Onderwerp: Epoxy coating / epoxy primer op multiplex

Ik ben al meer dan twee jaar bezig met het opknappen van mijn boot - een hechthouten klassiek zeiljacht. Inmiddels is er al heel wat multiplex, duizenden RVS schroeven en een kilo of 30 epoxy door mijn handen gegaan bij de vervanging van grote delen van de huid, stringers en zelfs het complete dek.

Ik gebruik epoxy die zich tot 5 graden laat verwerken en ken inmiddels de truuk om amino blush of wit slaan te voorkomen (afdekken met polypropyleen).

De boot staat buiten en ondanks een goede afdekking is dat niet echt makkelijk, er zijn toch altijd doorvoeren voor mast, stagen, etc. Dus in deze tijd koud en potentieel vochtig.

Het hout wat ik tot nu toe aangebracht heb staat uiteraard stevig in de epoxy. Toch wil ik graag zo snel mogelijk een coating aanbrengen - zowel op het dek als op de delen van het onderwaterschip die ik vervangen heb. Onder water ga ik met glasweefsel een extra beschermlaag aanbrengen, boven water coating.

Ik dacht een leuke oplossing gevonden te hebben met polyurethaan coating die met vocht uit de lucht uithardt. Kan bij lage temperaturen en bij hoog luchtvochtigheid aangebracht worden. Echter wordt deze specifiek afgeraden voor hout omdat deze niet water(damp) doorlatend is. Maar dat geldt toch voor een genoeg dikke laag andere coating of verf ook?

Dan zijn er veel epoxy primers of epoxy coatings. Meestaal bedoeld voor staal en goed toepasbaar bij lage(re) temperaturen, soms zelfs onder nul. En Hempel heeft ook een 'light primer' - daar lijkt vooral meer oplosmiddel in te zitten (om het makkelijker smeerbaar te maken?)

Zou een dergelijke coating (ontworpen voor metaal) nu echt minder hechten op (met epoxy behandeld) multiplex? IK heb nogal wat nodig dus de mogelijkheid van een industrieel blik van 20 liter is wel aantrekkelijk. Dat ik niet de versie met zink nodig heb lijkt me duidelijk maar zou een coating waarmee graanschepen behandeld kunnen worden ook niet ok zijn voor mijn dek?

Of weet er iemand anders een voordelige oplossing voor een 'tolerante' coating?

Arthur

Wat geeft het dat die polyurethaan verf niet dampdoorlatend is? De epoxy geldt als waterdicht en is dus van zichzelf al dampdicht. Mijn schilder raadde me aan om over multiplex dat met epoxy is behandeld mono urethaan verf van Epifanes te zetten. Dat doe ik dus al jaren zo.

Op kaal massief (werkend) hout is PU (1 of 2 componenten) af te raden,maar als het in de epoxy staat is het een uitstekende oplossing.

jerry schreef : Waterdicht betekent niet per definitie dampdicht. dampdicht is sowieso een rekbaar begrip. Epoxy is veel dampdichter dan polyester, maar glas of staal zijn bijvoorbeeld vele malen dampdichter dan epoxyhars.
Maar epoxy is in zeker zo hoge mate dampdicht als polyurethaan-coatings. Dus iets wat al in de epoxyhars staat, kun je zonder meer in de PU zetten.
TS werkt met multiplex, schrijft hij. Dat is tamelijk stabiel materiaal als het gaat om breedte en lengte. Eigenlijk het enige hout dat je risicoloos van een 'dampdichte' coating kan voorzien, omdat het niet of nauwelijk 'werkt'
Wel zou ik niet alleen onderwater glasweefsel toepassen, maar ook zoveel mogelijk op alle vlakken boven water. Echt 'onderhoudsvrij' en duurzaam wordt een multiplex boot pas als alle buitenwerk een buitenhuid van epoxy met glasweefsel heeft.
Voor een boot die buitenstaat is bijvoorbeeld pantsercoat na de eerste lagen epoxy een prima product om wat extra bescherming te geven, terwijl het toch nog goed verwerkbaar is bij lage temperaturen en ook meer UV bestendigheid (zij het niet oneindig) heeft dan normale epoxyhars.

--
stegman

lodewijk stegman schreef :
Dat is goed om te horen en gevoelsmatig ook logisch. Alles krijgt bij bevestiging nu een transparante laag epoxy (dat is handig want je ziet ook zo of er wel iets inwatert) maar moet daarna een taaie coating of glas beschermingslaag krijgen (280 grams?).

