Onderwerp: Warmtewisselaar Vetus M3.09

Wij van WC-eend adviseren WC-eend. Zonder geheid. Voordat je begint met zoutzuur probeer het een nachtje met het spul. Hoeft er niet helemaal onder te staan. Het spul is dik genoeg om te blijven plakken aan oppervlak. Meermaals vers spul. Het is vrij snel uitgewerkt. Maar meer dan 1 fles heb je niet nodig.

Wanneer je het zaakje weer monteert op alle boutjes en moeren een beetje aluminium anti seize pasta doen. Dan gaan ze de volgende keer hopelijk iets gemakkelijker los.

Ik heb de pijpenbundel van mijn vetusje er uiteindelijk uit gekregen door stukje voor stukje met een bankschroef te persen, en let op, hij kan er maar vanaf 1 kant en en dus weer uit!

Bij mij was ie denk sinds 1996 er niet uit geweest en voor >50% dichtgeslibt. en bij mij was het huis van de warmtewisselaar al een keer gerepareerd / gelast, maar niet goed dus ik heb het huis toen wel vervangen.

Succes en groeten,
Johnnie

SimondeDanser schreef :
Bedankt voor de tip.

Uiteindelijk heb ik de pijpenbundel, nadat ik hem een paar cm. naar buiten had gekregen, nog een paar uur in de schoonmaakazijn laten weken, waarna ie alsnog in z'n geheel uit het huis kwam.







De mantel van koperplaat, die om het geheel is gerold, heeft een soldeernaad die gedeeltelijk is losgekomen. Maar verder lijkt de pijpenbundel in goede staat. Bijna alle kanalen zijn weer open. hij laat zich nu geheel onderdompelen in de bak met azijn en ik heb hem weer even in terug gelegd voor nóg een nachtje..

mooi klusje Wadloper, hoplijk kun je `m nog redden.

Ik vraag mij wel af waarom die mantel er omheen zit? De scheiding tussen buiten en binnenwater gaat toch via de buisjes? Of is dit gedaan om de koelcapaciteit te beperken?
Nanni heeft dit niet.

Ik verwacht dat men de warmwaterstroom in tegenstroom met de koudwaterstroom langs de buizen wil leiden. Dat maximaliseert de warmteoverdracht.

Nachtvlinder schreef :
Het koude buitenwater loopt in twee richtingen door de pijpenbundel. Dat wordt geregeld door een schotje op één van de eindstukken. Aan de ene kant komt het buitenwater binnen. Aan de andere kant van het schotje gaat het richting de uitlaat. In- en uitlaat zitten vlak bij elkaar. Het huis van de warmtewisselaar is voor het overige gevuld met koelvloeistof. Dat komt binnen bij de thermostaat aan de bovenkant en verlaat het huis weer aan de onderzijde. Wordt rondgepompt door een pomp, die door de snaar die ook de dynamo bedient, vanaf de krukas wordt aangedreven.

Ik denk dat de koperen mantel die om de pijpen zit, vooral bedoeld is om eventuele afzetting vanuit de koelvloeistof tussen de pijpen geen contact te laten maken met de wand van het huis. Dat zou kunnen maken dat de pijpenbundel nòg moeilijker te verwijderen is.

Om dit draadje min of meer af te ronden hierbij nog even een berichtje over wat ik uiteindelijk heb gedaan om het probleem van de lekkende warmtewisselaar op te lossen.

Maar eerste nog even de conditie van het lekkende warmtewisselaarhuis:



De uitlaatkant van het de warmtewisselaar.



Dezelfde kant in meer detail. De feitelijke lekkage kwam van het gaatje dat pakweg 7-8 mm. van de rand van de opening voor de pijpenbundel zit. Bovendien zit er nog een scheurtje van het gaatje naar de rand van de opening. Ook de rand van de opening is flink gecorrodeerd.

Wat ook wel het opmerken waard is, is de inlaat van de koelvloeistof, aan de ander kant van de warmtewisselaar:




Duidelijk is dat ook de koelvloeistof in de loop der jaren een aanzienlijke kalkafzetting achterlaat in de inlaat van de warmtewisselaar.

De conditie van beide ronde messing eindkapjes lijkt in het algemeen goed, maar de randen waarmee ze aansluiten op het huis (daarvan gescheiden door een rubber ring) blijken ontzinkt. De donkere stukken op de randen zijn in de praktijk roodbruin; niet de goudgele messingkleur. De randen voelen nog wel glad aan, maar helemaal vertrouwen doe ik ze niet meer.




Van de pijpenbundel heb ik al eerder plaatjes getoond. Die was mogelijk ook opnieuw te gebruiken.

Uiteindelijk heb ik toch, om van alle twijfel verlost te zijn, besloten de hele 'assembly' te vervangen.
Daarbij vanzelfsprekend ook een nieuwe pakking tussen motor en warmtewisselaar. Ook enkele van de slangen zijn vervangen door nieuw. Die zitten allemaal niet inbegrepen bij de complete assembly.

