (onder de waterlijn). Boven water is elke goede primer/bootlak en blanke lak goed. Vroeger gebruikte ik een "ademende" lak/verf aan de binnenkant zodat het hout kon drogen. Toen "loodmenie" onder de flonders en sterk verdunde blanke lak erboven, maar daar kun je nu misschien met beits-achtige producten werken.

Hout wil je sowieso goed beschermen tegen inwateren, dus een goede primer en verf zijn noodzakelijk.
Wat je als aangroeiwering wilt gebruiken is optioneel.
In het geval van watervast multiplex: de lijm waarmee de lagen van het multiplex onderling verlijmd zijn vormt een goede vochtbarriere. Buitenwater zal dus vooral het buitenste laagje indringen, maar niet de hele plaat. Uitzondering vormen de kopse kanten: daar kan vocht door de heele plaat kruipen, en dat komt er nooit meer uit. Daarom wil je alle kopse kanten die je bij je reparatie tegenkomt, zowel op oud als nieuw hout, grondig met epoxy verzadigen. dat geeft eenzelfde vochtbarriere als tussen de lagen onderling.

NB: ik ben bang dat de website van de Top-klasse niet echt meer wordt bijgehouden. Op de hoofdpagina staat een in memoriam van de voorzitter, maar op de pagina Bestuur staat hij ruim vier jaar later nog als voorzitter genoemd...
Je zou wel kunnen proberen contact te leggen met een van de andere bestuursleden, of met de organisatie van de toertocht eind juni.

Bedankt weer voor de reacties!

Watermaat, ik zat inderdaad zelf ook niet aan AF te denken omdat de boot meestal op de trailer gaat. Ik las ergens dat een chloorrubberverf dan misschien een goede optie is. Een ademende lak aan de binnenkant leek mij ook een goed idee, dus fijn dat jij dat bevestigt. Loodmenie kende ik nog niet, maar een wat dikkere, vochtwerende verf onder de loopplanken klinkt logisch.

Apae, goed om te weten dat de lijmlagen in het multiplex zelf al een barrière vormen, maar dat de kopse kanten de zwakke plek blijven. Die ga ik dus zeker goed verzadigen met epoxy of een ander product. Maak me alleen nog wel wat zorgen over hoe diep het water via die scheur misschien al tussen de lagen is gekomen.

En goede tip over de TOP-site — ik had al gezien dat die niet echt actueel is, maar de toermanager benaderen ga ik zeker proberen. Wie weet weet die nog iets!

Bedankt weer allemaal!

Groeten,
Nick

Het Fries Scheepvaartmuseum in Sneek heeft alle bouwtekeningen van de TOP in het archief. Ga naar de website en typ als zoekwoord Bouwtekeningen Top klasse in. Ik heb daar ooit de tekeningen van de Olympiajol gevonden en besteld op een CDtje. Dan heb je alles wat je wilt weten.