Maar ook als straks dat glas er op zit als mooi aangesloten laag moet er nog een coatign overheen.

Dus de vraag blijft - heeft er iemand ervaring met het toepassen van industriële epoxy coatings / primers die vooral ontwikkeld zijn voor gebruik op staal op een oppervlak van epoxy / GFK?

270 gram is wel een beetje het minimum als weefsel. Levert vooral weerstand tegen puntbelasting op. Sterkte van de constructie niet zozeer. Zo doe ik het op mijn cat die ik bouw. Maar naaldhak-proof vraagt nog wel serieuzere maatregelen...

Verder heb ik goede ervaring met jotamastic 80. Voor een super strak resultaat is dat niet de gewezen weg. Als optiek niet zo heel belangrijk is dan is het top.

Ik ben wel benieuwd naar je truuk tegen aminoblush, hoe zit dat precies?

alweereengijp schreef : Mmm. Het gaat hier niet zozeer om een constructieve toepassing, maar om een methode om een laag epoxyhars wat bestendiger te maken tegen scheurvorming en de algemene onderhoudsvrijheid van een epoxyafwerking te vergroten.
In dat licht werkt weefsel van 160 gr/m2 ook prima, naar mijn idee.

--
stegman

alweereengijp schreef :
Naaldhakken verwacht ik niet op de boot tegen te komen Het gaat mij vooral om een extra bescherming tegen werkende naden of kiertjes die met krimp/uitzetting zouden kunnen openbreken. Het dek is van 9mm rot mpx + 4mm lekkend teak naar 2 x 9 mm verlijmd/geschroefd mpx gegaan dus waarschijnlijk constructief stevig genoeg.
alweereengijp schreef :
Ik vind de Jotamastic 87 wel te koop maar de 80 niet echt. Op welk materiaal gebruik je dat trouwens? De meeste van dit soort coatings zijn alleen gespecificeerd voor staal (ook logisch gezien daar alle grotere schepen van gemaakt zijn) maar dat wil natuurlijk miet zeggen dat het niet kan op andere materialen.
alweereengijp schreef :
Dat is simpel. Ik zorg ervoor dat tijdens de uitharding er geen vocht met de epoxy kan reageren door alles af te dekken met een laagje polypropyleeen plastic van een vuilniszak. Bij de Lidl haal ik een rol extra grote zakken. Je snijd er een open en hebt dan een flinke lap plastic. Die vlij ik vervolgens als behang over mijn werkstuk heen en strijk ik alle plooitjes glad naar buiten. Waait er niet af en blijft goed zitten, maar eenmaal uitgehard hoef je maar 1 puntje los te halen en je trekt het er zo af. Maar je kunt het ook weken laten zitten. Het oppervlak dat dan overblijft heeft geen amino blush en heeft maar weinig nabewerking nodig.

Ik bedoelde inderdaad deze : www.jachtverf.nl/jotunframe.html
En dat heb ik met succes over al heel wat verschillende ondergronden gezet. Snel een mooie laagdikte en kan heel wat mishandeling verdragen.
Maar zoals gezegd, wordt niet spiegelglad, blijft lobbig, zeker als je het bij lage temperatuur verwerkt. Maar is wel tolerant met lage temp.

Ik zal die truuk met vuilniszakken zeker proberen, dank.

Waarom geen peelply (scheurweefsel) ? Daarmee ben je meteen klaar voor bewerkingen.

Wat mij ook zou bezig houden bij een dergelijke keuze is of de coating ( die je eigenlijk niet van plan was als ik je goed begrijp) wel past bij de rest van je systeem. Kunnen de afwerklagen goed overweg met de coating die je nu wil gaan toepassen?

Kan je er bijvoorbeeld 2k overheen zetten, hechten je afdichtingsmiddelen zoals bijvoorbeeld Sikaflex (oid) er goed op. Wat als je nog een wijziging wil toepassen? Moet dan alles er af geschuurd of kan je er weer gewoon overheen epoxiën? Dat soort vragen.....

Succes!

