Onderwerp: Zalmschouw WOU78 "something completely different"

@wadloper
Ik snap je wel hoor, maar ik ben toch blij dat daardoor een leuk scheepstype onder de aandacht blijft in onze regio. Ik zie bv toch liever een museumhaven met oude scheepswerf en stelletje (motor)zalmschouwtjes in Woudrichem dan op die plek een marina met AWB's en watersport juwelier.

Daarbij is zo'n zalmschouw een enorm betaalbaar en daardoor toegankelijk bootje en blijft veel kennis (bv klinken, oude ijzerbouw en riviervissen) bewaard en onder de aandacht.

Botterbehoud is bv prive maar voor weinigen weggelegd, om maar niet te spreken over de "meter-klassen" die alleen door zeer vermogenden in de vaart kunnen worden gehouden.

Overigens zie ik mezelf ook geen visjes bakken op de Traaise braderie (Terheijden voor de niet-kenners), maar dat soort "theater" is natuurlijk wel nodig om de aandacht voor geschiedenis levend te houden......zalm zwom hier 100jr geleden rond en werd zeilend & roeiend gevangen in een ijzeren geklonken bootje zonder noemenswaardig gebruik van koolwaterstoffen en kwam toen helemaal niet uit de diepvries

Watermaat schreef : In het kader van de "authentieke" uitstraling misschien zoeken naar een houten klapstoel met of zonder leuningen?

....


en zeilen doet zo'n zalmschoutje echt wel. Een kruisrakje is wel erg "onthaasten" , maar tot zo'n 60gr doet ie het heel aardig.
Filmpje van afgelopen donderdag met zo'n 3 Bf

Ik heb er intussen toch een paar moderniteiten ingezet, zoals leioogblokken en dubbele schoten voor de fok, een 1÷2 vertraagde grootschoot op de achterbolder en de reeds genoemde knoop-in-de-zwaardval is in gebruik genomen.

Het belangrijkste is vooral routine op doen en de boot leren kennen: wanneer zet je een zwaard en hoe diep bij welke windrichting ? Doe je het goed dan loopt ie op een touwtje lekker door.

Hoe strak trek je de grootschoot, hoeveel twist geef je de spriet, hoe hou je de bolling voorin .....het scheelt allemaal of je wel of niet een rakje zeilend pakt of de motor erbij moet.
Voordeel is wel dat ik nu niet meer op de jachtbetonning hoef te letten en het Hollands Diep een stuk groter is geworden.....maar het scheelt ook dat je maar zo'n 4.5-5kn haalt natuurlijk

Intussen is het blauwe stoeltje ge-upgrade naar deze zwarte
@pylk .....niet authentiek inderdaad, maar wel erg comfortabel en handig ...en hij valt wat minder op.






NB: deze dag zat de wind in de Z-ZW hoek, dwars op het Holland Diep en kon ik een paar uur vrijwel motorloos rondzeilen. Met de wind in de lengterichting wordt het toch voornamelijk windje mee zeilen en wind tegen op de motor. Ik kon met de Marieholm IF dan nog wel eens een kruisrakje pakken ondanks de drukke beroepsvaart. Dat kan ik natuurlijk wel vergeten met de zalmschouw, maar daar was ie ook niet voor bedoeld.

Klussen aan de tuigage.

Zoals al gezegd: zo'n spriettuigage is echt totaal anders dan een torentuig en ook niet goed vergelijkbaar met een gaffeltuig of loggertuig. Vooral het zetten (of weghalen) van de spriet is geen makkelijk klusje met wind en golven.

Op de WOU78 zit de tuigage ongeveer zoals op deze tekening.



Nu kwam ik in allerlei boeken en websites meerdere uitvoeringen van de spriettuigage tegen en vond ik dit plaatje van een zalmschouw ; zoek de verschillen !



Hier staat een geilijn op waarmee je spriet en zeil tegen de mast kunt trekken en zodoende de windvang beperkt. Met een paar slagen om zeil en mast met de toplijn aan de spriet (de gaarde) zet je het zeil dan voldoende vast om de haven in of uit te varen of voor anker te gaan.

Ik heb dit in praktijk geprobeerd en het werkt vrij goed.....maar een losse lijn rond het achterlijk schavielt behoorlijk. Eigenlijk is het getekende zeiloog halverwege het achterlijk echt nodig om de lijn te geleiden.

