Onderwerp: hoe te handelen bij plotselinge krachtige wind

Vanmiddag was ik heerlijk onderweg van Enkhuizen naar Lelystad. Windkracht 3-4, langs de boeien richting het oosten. Na de kardinaal afgebogen richting Lelystad. We moesten scherper aan de wind dus ik trek mijn Genua iets verder aan.....en toen ging het fout.

Op het moment dat ik scherper aan de wind ging varen werden we overvallen door een zeer krachtige wind. Op windfinder is de piek zelfs te zien. Van 3-4 naar 6-7. Out of the blue. De boot werd compleet overstuurd. Nu heb ik een redelijke grote Genua dus die trok de boot gelijk naar de wind. Totaal oncontroleerbaar. Snel motor aangezet om de boot tegen de wind in te sturen. Vrijwel vol vermogen.....de boot draaide gewoon door de wind heen. Het enige wat ik kan bedenken "wind uit de genua" dus de schoot losgegooid. Klapperen als een gekke maar het moet maar. Omdat we met meerdere aan boord waren, allen geen zeilers, durfde ik niet ook de grootschoot los te gooien omdat dan de giek ook alle kanten op zou gaan. Met heel veel pijn en moeite de genua in kunnen rollen, man wat staat daar een druk op. Toe werd de boot rustige en kon ik hem wel tegen de wind in krijgen op de motor en snel het grootzeil voorzien van 2 riffen.

Al met al best "paniek" maar we zijn er heelhuids uit gekomen. Daarna werd de wind stukken minder, tot zelfs 2 bf., schrik zat er wel aardig in.

Nu mijn vraag: Ik zag dit niet aankomen, anders had ik de zeilen natuurlijk allang teruggebracht. Maar hoe had ik eventueel anders kunnen handelen....de boot was echt compleet niet te besturen, zelfs niet met motor op vol vermogen....tips trick hoor ik graag want er zal ongetwijfeld een tweede keer komen.

De volgende keer zou je kunnen overwegen om met onervaren bemanning een kleinere zeilvoering op te zetten. Komt er geen harde wind dan ga je wat langzamer, komt die wel dan ben je wat beter voorbereidt. Zo hou je het voor iedereen leuk aan boord.
René

Doen wij ook als we de zee op gaan.

Niet relevant over HOE OM TE GAAN tijdens verrassende omstandigheden, maar wel een tip om verrassende omstandigheden proberen te VERMIJDEN. In andere woorden; goede voorbereiding met een redelijk accuraat windmodel, de Harmonie. Zie hier een uitstekend voorbeeld: zeilersforum.nl/index.php/foru...plannen-met-harmonie

Harmonie is voor mij 100% leidend geworden voor het plannen van mijn zeiltochtjes ivm 3 hele kleine kinderen.

Wat in deze situatie zich ook voordeed is dat je tot aan de kardinaal halve wind of nog wat ruimer zeilde, en daarna oploefde om aan de wind te gaan zeilen. Met andere woorden de schijnbare windsnelheid nam beduidend toe.

Met minder ervaren opvarenden minder zeil zetten, daar sluit ik mij ook bij aan. Maar ook wanneer je weet dat je halverwege een aan de windse koers zult gaan zeilen.

Er is heel veel over te schrijven, een paar tips.

Als begin kun je beter je zeilen gecontroleerd laten killen (zo los dat de meeste druk eruit is maar het niet klappert). Dan moet je dus niet in de wind draaien maar ergens tussen de 70 en 45 graden aan de wind komen/blijven afhankelijk van het soort boot en hoogte van de golven. Je blijft dan bestuurbaar en kunt verder je plan trekken.

Soms is afvallen naar bijna voor de wind beter. Minder wind over dek, minder druk in je zeilen. En je genua valt in achter het grootzeil: nog minder druk en makkelijker wegrollen. Vereist wel geconcentreerd sturen (automaat?) want je wil geen ongecontroleerde gijp. Vaar je standaard met bulletalies opgetuigd ?

Goed weerberichten lezen?

Je schrijft 'Nu heb ik een redelijke grote Genua dus die trok de boot gelijk naar de wind. Totaal oncontroleerbaar. Snel motor aangezet om de boot tegen de wind in te sturen. Vrijwel vol vermogen.....de boot draaide gewoon door de wind heen.'

Het is me niet volledig duidelijk wat er nu precies gebeurde. Wat er had moeten gebeuren, zonder verdere ingrepen is: fors meer helling en gelijktijdig heftig oploeven tegen de wind in. Dat is de ingebouwde veiligheid bij een goed gebalanceerde zeilvoering.