De uitlaatbocht, met daarop de inlaat voor het koelwater, hoort ook niet bij de warmtewisselaar, maar zit daar wel aan vast. Omdat het bij demonteren van de bestaande makkelijker was om de uitlaatslang los te maken van de uitlaatbocht, dan de uitlaatbocht los te maken van de warmtewisselaar, kwam die ook beschikbaar voor inspectie. Hij bleek nog in prima staat. Buiten wat roetafzetting bleek van corrosie geen sprake. De uitlaatbocht is van gietijzer en hoewel er een pakking (ook vernieuwd) tussen het warmtewisselaarhuis en de bocht zit is hij door de klemmetjes waarmee hij op de uitlaat van de warmtewisselaar is bevestigd toch galvanisch verbonden daarmee. Ik vermoed dat het warmtewisselaaarhuis daarmee ook als anode fungeert t.o.v. de uitlaatbocht.
Die 'klemmetjesbevestiging' is overigens vrij kut, mede omdat men om onnaspeurlijke redenen die met inbusbouten heeft geregeld. Door de vorm van de bocht en de plaatsing van de boutjes is de inbussleutel nauwelijks goed recht in de boutkop te krijgen. Bij het opnieuw bevestigen heb ik de inbusbouten vervangen door normale zeskantbouten.

De montage van de nieuwe warmtewisselaar is te doen, maar heel makkelijk is het niet. Onder de warmtewisselaar zit de nodige bedrading en de ruimte in relatie tot de alternator en de startmotor is minimaal. Het vergde redelijk wat gepiel om de boutgaten in het motorblok en de warmtewisselaar recht tegenover elkaar te krijgen. Dat wordt ook niet makkelijker gemaakt om dat de koelvloeistof wordt aangevoerd via een stukje slang van 5-6 cm. lang, dat als eerste aan de warmtewisselaar en de uitlaat van de thermostaat moet worden verbonden. Als de warmtewisselaar eenmaal op z'n plek zit, krijg je het niet meer tussen beide slangtules.

Maar goed. Het ding zit erin, niks lekt en alles functioneert zoals de bedoeling is.

Bij de eerste start na de vervanging bleek echter dat de startaccu de startmotor nauwelijks meer rond kreeg. De oorspronkelijke startaccu (90 Ah, als ik het me goed herinner) heb ik enkele jaren na aanschaf van de boot (2008) vervangen door één met de halve capaciteit, 44 Ah. Die heeft het meer dan 12 jaar prima gedaan, maar pakweg 7 maanden zonder lading (zo lang heeft de motor niet gedraaid) hadden hem de das omgedaan.
Dus ook een nieuwe startaccu aangeschaft (50 Ah - € 70,-). De boel staart weer als vanouds.

Mooi. Dank voor dit duidelijke verhaal.

@WL:
Uit technische interesse: hoe lang is die warmtewisselaar meegegaan?
En ligt het schip op zoet of zout water?

martinw schreef :
Graag gedaan.

Er zijn op ZF meerdere mensen met een Vetus-motor in de twee- of drie-cilinder categorie waartoe ook de M3.09 behoort. Mogelijk komen die vroeg of laat voor een soortgelijk probleem te staan.

Want zonder overdrijving kan worden gesteld dat de combinatie van materialen in de warmtewisselaar vrij rampzalig is gekozen.
Die minimale rubber ringetjes tussen de eindkappen en het huis vormen de enige galvanische scheiding en houden het niet lang uit. Mijn voornemen is dan ook om over pakweg 2 jaar die ringen te vervangen. Bij demontage vond ik van de oorspronkelijke ringen nauwelijks wat terug.
Maar of door tijdige vervanging van die ringen corrosie van het aluminium huis te voorkomen is voor mij nog een vraag. De ruimte tussen het huis en de pijpenbundel is minimaal en bij nadere beschouwing blijkt het boutgat in één van de oude eindkappen niet exact in het centrum van de kap te zitten. Het zou me niks verbazen als de pijpenbundel in de oorspronkelijke situatie het huis heeft geraakt.

De vraag is of het voor een afdoende koeling absoluut noodzakelijk is om met een koperen pijpenbundel en een aluminium huis te werken. Zou een stalen pijpenbundel en een gietijzeren huis koel-technisch niet afdoende zijn? Een gietijzeren huis is wel veel zwaarder natuurlijk, maar ik neem aan dat het motorblok van de Mitsubishi motoren gewoon van gietijzer/gietstaal is en niet van aluminium.

Maar goed; gezien het feit dat ook de warmtewisselaar-huizen van andere fabrikanten (o.a. Volvo-Penta) soortgelijke corrosieproblemen kennen, zal het gebruik van aluminium in dit geval wel noodzakelijk zijn..