Vandaag dus met zeilnaald, gewaxte draad en "speedy stitcher" aan de slag om een extra oogje te maken in het zeil. RVS low-friction ringetje en stukje polyprop touw zodat het het netjes matched met het mooie hand-afgewerkte dacron zeil (van de Boer uit oud-Beijerland)



Nu kan ik dus in de haven het zeil zetten, opbinden en uitvaren ( en andersom : op het water opbinden en pas in de haven aftuigen)

NB: ooit in de 60er jaren begonnen met katoenen zeilen en houten gaffeltuig via dacron naar "cruising laminaat" en alu en carbon "rond-houten" rond de eeuwwisseling ben ik weer bijna terug bij af

Ook de kleinkids zijn blij de nieuwe boot van (stief)opa

Op de Marieholm zag ik het eerlijk gezegd niet zo zitten (met mini-kuipje en 40cm "zee"railing) maar met zo'n grote open stalen bak kan er niet veel mis gaan .....dus ze mochten een keer mee met opa en oma in een poging het watersport-virus wat te verspreiden in de jongste generatie.

NB: met de op-een-na jongste generatie is dat nooit gelukt omdat ik pas rond mijn 50e hun moeder had ontdekt en ze intussen andere bezigheden hadden. Moeder heeft de lol er tot nu toe ook nooit van in gezien .....maar vindt rondmoteren op een comfortabele tuinstoel in zo'n zalmschouw toch wel erg leuk AF-EN-TOE!

Zwemvestjes aan dus en vol spanning en enthousiastme de haven uit.



Buiten op het Hollands Diep bleek voorspelde oost Bf 3-4 intussen Bf 5-6 te zijn en leek het met de zalmschouw meer op een kermis-attraktie dan op een rustig tochtje, maar bang zijn ze niet en golfspatten ontwijken achter de huik is al snel een nieuw spelletje.......dat opa achterin zonder zeilbroek intussen drijfnat werd maakte het allemaal nog leuker.

Een rondje om een voor anker liggend groot schip maakt veel indruk.....vooral als je ook nog eens toegezwaaid wordt door de wachthoudende matroos hoog in de stuurhut.




Terug in de haven was er nog iets veel leukers.....spelen met een houten bootje aan een touwtje. Ik had er natuurlijk twee gemaakt om een crisis te voorkomen en ze waren er de rest van de middag lekker mee bezig.



Volgende keer zal ik toch iets beter naar windverwachting kijken ....met 6Bf golven is het in een 7mtr zalmschouw op het Hollands Diep vooral erg nat ! Het is niet voor niks dat de Moerdijkse zalmschouwen destijds wat breder en voller waren gebouwd met meer holte dan de Woerkummer.

Ander leerpunt: er gaat niks boven een "eigen bootje" als je kind bent ...die "grote boot" is slechts bijzaak.

Mooi, daar doe je het voor, water in je bloed is een virus dat is vast besmettelijk

Als een van mijn kleinkinderen vier jaar wordt, maak ik een modelbootje dat ook mee kan varen. een stukje achter de ronding van de kop maak ik in de zijkant een bevestiging voor een touw. Hierdoor scheert het bootje uit als je vaart en "vaart" het scheef naast de boot mee. Dat vinden ze leuker dan dat ie achter de boot meevaart.

Top, ik heb weer een klusje

Opa Watermaat,

op die aangelijnde bootjes bootjes van de kleinkinderen ontbreekt vlgs mij nog een mast en een zeiltje

Evt nog een "bulbkiel" uit de hengelsportzaak toevoegen.

Gepost met de officiële Zeilersforum-app

"Verbeterde versie meesleepbootjes" staat op mijn to-do lijstje voor deze winter

Intussen begin ik wat meer routine te krijgen en handiger te worden met de WOU78.

In de haven en op de ligplaats is het vooral het goede samenspel tussen gas&sturen met de motor en het sturen met het roer of ik het platbodempje goed door de bocht krijg. Doe ik het fout, dan vaart ie diagonaal en dweilt ie alle kanten op.
Ik ben dan extra blij met een stevige stalen romp in de Owatrol die schadevrij tegen een paal kan leunen.....en een stevige Yamaha werkmotor met goede achteruit.
Uiteindelijk is het maar een klein "probleem" : de windvang van 5.5 mtr doorvaarthoogte mast&spriet is minimaal, die 1.5 ton (geschat!?) duw je met de hand of pikhaak vanuit de open kuip makkelijk af en achteruit vaart ie een stuk makkelijker dan menig s-spant waar ik mee gevaren heb.
Zodra je wat ruimte hebt is het een heerlijk handzaam motorend bootje.