Hoi Arthur,
Hier nog één die al twee jaar bezig is met de, zeg maar “herbouw”, van een zeiljacht. En het is niet mijn eerste. Ik gebruik net als jij dus kilo’s epoxy omdat het simpelweg het beste is wat er voor restauratie van jachten te vinden is, mits goed toegepast!
Om je vraag, “welke lak op met epoxy behandeld multiplex”, mogelijk te kunnen beantwoorden kan ik het beste mijn manier van werken doorgeven. Daarbij herhaal ik deels een aantal voorgaande schrijvers, neem me niet kwalijk..
Met epoxy behandeld hout/multiplex is in principe een soort composiet. Het hout is de taaie component die buigzaam en goed belastbaar is op trek door de “lange vezels in de nerfrichting” en epoxy is de harde component, goed bestand tegen druk maar minder bestand tegen trek en minder buigzaam. Voeg je deze twee componenten samen dan ontstaat een constructiemateriaal welke zowel op trek en druk, en daardoor ook op buiging, beter belastbaar is. Vergelijk het met gewapend beton, het staal vangt de trek op en het beton de druk.
Daarvoor is het wel noodzakelijk dat de epoxy goed doordringt in het hout/multiplex! Hiervoor gebruik ik altijd eerst impregneerhars. Door de hoge vloeibaarheid, waterdun bij een temperatuur boven de 20 graden, van het hars/hardermengsel en trage uitharding dringt impregneerhars relatief diep in het hout. Vandaar dat ik nat in nat meerdere lagen impregneerepoxy aanbreng, 2 tot 3 lagen is meestal voldoende, kopse kanten vaak meer! Zolang het hout “mat” blijft is de verzadiging nog niet volledig. Pas als het blijft glimmen is de verzadiging optimaal. Proefondervindelijk heb ik gezien dat de buitenste fineerlaag van multiplex volledig doordrenkt/ingekapseld waren met epoxy. Wanneer deze impregneerepoxy volledig is uitgehard schuur ik deze met korrel 80 en breng nog 4 tot 6 “gewone” epoxylagen aan. Dat kan prima nat in nat zolang de voorgaande laag nog enigszins plakkerig is, anders wachten tot die is uitgehard en dan schuren alvorens de volgende laag epoxy aan te brengen. Maar dat wist je denk ik al.
Het multiplex/hout is nu niet alleen constructief sterker maar heeft ook een zeer hoog vochtbestendige toplaag en is beter bestand tegen puntbelastingen. Om de sterkte nog groter te maken kun je er extra glas-weefsel, band of legsel e.d. met epoxy op aanbrengen, zoals je op je onderwaterschip gaat doen.
Nu kom ik op je vraag welke afwerking.
Het hout/multiplex is aan de buitenzijde nu niet meer een stuk hout maar vergelijkbaar met glasvezel versterkt polyester. Wat je er nu nog op aan wil brengen is alleen van esthetische aard en meestal nodig omdat epoxy niet UV bestendig is.
Welke afwerking je kiest is afhankelijk van de eisen die je aan die afwerking stelt. Onderwater kun je in feite direct antifouling aanbrengen mits je voldoende lagen (minimaal 4) epoxy hebt aangebracht. Toch kies ik ervoor eerst nog een paar lagen gekleurde epoxyprimer aan te brengen omdat antifouling er wat beter op hecht en ik bij het eventueel later afschuren van de antifouling een “verklikkerlaag” heb zodat ik niet de beschermende epoxy raak.
Buitenzijde van de boot boven de waterlijn weer een epoxyprimer en daarna een x aantal lagen DD lak. Zelf kom ik op zo een 5 a 6 lagen, tussentijds met steeds fijnere korrel schuren.
Binnen in de kajuit onder de vloer en in kisten, bilge e.d. over de epoxy minimaal 2 lagen epoxy panterslak. Deze wordt keihard en daardoor ook goed geschikt voor bijvoorbeeld de ankerbak en bakskisten. Daar heb je weinig te maken met UV straling en zal de epoxylak niet snel verkleuren.
Voor alles wat binnen in het zicht komt gebruik ik zelf weer epoxyprimer en dan matte DDlak, puur omdat ik dat mooi vindt en minimaal onderhoud vergt. En over 2 compontenlak kan ik altijd nog 1 componetlak toepassen, andersom gaat niet. Maar als je dat wilt kun je over het met epoxy behandelde multiplex dus ook elke ééncomponenten lak gebruiken. Zelfs gewone huis tuin en keukenverf! Immers: de epoxy zorgt voor de bescherming van het hout en niet de verf die je er later overheen smeert. Helaas is epoxy dus niet UV bestendig, ook gepigmenteerde epoxy verkleurt, vandaar is een UV beschermende lak nodig. Maar dit is dus puur esthetisch en voegt niets toe aan de inmiddels vochtbestendigheid en sterkte van het met epoxy behandelde hout.
Wat niet minder belangrijk is als je de buitenzijde van je boot “afsluit“ met epoxy, zowel onder als boven water, je dit ook aan de binnenzijde zult moeten doen!! Meerdere lagen epoxy sluit het hout volledig af voor de al dan niet vochtige lucht. Als je slechts één zijde van de multiplex constructie afsluit kan er nog altijd vocht/damp in het hout dringen langs de andere zijde, hetzij door een plens water maar zeker ook door condensatie! Op mijn eerste zeiljachtje met polyester romp en multiplex dek had ik een teakhouten dek met epoxy gelijmd. Daardoor was de bovenzijde van het multiplex dek volledig dampdicht afgesloten. Binnen twee jaar was het multiplex onder het teak volledig rot en gedelamineerd. Oorzaak? Het condensvocht in de boot kon nog steeds in het plafond trekken omdat ik de onderzijde van het multiplex dek niet had behandeld met een dampdichte laag, lees: aantal lagen epoxy! Tevens lag het condensatiepunt voor het dek “in” het multiplex. (condensatiepunt is in dit geval het punt waar, bij een verschil tussen binnen- en buitentemperatuur en luchtvochtigheid, in een constructie condensatie ontstaat). Bij de meest houten jachten heb ik gezien dat de houtrot niet aan de buitenzijde is begonnen maar juist van binnen uit omdat de buitenkant meestal dik in de verf zit en daardoor het vocht van binnen uit bijna niet meer weg kan. Hout volledig afsluiten met epoxy kan ook pas als het hout goed droog. En nooit maar dan ook nooit een klassiek houten jacht alleen aan de buitenzijde met epoxy (en glasweefsel) behandelen, dat wordt een drama! Eerst alles héél goed laten drogen en dan zowel binnen als buiten in de epoxy.
Om een lang verhaal kort te maken werk ik als volgt:
Multiplex/hout: na goede droging verzadigen met impregneerepoxy en zowel binnen als buiten voldoende lagen gewone epoxy (ik gebruik onderwater 6 lagen, boven water en binnen 4 lagen). Waar nodig na het impregneren extra versterken met versterkingsmateriaal zoals glasweefsel, koolstof, aramide e.d.
Buitenzijde: epoxyprimer en onderwater antifouling en bovenwater polyurethaanlak (1 of 2 componenten). Een goeie professionele graanschepenlak zal zeker voldoen, of het makkelijk verwerkbaar is weet ik niet? Hechten op goed uitgeharde epoxy is absoluut geen probleem mits je de epoxy goed schuurt en ontvet. Maar dat geldt voor alle schilderwerk.
Binnenzijde: epoxyprimer (niet eens echt noodzakelijk) en afwerken met welke lak dan ook, dus kan ook hier je graanschepenlak.
Voor de ankerbak, bakskisten, bilge, e.d: 1 a 2 lagen epoxy pantserlak.
Blank hout voorzien van epoxy: afwerken met blanke polyurethaanlak.
Hoop hiermee een bijdrage aan de beantwoording van je vraag te hebben geleverd en wens je heel veel succes met je restauratie, gaat bij mij altijd meer werk inzitten dan ik dacht…

