Onderwerp: Optuigplan rivier pleit

De school voor scheepsmodelbouw te Baasrode (Belgie) bouwt een historisch scheepsmodel "Rivier Pleit".
Wij beschikken over bouwplannen romp en zeilplan opgemaakt door Maurice Kaack (leraar school) . Romp en mast zijn beeindigd. Doch onze leraar is niet meer beschikbaar voor verdere afwerking van het optuigen !
Het optuigen stelt dus voor problemen.
Op het zeilplan staan de lopende lijnen opgetekend met hun looprichting naar de dekstructuur .
Doch structuur van mastklamp en posities nagelbanken is onduidelijk !
Doch het bevestigen van deze lijnen aan de Mastklamp en Nagelbank (Rond de Mast) zijn niet vermeld !
Kan iemand ons daarbij helpen: posities op de Mastklamp.

Met de klampen kan ik niet helpen maar betreft het zoiets:
pleitbezorger.com/pleitbezorger/depleit/
Fotootjes?

Gepost met de officiële Zeilersforum-app

Ok Johan, thanks voor je response.
Zaterdag ben ik terug op de school en zal ik enkele fototjes maken van de huidige bouwstatus van het project en doorsturen.
Ik denk dat het probleem grotendeels ligt aan de nagelbank bevestigd aan de mastklampen van de grote mast.
Hier zijn er waarschijnlijk te weinig bevestigingspunten voorzien, gezien de grote mast moest kunnen neergelegd worden om onder de bruggen op de rivieren Schelde en Leie te varen, moeten logisch gezien alle lopende lijnen van de zeilen aan deze mastbank en mastklampen bevestigd worden. Op het rompenplan staat er ook weinig te zien van deze mastklamp.
Op het zeilplan zie je ook dat deze lijnen ernaar toe lopen. Elke lijn heeft een nummer, maar de legende die zou verklaren waar wat moet bevestigd worden ontbreekt. Gezien de hoge leeftijd van onze leraar (+ 90 jr) is het niet meer mogelijk om nog uitleg aan hem te vragen, hij is ook een paar jaar geleden gestopt met naar de school te komen, het ging niet meer voor hem.
Op de open monumentendag in september komen dikwijls oudere schippers en bemanning van deze schepen de school bezoeken, wij hopen er eentje te treffen die op deze rivier pleit gevaren heeft en ons kan helpen.

Tuigage wordt vaak zo aangepast als de schipper het handig vindt. Dat hangt ook samen met de periode. Toen de toepassing van staal grotere tuigen mogelijk maakte op de driemasters werd tegelijkertijd het personeel duurder. Rond 1870 ontstond zo het jubilee-rig, met onder- en boven marszeilen en onder- en bovenbram zeilen. ( Omdat Koningin Victoria toen net 50 jaar op de troon zat is het tuig naar haar jubileum genoemd.) Gaat het om zo’n schip? In het MuZEEum in Vlissingen staat een model van een zeventiendeeeuwse pleit.

Verder vermeldt een goed ingelichte auteur uit Waspik: Wanneer een schipper een nieuw schip liet bouwen nam hij de oude tuigage, mast, rondhouten zeilen en zwaarden mee naar het nieuwe schip. Er bleef dan een kaal schip over met weinig erop of eraan, met de naam “het hol” van een schip.

Kortom, je moet je verplaatsen in de zeelui op het schip. Welke lijnen moesten tegelijkertijd worden bediend, hoeveel mankracht had je daarvoor nodig? En welke lijnen hoefden zelden los…?

Ter info ; schoolvoorscheepsmodelbouw.be/ deze website zal binnenkort bijgewerkt worden.

In de rubriek Historische schepen wordt de rivier pleit vermeld.
In het scheepvaartmuseum van Baasrode staat het scheepsmodel van een zeepleit, gebouwd door leerlingen van de school. Doch het grootzeil en het optuigen zijn er helemaal anders uitgevoerd, gezien de zeepleit een vaste grote mast heeft (hij moet niet onder de bruggen door).
De school behoorde vroeger tot het scheepvaartmuseum van Baasrode, maar is nu een onafhankelijke instelling, doch nog steeds op de historische scheepswerfsite van Baasrode.

Dag Herbie,
Als het nodig is wil ik best een keertje meedenken.
Je zou ook een kijkje kunnen nemen bij de poon Ouderhoek, die staat bij de SRNA aan de linkeroever. Daar heb ik de mastkoker, mast en knecht vervangen (evenals 95% van de rest van het schip).
NB: knecht = nagelbank.
Wim.

Uitgaande van de foto betreft het hier een "Zee Pleit" met vaste masten uitvoering.
Wij hebben ook reeds deze Zeepleit als scheepsmodel gebouwd 'schaal 1/20'.
Het huidige scheepsmodel in opbouw is een 'Rivier Pleit', met neerstrijkende grote mast om onder de bruggen door te kunnen varen. Dit werd gebouwd op de scheepswerven te Baasrode (Belgie).

Ik zou het aanbod van Berghout onmiddellijk met twee handen aan nemen!
Beter advies vind je niet!

Thea schreef : +1!

Gepost met de officiële Zeilersforum-app

Hallo,

Wim (Berghou) is geen onbekende voor de school voor scheepsmodelbouw en wij hebben zelfs foto's van hem gekregen betreffende de restauratie van een Poon. We zullen zeker beroep op hem doen. Zaterdag neem ik enkele duidelijke foto's van de status van ons scheepsmodel, hierop kan men zich beter orienteren op het optuigprobleem..
Het scheepsmodel dat in het museum van Vlissingen staat is volgens ons GEEN Pleit , maar een Poon !

