Onderwerp: Tips gevraagd, stagen spannen, mast zetten.

Het is bijna zo ver. Mijn 'nieuwe bootje' gaat aankomende vrijdag te water(kagerplassen, zuid holland).
Het is een Neptun 22.
Ik heb een aantal jaar gezeild met een kolibri 560 en de mast zetten was vrij simpel, met een moertje de mast vast op het dek. klein stukje de mast optillen en met behulp van de grootschoot takelde mijn vriendin dan de mast omhoog zodra de juist hoek was bereikt.

Het vastzetten van de stagen deed ik op gevoel, redelijk strak, goed de mast in de gaten houden zodat hij netjes recht stond. en dan een beetje wind opzoeken en al zeilende ervoor zorgen dat er niets bungelt onder een wind van 4/5 bft.

Nu wil ik op mijn nieuwe bootje dit iets beter aanpakken maar ik weet niet zo goed waar ik moet beginnen. Heb hier al een aantal draadjes gelezen over de spanning van de stagen. meningen over spanning variëren van 15% tot 30% breekkracht. maar hoe kan ik dit meten? ik zag een 'Viadana wantspanner 108mm' is dit handig om te gebruiken? hoe werkt dit?
of zijn er andere methodes die voor mij handig zijn?

Ik heb ook een foto van mijn nieuwe bootje toegevoegd, mocht dit helpen.

Alvast bedankt!

Google even naar het Selden ebook over rig tuning. Daar staat stap voor stap per type tuigage hoe je de boel op spanning zet.

Lees ook even het stukje over het meten van de spanning. Dat gebeurt door de rek in de stag te meten over 2m, met een duimstok. Hiervoor is van belang dat de verstaging volgens het ontwerp. is. Anders zet je mogelijk veel te veel spanning op je boot. Immers, als je boot ontworpen is voor een verstaging van 4mm, en iemand heeft in het verleden gemeend dat 6mm veel veiliger is, ga je met deze manier de 20% van de breeksterkte van die 6mm verstaging opzoeken... De kracht die daarvoor nodig is, is bij 6mm 2,5x zo hoog als bij 4mm...

Vergeet die 15 tot 30 procent maar, dat is denk ik teveel voor jou zeilbootje.
Hoe dik zijn de stagen?

Belangrijkste, naar mijn mening, is dat je het doel van een tuigage wat in balans is niet uit het oog verliest. Je oude methode is voor dit type zeilbootje meer dan prima (vind ik).

@Jorne560: . Op mijn vorige boot gebruikte ik deze van Surecheck. Ze zijn er in verschillende maten, voor jouw maat verstaging vast ook (meet alle diameters eerst even). Houd ook de juiste volgorde aan wanneer je de verstaging op spanning set. Selden heeft online goede handleidingen hiervoor. Surecheck werkt prima, uit mijn hoofd moet je +-15 % aanhouden. Een andere truc is dat tijdens zeilen de lijzijde zijwant net niet slap staat, dit laatste kan ook onzin zijn, bij mij werkte het... 15% is voor jouw Neptun is geen probleem, te slap is mogelijk riskanter. In bijlage als pdf de surecheck manual. Is makkelijk zelf te doen. Succes ermee

Eens met Sonador: het gaat om het resultaat; voorheen keek je daar al goed naar. Jouw boot trek je aan gort bij de spanningen uit de Selden guide.

Volgens de Selden rigging guide (hierboven al genoemd) heeft een 1x19 rvs stag een elastische rek van1 mm per 2 m per 5% breeklast


Op mijn boot ga ik uit van 10 % (das dus 1 mm op 1m) De uiteindelijke trekkracht hangt natuurlijk af van de doorsnede van je want- als ie goed is gedimensioneerd zal die 10-15% rek voor jou ook geen probleem zijn..

Eerst zet je de mast op het oog recht, en hand vast.

Om dat rete nauwkeurig te meten heb ik een high-tech oplossing: een stuk tape en een PVC buis met een sleuf erin gezaagd.
De kopse kant van de PVC buis heb ik verwarmd en dichtgeknepen, zodat ie strak om de stag kan worden geklemd.

Vervolgens heb ik op 1 mtr onder de klem een streepje en één mm daaronder nog een (potlood houdt goed op pc buis). plak een stukje schilderstape met een streepje op mn stag.

Door de buis te verschuiven zet ik het éérste streepje pas met de tape. Dan aandraaien totdat het tweede streepje gelijk is met de tape-streep. Klaar!
Werkt voor mij prima, en de pvc buis neemt geen ruimte in aan boord..
Voorheen deed ik het nóg simpeler: inderdaad op gevoe 'Best wel strak', en als ik aan de wind bij 5bft nog spanning op mn lij want had was het goed. Anders aandraaien (in de haven natuurlijk- en symetrisch)

Aan lijzijde net niet slap, dat lijkt me voor de Neptun de beste methode.
Selden richtlijnen zijn er voor boten die een serieus sterk gebouwde romp hebben: al het andere trek je op die manier uit elkaar, of je trekt/drukt je mast door z'n voet heen.
Mocht je ergens kunnen vinden hoe sterk de romp hoort te zijn, dan kan het misschien wel, maar ik zou het risico niet direct nemen.

Apae schreef : Misschien, hoewel een te losse verstaging weer serieuze piekbelasting kan geven bij een beetje zeegang.. Zelf op blijven letten dus.