En heb je al eens proefondervindelijk vastgesteld hoe ver die mooie injectiehars in het hout trekt? Ik wel...
We hadden een oude eiken kielbalk in de injectiehars (van De IJssel) gezet, zoals je aangaf totdat het opppervlak bleef glimmen. Nu zat er in die kielbalk ook nog een beschadiging, waar ik later een stuk ingezet heb. Daarvoor dus mooi glad uitgezaagd, en op de zaagsnedes was duidelijk te zien dat die heel mooie epoxybehandeling bijna een halve millimeter het hout ingetrokken was, en geen streep verder. dat ondanks dat het hout onder de 10% zat volgens een vochtmeter en de boot daarvoor ook geruime tijd droog had gestaan.
Bij multiplex geldt iets vergelijkbaars: het hout is vrij open dus die toplaag verzadig je wel. Bij een beetje kwaliteit hechthout is de lijmlaag echter ondoordringbaar, dus de acht lagen hout daaronder blijven wat ze zijn: puur hout. Kops is dat natuurlijk een wat ander verhaal.
Op basis van deze ervaringen, plus wat andere negatieve eigen epoxy-ervaringen, zou ik iedereen een houten boot waarbij epoxy voor "restauratie" is gebruikt afraden. Dat geldt ook als de restauratie door een "professioneel bootbouwer" is gedaan. Nieuwbouw volgens een goed woodcore principe met daarvoor geschikt hout en bouwwijze is wat anders natuurlijk.
Waarom er zo nodig altijd epoxy gebruikt moet worden op houten boten ontgaat me volledig: de constructie is er niet geschikt voor, het blijft ene lapmiddel, en als het fout gaat kan je de boot zo'n beetje weggooien vanwege de hoeveelheid extra werk die het veroorzaakt. Typisch een middel dat op iets langere termijnn grotere schadetoebrengt dan het initieel verhelpt. En dat terwijl simpelweg het rotte hout vervangen door nieuw ook goed is voor weer dertig jaar varen.