Single-handed platbodem-zeilen met spriettuig begint ook te wennen. Wat handigheidjes zoals knoop in de zwaardval, fokkeschoot dubbel en naar achteren en grootschoot 1:2 gehaald door het schootoog maken het redelijk goed te doen zonder stuurautomaat...........maar een fok ruimwinds uitbomen naar loef met touwtje om de helmstok vergt nogal wat kunst&vliegwerk

De beperkte diepgang is een van de leukste kanten van zo'n zalmschouw. Met de bbm iets omhoog vaar je op 50cm water en richting een strandje zet je hem gewoon voorzichting aan de grond en boom je hem weer op weg.

Dat maakt dat ik nu helemaal niet meer op de jachtbetonning hoef te letten en op ontdekkingstocht kan langs de oevers van het Hollands Diep .....zoals op het fokje langs de "Tonnekreek" boordevol vogels (met respect voor de "verboden natura 2000" bordjes)



Uitzicht van een zalmschouw stuurman op terugweg richting haven op de bbm



....en op elke boot of bootje is het natuurlijk vaak gewoon erg mooi op het water tegen de avond.

Watermaat schreef : Haha, dat dacht een maat van mij ook, totdat hij echt niet zat op te letten en over (de net onder water gelegen) stortstenen oeverbescherming was gevaren.
De uitdaging was om weer terug te komen aan de goede kant....

Waterman schreef :
Zeilen met zo'n bootje aan een touw, of werphengel , is leuk als je stil ligt
Uren gedaan vroeger Als je zo'n "kielboot" sleept kiept tie steeds om dan gaat het tuig stuk doordat het onder water meegesleurd wordt.
Ik maakte vroeger een "meesleep"boot door een punt aan een balk te zagen, een beetje te vijlen en op ongeveer een derde vanaf de punt een touw aan de zijkant vast te maken. Het leukste was het om tijdens het varen het bootje zo dicht mogelijk langs de rietkraag te laten scheren, op zo'n tien, vijftien meter afstand. Soms was je niet snel genoeg en bleef hij achter een rietpol hangen, er was gelukkig genoeg hout aan boord.

Edit: Tijdens het monteren steek ik vaak het bakboordzwaard een beetje om twee redenen. De eerste is dat ik daarmee de nijging van de schouw om naar stuurboord te trekken, compenseer. De tweede is dat ik het dweilen van de schouw tegen ga. Een beetje experimenteren met het zwaard leert je wel hoe diep je het moet steken

De nieuwe "Gei"lijn werkt.
Trekt in een keer grootzeil en spriet tegen de mast. Onderste deel sla je om de mast met de schoot.
De oudhollandse variant van het rolgrootzeil

Volgens mij geniet jij buitensporig

Leuk dat je bekeerd bent
Eens met Pylk over gebruik van het zwaard tegen dweilen. Ben altijd verbaasd hoe weinig platbodemvaarders dat doen.
Ook achteruitvarend helpt een puntje zwaard aan beide kanten goed om de boot in het spoor te houden.

Ik moet inderdaad nog eens proberen een klein beetje zwaard te zetten op de motor. Ik heb geen verzwaarde zwaarden, als ik ze tegen de 45graden zet drijven ze gelijk uit als er geen drift is.
Ik heb vandaag een stuk over binnenwater gevaren naar mijn winterplekje vlak bij huis en toen viel het me op dat zo'n zalmschouw met bbm aan een kant (sb bij mij) inderdaad behoorlijk schuin door het water gaat (boeg naar sb). Beetje bb zwaard zou kunnen helpen. Ga ik nog eens proberen.

Verder geniet ik er inderdaad erg van !

Gisteren ben ik voor het lapje van Noordschans naar Drimmelen gezeild met zo'n 2-3 Bf en 2.5 - 3.5 kn. Grootzeil met spriet max dwars en fok te loef op de vaarboom. In zo'n overmaatste roeiboot zit je zo dicht bij het water dat het nog vlot lijkt te gaan ook....en verder zit je onderuit op zo'n campingstoeltje met helmstok onder je oksel eigenlijk heel comfortabel.

Vandaag zijn we met zijn tweeen ( mijn vrouw was mee) via de Dongemond en Oosterhout naar het haventje in Terheijden gevaren op de motor. Totaal nieuw vaarwater bij ons "om de hoek" en eigenlijk is binnenwater op een stille herfstdag best mooi. Daarnaast is het gewoon leuk om weer eens te beleven dat Nederland vanaf het binnenwater zo anders is.

Bij de eerste paar bruggen stond de peilschaal op 5.6 mtr en daar kan ik met mast en al onderdoor. Een volgende brug stond op 5.0 en daar werd het te krap....dus pelikaanhaak voorstag los, slot van de mastkoker en staand op de bun de mast plat gelegd en naast roeiriemen, vaarboom en spriet op de daarvoor gemaakte steun aan bb gelegd. Alles bij elkaar een paar minuten werk.