Hartelijk dank voor de vele vlotte responses die we ontvangen.

Aan alle responders, hartelijk dank voor je bereidwilligheid om ons te helpen bij het optuigen van mijn scheepsmodel "Binnenpleit".
Intussen hebben wij dit weekend op de school onze archieven nog eens grondiger doorzocht en hebben wij de "Optuig notities voor de Binnen pleit" van onze leraar Maurice teruggevonden ! Het betreft de 23 lopende lijnen voor het optuigen van de fok, grootzeil, vlieger en bezaantje op het roer! Voor fok, vlieger en grootzeil lopen alle lijnen naar de centrale mastbank (korvijnnagelbank) achter de grote mast en de klampen op de zijwanden van de mastkoker. Voor een schip van 1868 periode was de bouw van een strijkbare mast met behoud van alle hieraan verbonden zeilen toch een ingenieus idee. De grote mast pivoteerde rond een centrale bout in de mastkoker en was derhalve gebouwd dat het gedeelte van de mast beneden deze pivotpunt verzwaard gebouwd was dat ze de grote mast steeds vertikaal hield en verstevigd was met een strijktakel verbonden aan de voorsteven. Voor het strijken van de mast, waren er twee strijklijnen voorzien die de mast konden kantelen naar achter, het grootzeil werd met 4 horizontale reeflijnen tegen de mast getrokken. Hierdoor kon ze zeer snel onder de bruggen over de schelde en bijrivieren laveren. Bij ons nazicht stellen we vast dat de school toch over unieke waargetrouwde scheepsmodellen zal beschikt betreffende de "Zee Pleit" en de "Binnen Pleit".

Mvg Herbert School voor scheepsmodelbouw Baasrode

Dag Herbert,
Het is mooi dat er mensen zoals u zijn, die zich intensief bezighouden met de nabije historie. En gelukkig hebt u de aantekeningen van Maurice Kaak, die zonder enige twijfel een reus is in zijn vakgebied.

Ik heb een aantal opmerkingen vanuit mijn levens- en werkervaring:
de detaillering van schepen was nooit éénduidig. Iedere werf en iedere schipper of scheepseigenaar had zijn eigen ideeën, oplossingen en handigheden.

Halverwege de negentiende eeuw verschenen overal spoorbruggen over rivieren en kanalen, waar tot die tijd meestal sprake was van onbeperkte doorvaarthoogten. Er ontstond dus een noodzaak om masten strijkbaar te maken, en dat dan liefst zo makkelijk mogelijk.
In Nederland betaalden de spoorwegmaatschappijen een bedrag aan de rivierschippers, zodat die hun masten strijkbaar konden maken door middel van aangepaste mastkokers en lieren. Al gauw ontstonden er zogenoemde anderhalf-masters, vaak rivierklippers, die een grote fokkemast hadden (strijkbaar met bokkepoten en een lier op het voordek) en een kleine bezaanmast met steng. De bezaanmast was zo kort dat die staand onder de spoorbruggen paste, terwijl de steng geschoten kon worden vanaf het dek.
Het grote voordeel van deze constructie was dat de bezaan altijd voortstuwing kon blijven geven.
De exacte constructiedetails verschilden wel van schip tot schip.



Andere, meestal kleinere schepen werden vaak van een onderstrijker voorzien: een mast die werd voorzien van een zwaar gewicht (gietijzer of lood) op de voet, waarmee die ongeveer in evenwicht ligt. Naar gelang van de ideeën van de schipper of werfbaas kon de constructie allerlei bijzondere details kennen.
Ook de poon waar ik aan werkte heeft zo’n mast met contragewicht, ongeveer 1200 kilo lood.

Ik twijfel er niet aan dat er ook bij pleiten geen sprake was van standaardoplossingen. Dus dat er ook geen sprake is van “zo moet de knecht/nagelbank zijn”. Elke schipper zal graag een zo handig mogelijke constructie zien, specifiek voor zijn schip en zijn omstandigheden.

Dit uitgangspunt maakt duidelijk, dat het voor een scheepshersteller (en modelbouwer!) heel belangrijk is dat die goed kan zeilen. Alleen dan kan hij/zij zich goed voorstellen wat handig is, wat werkt.
Specifiek kijkend naar de knecht, zien we wel vaak dezelfde basisvormgeving: een aan stuurboord en bakboord uitstekende balk, meestal vierkant met afgeronde hoeken, meestal met twee korvijnagels aan elke kant.
Meestal zitten de vallen van het grootzeil aan stuurboord en de dirk en fokkeval aan bakboord. In het midden zit, als er een giek gevoerd wordt, de lummelpot in een verbreding, dus extra ver naar achteren, zodat het zeil meer ruimte in het onderlijk krijgt bij ruimere koersen.
Soms moet de giek worden weggehaald voor het strijken van de mast omdat anders het zeil bekneld zou raken. Soms wordt de lummel in een excentrische lummelpot omgestoken, soms is er een dwarsscheepse gleuf waarin de lummel kan wegschuiven. Ook hier dus geen éénduidige constructie.
Voor de overige vallen en talies zitten er vaak houten klampen (meestal éénhoornige klampen dus geen kikkers) en schildpadblokken aan de mastkoker, Maar ook zaten er vaak nagelbanken in de verstaging.

Tot zover, nu.

Thanks voor deze waardevolle info.