Hier aan de westelijke IJsselmeerkust viel het trouwens ook op: een licht buitje en daarna een heftig uitschietende wind bij het passeren van de trog. Duurde hooguit een halve minuut al met al.

Ik heb een aantal ervaringen met plots opkomende wind, en in alle gevallen was er een onweersbui in de buurt, en soms een tiental kilometers verder. De directe downdraft in de directe buurt van zo'n actieve cel voel je intuitief aankomen, maar als de bui ver weg hangt is er toch sprake van een instabiele atmosfeer die kennelijk zomaar aanleiding kan geven tot verticale stijgwinden, of de aanzet van een nieuwe onweersbui.

Dit tip van minder zeil voeren neem ik graag ter harte. Zeker met onervaren zeilers let ik daar sterk op. Maar zoals ik aangaf, wind was goed te overzien. Windvoorspelling die ik had bekeken zijnde Windfinder, Windy en Predict wind gaven hetzelfde aan. Scherper aan de wind varen was ook voorzien. De windpiek echter niet. Die kwam onverwachts. Was overigens niet de enige die er door overvallen werd. Meerdere boten om mij heen hadden moeite om alles in goede banen te leiden. Zie ook de piek bij de trintelhaven. Scherper varen was overigens niet de oorzaak, ook toen we de boot op de "oude" koers wilde krijgen was hij overpowered. Maar zeker, de onbestuurbaarheid zal meer handelbaar zijn geweest met kleinere zeilvoering. Mijn fout....

Mijn vraag was echter, had ik anders kunnen handelen toen de situatie zich voordeed. Zijn er andere opties die ik had kunnen kiezen toen de wind ineens zeer sterk toename. Zijn er andere opties dan de schoot losgooien om op die manier de kracht uit je zeilen te halen. Pal tegen de wind insturen werkte duidelijk niet...

Zag je het om je heen aankomen op het water en andere schepen?
Dat is voor ons vaak een goede indicatie. Als alles bovenwinds plat gaat.
En natuurlijk meteostudio tegenwoordig.

Gochem schreef :
Daar begint de fout.

In de Guidance op knmi.nl was te lezen wat er ging gebeuren. Een trog met een forse ruiming van de wind.
In Harmonie, ook knmi, kon je voor elke plaats in NL zien hoe laat dat te verwachten was. Vergeet al die flauwekulweerapps.
Bovendien was het vandaag prima aan de wolken te zien.

Het was wel een wat hardere vlaag dan voorspeld. Ik heb 33 kts gemeten en een kennis had bij Lelystad ook 33 kts. De voorspelling was ca 25 kts vlagen. Ook veel.
Ook kwam er een 10 minuten eerder wat regen naar beneden. Een sure sign dat de trog er bijna is.

Als je dan toch overvallen wordt, schoten ver vieren, ruime wind gaan varen en voorzeil eraf of rollen.
Het duurt nooit lang, 10 minuten, en dan is het voorbij met die wind.

Gochem schreef :
Die weermodellen hebben frontpassages niet altijd helemaal in het snotje, en zeker geen lokale effecten.

Ze opereren op basis van Amerikaanse wereldwijde modellen (GFS) wat een grid van 52km heeft. Daar tussen is elke inschatting dus precies dat. M.a.w. Die modellen zien het ijsselmeer maar nauwelijks en Texel al helemaal niet. Het Nederlandse model (Harmony) is dan al een stuk nauwkeuriger.

Maar: welkom onder zeilers. Je hebt meteen respect geleerd voor onweer, en buien, ook als die verder weg zijn. Want niet om t een of ander: als je de

radarbeelden gezien had, had je geweten dat t verre van rustig is vandaag.

Achteraf kun je een koe goed in de kont kijken. Maar als het je overkomt. Schoot los, zeil laten zakken of oprollen. Geklapper is intimiderend maar niet teveel door laten verlammen.

En dan had je kennelijk het geluk dat je ruimte had...
Als er de wal of andere schepen in de weg hadden gezeten....

Om een idee te krijgen, de Guidance van vanavond voor morgen w.b. wind

Baasklusje schreef :
Kan je mij die trog met bijhorende wind dan laten zien in Harmonie?
In de hier alom bekende Harmonie gribs, kan ik ze rond 11:30 bij de TZ-Z niet vinden hoor.