Die zalmvissers waren zeker niet dom en hebben toch wel een verdomd handig bootje bedacht !

Verderop kwamen we bij de beroepssluis in het Markkanaal en werden we via de "meldknop" uitermate vriendelijk te woord gestaan en vlot "op afstand" geschut (gaat tegenwoordig centraal vanuit Tilburg)

Zo'n 3 uur later toerden we langs ons huis en ff later de dorpshaven in , waar we werden gespot door dochter en kleindochter.



Paar foto's onderweg










Allemaal heel kneuterig en bejaard natuurlijk , maar iedereen vind het een kei-leuk bootje en ik vermaak me er uitstekend mee.

Het al weer 35jr geleden dat ik regelmatig op binnenwater voer (IJsselmeer/Zeeland-regio Nijmegen-winterstalling vv)
Er is in mijn omgeving nog aardig wat te "ontdekken"aan vaarwater en ff een zeiltje erbij zetten is met een heel lage doorvaarthoogte en heel vlot strijkbare mast ook nog goed mogelijk als ik daar zin in heb.

Beetje "om" naar een platbodem ben ik wel, inderdaad. Vroeger stonden de zeileigenschappen me te veel tegen, maar ik zou nu met een niet al te grote visserman uitvoering op binnenwater en wadden volgens mij wel erg veel plezier kunnen hebben.
Verder spreekt de niet-glossy kant van platbodems me erg aan ...ff geen gezeik met poetsen, vieze antislip en voorzichtig zijn met krassen is wel heel lekker ...en gewoon houten palen, touw en lowtech zeilen werken uitstekend als het niet op die laatste paar graden hoogte aan komt.

Voorlopig heb ik nog geen andere/grotere plannen en is mijn mini-platbodem groot genoeg voor nog veel meer plezier.

De boot ligt nu in het haventje van Terheijden "om de hoek" op loopafstand en dat is natuurlijk erg makkelijk voor allerlei winteronderhoud en klusjes.



Zo ben ik begonnen met het maken van een paar kastplankjes onder de huik, zodat ik bv ff een zonnebril, broodjes, drinken en ander los spul droog neer kan leggen.

Tussen het bed in de voorpunt en het stalen mastschot/doft is er een kleine ruimte waar aan SB wat bevestigings strips zaten vastgelast. Daar lag los een plankje op, maar dat kon mooier/beter vlgs mij.







Ik heb daar onder de doft een plekje gevonden voor het oliekacheltje, dat de originele houtgestookte "vuurduvel" gaat vervangen als kooktoestel/verwarming. Daarnaast is er een makkelijke plek voor die kastplankjes.

Ik had nog wat hout van een oud vuren kastje en dat is omgebouwd tot deze set-up



Nog niet helemaal af op de foto, maar zoiets gaat het worden.

Momenteel ligt alles thuis om geschilderd te worden in een fris kleurtje.

Vooral met dit soort pas en meetwerk is het heerlijk de boot zo dicht bij te hebben. Lekker in de schuur van alles maken en einde middag een 10min wandelingetje naar de boot om alles te passen en een plannetje te maken voor de volgende stap......of om te zien dat een geniaal bedacht plannetje thuis soms helemaal niet kan .

Het todo-lijstje voor deze boot is niet eens zo heel groot, maar mijn valkuilen zijn, dat het dan allemaal heel perfect moet en ik allerlei dingen ga verzinnen waar ik later uiteindelijk niks mee doe. Gelukkig is zo'n Zalmschouwtje heerlijk KISS , is deze al heel erg compleet en is er geen ruimte voor allerlei fantasie-comfort waar ik als (99%) dagzeiler eigenlijk niks aan heb.
Ook heerlijk is dat ik niet voor de zoveelste keer een stroomnet aan boord van mijn zoveelste "nieuwe boot" hoef te renoveren ......er is helemaal geen accu aan boord en de enige "walstroom" is een verlengkabel op mijn 230V kelder/dompel pomp die de boot droog houdt als het veel heeft geregend.

Wordt vervolgd

Leuk en sfeervol haventje, Terheijden waar wij regelmatig wandelden, weliswaar aan de overkant, de Haagse Beemden. Maar ook het Markpontje is ons niet onbekend gebleven. Zie hier hoog water in de Mark. Maar je ligt daar prima aan de drijvende steigers.