Een spanning die bij 20 gr helling niet los komt aan lei staat niet te los!

Dankjewel. Goede tips allemaal!
ik ben er nog niet helemaal uit hoe ik het ga aanpakken maar ga alle ideeën zeker even laten inzinken.
De neptun 22 is schijnbaar een erg stevige boot, gebouwd toen men nog niet wist hoeveel glasvezel nodig was en daarom lekker dik, dit heb ik van horen zeggen.

@Maarten-IW31
Heb je toevallig een foto van jou high-tech instrumenten?

@awb3
Ik ga hier zeker naar kijken. die tool lijkt me erg handig om te hebben. Al is het maar om te kijken of de spanning op de stagen gelijk is aan zijn spiegelbeeld.

Allemaal bedankt!

Jorne560 schreef :
Ik ga dit weekend naar de boot, zal een plaatje schieten
Jorne560 schreef :
Dat is (als de hoeken ook maar ongeveer gelijk zijn, en de mast niet beweegt ) per definitie zo.

Nog een praktische tip naast wat ik hierboven schreef ivm lijzijde zijwant is om de grootzeil val te gebruiken tijdens het rechtzetten van de mast als een soort meetlat (kan het niet goed uitleggen...). Dus SB en BB zelfde lengte bij je zijwantputtingen. Wat ik ook deed na het spannen is vanaf de mastvoet/giek naar de top van de mast kijken aan de kant van de invoer van de leuvers. Als je niet de juiste volgorde aangehouden hebt of ongelijke of te veel spanning op een van de onderwanten hebt dan zie je dat direct omdat dan de mastsleuf (dus waar de leuvers ingaan) niet meer kaarsrecht is, iets spanning van een van de zijwanten afhalen lost dat vaak op. Zorg ook dat je giek al op de mast zit voor je de verstaging gaat spannen, niet al te veel wind is ook handig.. Klinkt allemaal ingewikkeld misschien maar valt echt mee. Gaat je zeker lukken.

Ik zou overigens wel die rigging guide van Selden doorlezen (link van Maarten iw31 hierboven), negeer de spanningpercentages en houd 15% aan maar voor de rest is het wel leerzaam vond ik destijds. Te slap is onverstandig (bv "pompen mast" en andere narigheid) net als te strak...

Mijn eerste boot was ook een neptun 22, maar dan zonder hefdak. Als de wantputtingen nog goed vast zitten zie ik niet waarom je niet volgens Selden je verstaging op spanning zou zetten. Oké, wel even de stagdikte checken met het ontwerp!

Wanneer je eenmaal zeilt en helling maakt ga je over de voorspanning heen zodra je stagen aan lei beginnen te bungelen. En dat gebeurt toch wel. Door de Selden methode te gebruiken heb je in elk geval een referentie met wat je doet. Koop een goedkope rolmaat van 5 mtr, knip er twee stukken van 2,15mtr van (10cm extra om ze vast te tapen en 5cm om relaxt een markering af te kunnen lezen. Aan de onderkant vast tapen en aan de bovenkant aflezen )

Voor je de mast rechtop zet eerst alle zij stagen op gelijke lengte draaien. Dan kan je met het tellen van de slagen aan je spanners ze op gelijke lengte houden en je mast recht op de boot zetten. Of, als je terminals geschikt zijn de afstand tussen stukken schroefdraad op meten en evenveel aandraaien.

Jorne560 schreef :
De boel ligt nog plat, dus alleen even ter illustratie. Een stuk PVC pijp van iets meer dan één meter, in de lengte opengezaagd. Bovenkant verwarmd en weer dightgeknepen, dan klemt ie leuk om je stag.

Met potlood aan de onderkant (op ca 1 mtr van het klempunt) een streepje, en één (of 1.5, of 2, jouw keuze)een tweede streepje zetten. Plakkertje om de stag met één dun streepje.
Buis om stag, en schuiven dat het bovenste streepje op de buis precies gelijkvalt met het streepje op je plakkertje.

(zorg ervoor dat je mast dan al mooi rechtop staat- de truc met de val is al genoemd)
Draai dan om-en-om de spanners aan, totdat je streepje op de plakker bij het tweede streepje op de buis staat, presto!

Ik heb lopen klooien met afgeknipte meetlinten maar kreeg die nooit makkelijk en netjes langs de stag zonder heel veel geklooi. Dit is zoveel makkelijker (voor mij)

Succes ermee!

Bedankt voor de foto! wil jou techniek zeker gebruiken. Alleen heb ik je bericht al minstens 10 keer gelezen en ik begrijp het gewoonweg niet.

Wat is het doel en wat zijn de stappen?

Heb je het Selden boek gelezen? Gratis te downloaden van hun site. Het heet Selden Rig Tuning
Als je RVS 1x19 stag op spanning zet rekt het over 2mtr gemeten 1mm per 5% voorspanning. Ongeacht de dikte van de draad, dat blijft 1mm per 2mtr. Dus als jij de boel handvast op spanning brengt, een merkstreepje aanbrengt en met zolang doordraait tot het merktekentje 3 mm is opgeschoven zit je op 15% voorspanning.

De buis zal niet 1 maar 2 mtr zijn?

koko schreef :
Nah, ik heb gemerkt dat ik op deze manier nauwkeurig genoeg kan werken. I.P.V 3mm op 2 mtr werk ik dus met 1.5 mm op 1 mtr. Wel nauwkeurig werken als je de markeringen zet.