Toen die vlagen kwamen lag dat koufront met buien nog op de Noordzee. Wij zaten er ook in, om 11:30 ongeveer, even zuid van Enkhuizen . He lucht was een beetje grijzig maar verder niks. Volgens mij was de harde wind bij het front voorspeld niet bij de voorafgaande vore.
We hadden net de screacher weggerold want het ging een beetje erg hard. En toen de fok weg. En heel ruimwinds gestuurd. Nog steeds te gek. Met het buitenboord je kregen we hem wel met de kop in de wind en konden het grootzeil strijken. Ja het was wel hektisch.

Laatmaarwaaien schreef :
De trog staat niet in Harmonie, die staat in de guidance en op de weerkaart.
Harmonie had plotselinge vlagen tussen 10 en 12, afhankelijk van plaats.
Even die zaken combineren dus.

Op de weerkaart en in de guidance was sprake van 1 trog, 2 koufronten en 2 occlusiefronten in die volgorde. Als er nog niks geweest is moet de trog nog komen. Zo simpel is het.

triXXS schreef :
De windkracht 6 is idd voorspeld voor na het 1e koufront, een steady 6B.

Maar ook waren er vlagen voorspeld bij de vore c.q trog.

Twee keer wind dus.

mafkees schreef :
Hier ben ik het dan weer niet mee eens. Ook weermodellen kunnen het fout hebben, en dan moet je nog steeds weten HOE te handelen. Helemaal vertrouwen op weerberichten en niet weten hoe te acteren op toenemende wind: dan hoor je niet op het water thuis. Er zijn hier al wat goede opties aangedragen. Nog wat andere oplossingen:

-langzaam opsturen zodat je zeilen licht gaan killen... dat kan al voldoende zijn
-overloop van je grootschoot naar lij
-grootschoot uitvieren
-grootzeil vlakker trimmen
-genua inrollen, gaat dat zwaar: dan valspanning iets verminderen voor inrollen, of desnoods iemand extra bij de trommel met hand, om zo de boel snel in te rollen
-als inrollen van de genua niet lukt: genual val los en zo de genua strijken
-als dat ook niet lukt: grootzeil strijken
-wordt het echt bar en boos: strijk grootzeil en genua

Ik heb twee keer in zo'n squall gezeten met meer dan 40 knoop wind. Zeilen op tijd gestreken en er is eigenlijk niets aan de hand.

AndreAzuree schreef :
Absoluut mee eens.

Je moet jezelf kunnen redden met wat er over je heen komt, uiteraard niet ontkennende dat weermodellen zeer nuttig zijn in de voorbereiding/anticipatie.

Dank voor de tips, met name voor de handelingen als het je overkomt. Gelukkig werkte mijn automatische handelingen dus wel....motor aan, proberen tegen de wind in zeilen minderen, als dat niet lukt ruime wind en schoot los en dan zeilen minderen.

Was alleen benieuwd of mijn handelingen correct waren bij deze snel veranderende omstandigheden.

V.w.b. de weersvoorspellingen.....neem de opmerkingen graag mee maar zoals het woord al aangeeft...het blijven weersvoorspellingen. Niet de eerste keer dat ik van 3 naar 6 ging binnen een paar minuten waarbij er geen waarschuwingen werden afgegeven. Toen wel alles tijdig kunnen minderen.

Goeie vraag Gochem!
Ondanks alle voorbereidingen kunnen we (gelukkig?) nog steeds verrast worden.

Kleine nuance bij je opmerking over in de wind sturen: in de wind weet je zeker dat beide zeilen (hard) gaan klapperen en dat je boot ook hard in de golven kan klappen. Ook inrollen van je (voor)zeil is dan erg zwaar.
Beter is hoog aan de wind. Dan kan je makkelijk de druk uit je (groot)zeil(en) halen en is het ook duidelijk aan welke kant van de boot je zeilen klapperen. Moet er dan iemand het dek op, is er geen twijfel over welke kant het meest veilig is en ook mensen in de kuip zien de giek duidelijk aan één kant hangen.

Verder prima gehandeld. Het was even heel veel en dat geeft onrust. Zeker als je de enige aan boord bent met kennis en kunde. Blijf rustig, vertrouw op wat je wel weet en kunt en handel daar naar. En leg aan je bemanning/gasten uit wat er gebeurt en wat zij wel/niet kunnen/moeten doen.

Maar nog geen antwoordt of je het zag aankomen om je heen?
Op tijd waarnemen en handelen is van belang.

Gepost met de officiële Zeilersforum-app