@ waterrimpels
Mooi wandelgebied aan de overkant inderdaad. Wij kijken vanuit ons huis ad Markdijk uit op de Haagse Beemden en dat blijft genieten. Rondje over de Mark en zijstroomjes tussen de natuur op een mooie winterdag staat hoog op mijn lijstje (vandaar ook dat oliekacheltje).

Watermaat schreef :
Heb eind vorige eeuw het genoegen gehad om met de zalmschouw van Jan Boogerd (onder zijn leiding!) te mogen varen. Jan was een topper bij zeilwedstrijden. Hij had zelfs meerdere 'kneupen' in zijn zwaardvallen. Deze zalmschouw heeft een diepe indruk op mij gemaakt. Voor de leek zien ze er misschien wat onbeholpen uit, maar zeilen doen ze!!!

www.platbodemforum.nl/showthre...7&pid=14909#pid14909

Ik heb op het platbodemforum een klein draadje lopen over onderhoud hout van mijn Zalmschouw. Misschien ook wel interessant op ZF, maar het lijkt me daar beter op zijn plaats.


@ wrijfhout
Ik heb nog maar een beetje kunnen zeilen met de Zalmschouw en ben sowieso nog niet echt bekend met platbodemzeilen...., maar het viel mij inderdaad niet tegen. Zo'n spriettuig is zo gek nog niet. Leuk te horen dat je er blijkbaar zelfs redelijk goed mee kunt zeilen.

Een paar knopen komen er bij mij ook bij. Ik moet nog eens uitproberen of ik een beetje zwaard kan steken tijdens het motoren, zonder dat ze uiteen drijven. Beetje drift/schuin door het water beperken en in de bocht. Knoopje op die diepte is dan erg handig.

Van pak bouwmarkt-vuren naar "winter" mastje op de Zalmschouw







Ik wil deze winter mijn mast thuis eens goed onderhouden en nakijken. Geen grote klus, maar mijn huik kan dan niet meer overeind staan en de regen uit het vooronder houden.

Simpele oplossing is een kort mastje van een meter of 2 op de plek van de "grote" mast....."grote" is heel betrekkelijk want die is maar 5.5 mtr.

Ik had niks zinnigs liggen om een 10x10 cm paaltje te maken, dus ik heb met een pak 210cm ruw vuren en pot "bruislijm" iets in elkaar geplakt en er een redelijk net "mastje" van gemaakt.
Om te zorgen dat het niet na een winter begint te rotten heb ik een RVS kapje opgezet (deksel op stukje 100mm RVS buis gelast).
Verder kon ik hierop mijn "harpuis look-a-like" mix mooi uittesten. Hier staat ie in een laag 2/3 Perkoleum (transparant glans ebbenhout) met 1/3 gekookte lijnolie. (Zie verder maar op link naar het platbodem-forum hoe en waarom).

Binnenkort gaat ie aan boord en de andere mast naar huis. Bijkomend voordeel is dat ik dan minder dan 2mtr doorvaarthoogte heb (met de huik omhoog) en vanuit huis eens naar de Bredase grachten kan varen.....scheelt nogal wat parkeergeld

De rondhouten zijn van boord voor groot onderhoud thuis en het noodmastje staat erop om de huik op te houden.

Gisteren nog maar eens een rondje op de Mark gevaren langs de mooie natuur in de buurt.



Eindelijk eens de tijd genomen om wat met "een puntje zwaard" te expirimenteren, zoals geadviseerd door ervaren platbodemvaarders.....en inderdaad: met zo'n 30cm zwaard aan beide kanten ontstond er bij een rustige kruissnelheid een mooie balans tussen "net niet op/uit drijven" en toch een beetje grip in de bochten. Deze stand ligt nu met een extra knoop in de zwaardval vast.

De extra schapjes zijn intussen rood geschilderd en gemonteerd





NB: de 2024 Yamaha 9.9 High-Trust zou goed tegen gewone benzine (E10) moeten kunnen, maar die laat ik voor zekerheid deze winter toch maar op Aspen draaien.
Heel veel zal ik er niet mee varen. Ik mis nu toch wel een beetje de mogelijkheid om ff een zeiltje bij te zetten, omdat de mast en spriet van boord zijn voor onderhoud.

Hij wordt steeds mooier!

Maar dat rood, moest dat geen ossenbloedrood zijn voor het historisch verantwoorde effect?

Dat zou misschien moeten, maar de praktische reden is dat ik nog veel rode Hammerite had staan die ik eens wilde opmaken.
Dat felle rood is er in de praktijk vlot van af vlgs mij.

Ik vind dat rood wel mooi. Lekker eigenwijs.