Apae schreef : Deze discussie is hier al eens vaker gevoerd.
Zonder het hele verhaal weer dunnetjes over te gaan doen, moet me toch even van het hart dat jouw verhaal net zo kort door de bocht is, als dat van de epoxy-adepten.
Het vervelende van jouw kant van het verhaal is dat je weinig onderscheid maakt tussen multiplex en massief hout. Naar mijn idee is epoxy een tamelijk ideaal product in combinatie met multiplex en helemaal als je als extra bescherming er een laagje gelasweefsel oplegt. Dat, het is niet anders, alleen goed blijft zitten als het is geïmpregneerd met epoxyhars.
In het algemeen is het toepassen van epoxyhars op massief hout, en zeker als dat hout van flinke doorsnedes is, inderdaad een veel twijfelachtiger zaak. Op spanten gebouwde schepen zijn heel lastig echt goed te conserveren met epoxyhars. In een dergelijk geval is het 'bezint eer ge begint'

Het is een feit dat injecteerhars (dunne epoxy) niet heel ver in het langshout dringt, maar bijvoorbeeld het verzadigen van kopse kanten van multiplex met injecteerhars is een probaat middel om vochtopname daar tegen te gaan.

Alle gaten die ik in mijn polyester-sandwichdek maak (balsa kern) voor het monteren van doorvoeren, beslag etc., behandelik altijd met dunne epoxyhars voor de genoemde zaken worden gemonteerd.

Kortom: epoxy is inderdaad een geweldig produkt en een zegen voor de booteigenaar. Behalve misschien voor de eigenaar van een klassiek houten schip.
Als ik me niet vergis ging het bij de eerdere schrijvers in deze draad ook niet om dergelijke schepen, maar om boten die van multiplex zijn gebouwd.

--
stegman

Daar ben ik het grotendeels mee eens, maar ook bij multiplex moet je denk ik goed bedacht zijn op het insluiten van vocht, inclusief condens van binnenuit. Doe je dat niet goed en hermetisch, dan kruipt er vocht in dat nergens meer naartoe kan uitwasemen, waarna het hout van binnenuit zal verspochten.
Daarnaast is een van mijn slechte ervaringen het alsnog in het hout komen van vocht door een flinke beschadiging, wat tot zwellen van het hout (dat kurkdroog was natuurlijk!) en vervolgens uit elkaar klappen van de huid.
Al met al geloof ik dus alleen in constructies waarbij je alle] hout verzadigt, of juist het hout de mogelijkheid blijft geven tot ademen. Als je alleen kops hout verzadigt doe je dat ook.

En niet vergeten na te denken over schroefgaatjes. Hoewel dat in woodcore vrijwel niet mis gaat(werken met zacht hout, lattenbouw) wil dat in multiplex nog wel eens fout gaan, multiplex en schroeven is een hele gangbare methode (waarschip o.a.).
Wat geen goed idee is: schroeven in multiplex/epoxy. Dat gaat snel fout. Hoewel het verschil is dat de multiplex "kern" meestal structureel is, en bij woodcore dat al veel minder het geval is, dien je wat gaatjes/verbindingen betreft een multiplex/epoxy boot ook als woodcore te beschouwen. Niet zo moeilijk, maar wel rekening mee houden