Ik hoor ook tot de prijswinnaars van deze kortzichtige materiaalkeuze van vetus.
( Dit merk verdiend geen hoofdletter ).
Mijn M2O2 motor kreeg na 10 jaar last van lekkage van de warmtewisselaar.
hierbij bleek het matieraal van de lasnaden aangetast te zijn.

Na overelg met de werf gewoon voor vervanging gekozen.

Dit probleem was en is bekend bij vetus, maar die verkiezen te zwijgen.

Ik sprak een paar jaar terug een ervaren rot (...) van een revisiebedrijf van industriemotoren. Die had de fraaie stelling: "moderne motoren reviseer je niet meer voor draaiuren, ze gaan stuk door corrosieschade van te oude koelvloeistof."
Hij had genoeg cilinderkoppen liggen die zijn stelling bewezen.

Ik moet toegeven: daarna gelijk koelvloeistof gewisseld van mijn motorfietsen, scheepsdiesel en auto...

Of dit bij deze motoren ook het probleem is geweest weet ik uiteraard niet.

Aquaplanning schreef :
Het merkwaardige is dat koelvloeistof ook anti-corrosie componenten schijnt te bevatten.
Met name G12 (de roze variant) schijnt geschikt te zijn voor aluminium motoren en kan dus geen kwaad in een aluminium warmtewisselaar.
Wel wordt aangenomen dat de corrosie-werende eigenschappen van koelvloeistof na een aantal jaren afnemen.

Vetus adviseert vervanging na 1000 uur of twee jaar. Waarom dit moet vertelt Vetus er niet bij, maar ik kan me voorstellen dat naast de roestwerende eigenschappen ook de bescherming tegen bevriezen afneemt.

Zelf heb ik de koelvloeistof in de periode dat ik mijn motor heb (18 jaar), de koelvloeistof maar iets van vier keer vervangen. Aan die 2 jaar heb ik me dus niet gehouden. Anderzijds denk ik ook niet dat de koelvloeistof na twee jaar juist agressief wordt ten opzichte van het omringende metaal. Het lijkt me dan niet meer corrosie te veroorzaken dan schoon water zou doen. Ook is de koelvloeistof niet bevroren.
Er zit dus wel een beetje rek op die termijnen.

Maar met enige regelmaat vervangen is niet verkeerd, denk ik.

Wadloper schreef :
Ik denk dat de veroudering van de koelvloeistof ook wordt beinvloed door de motoruren.
Gezien wij zeilers meestal maar beperkt gebruik maken van de motor, en dus betrekkelijk weinig draaiuren krijgen. Zou het wel kunnen dat die koelvloeistof in onze motoren langer goed blijft.
Alleen is het testen hoe goed/slecht de koelvloeistof nog werkt bijna nergens mogelijk.
Ik wil eigenlijk slechts vervangen als ik weet dat het echt minder aan het worden is.

Maar als na zoveel jaren de koeler kapot is (>15?), is dat dan slecht ontwerp, of een bewuste keuze om de kosten beperkt te houden?

ja kunt alles wel willen ontwerpen voor de eeuwigheid, maar dan loop je wel tegen een iets andere aankoopprijs aan... En als je het meeneemt in het meerjarig onderhoud...

Groeten,
Johnnie

Ondanks dat je gelijk hebt, Johnnie, strijk je hier wel een vervelend punt aan.
En het antwoord is: motoren van langer geleden zijn wél veel meer voor de eeuwigheid gebouwd.
Ik vaar met een bruine-vloot-schip met een Kromhout 6-cilinder motor uit 1949. Daar is heus wel eens iets aan vervangen, maar dat ding loopt nog altijd bijzonder goed! Die hoef ik echt niet binnenkort te vervangen.

Voor de planeet is het in ieder geval beter om voor de eeuwigheid te bouwen: als je met beter ontwerpen niet voor elk verkocht project na elke 15 jaar een nieuwe warmtewisselaar hoeft te maken, spaar je een hoop grondstoffen uit!
Om nog maar te zwijgen als het je de 2e keer treft, en die warmtewisselaars blijken dan niet meer te koop. Als de rest van je motor verder nog in hele goede conditie verkeert is dat is toch op z'n minst gezegd een beetje balen.

In dit kader is dit bijzonder vermakelijk te zien.

Van de buitenkant zo'n mooie VP.

amersfow schreef : Tsja, als die onder water gestaan heeft...

Zijn opmerking daarover is dat Zo'n alu blok daar slechter tegen kan.

Zuigerveren in een gietijzeren motor gaan ook vastzitten hoor...

Erg leuk kanaal vind ik dit. Spontaan met een “gewoon doen” mentaliteit!

Daan is fantastisch. Hoog buurman en buurman gehalte. Heerlijk droog en een liefhebber van alles oud en mechanisch.