Onderwerp: instructie platbodem noodzakelijk?

Beste Zeilers,

Aankomend jaar ga ik voor het eerst varen met een platbodem. Met 6 bemanningsleden heb ik een lemsteraak (13m) gehuurd om te varen op het ijselmeer en de waddenzee. Zelf heb ik nu ongeveer 25 jaar zeilervaring op verschillende schepen tot een meter of 15. Dit waren allemaal schepen met een kiel. De vaargebieden waar ik ervaring heb zijn de friese meren, ijselmeer, waddenzee en noordzee.

Ik heb al wat boeken in huis gehaald over het varen op een platbodem (auteur, jan Kooijman). Ik zou ook wel een cursus willen doen maar ik loop er tegenaan dat het aanbod beperkt is of net niet haalbaar i.v.m data.
Mijn gevoel zegt dat ik dit prima zou kunnen maar wellicht dat ervaren platbodem schippers mij hierin kunnen adviseren. Als het gaat om het zeilen lijkt dit voor mij zeker haalbaar. Maar met het manoeuvreren op de motor vraag ik mij af hoeveel anders of ingewikkelder dit is in vergelijking met een kielboot. Alvast bedankt!

Jelmer Pietersma

Pietersma schreef :
Dat manouevreren levert inderdaad een dramatisch verschil op, denk ik.
Als je tot nu boten met een vinkiel en een diepstekend (balans)roer gewend bent zal het even wennen zijn. Als je ook ooit met langkielers hebt gemanouevreerd is het verschil alweer wat minder. Mogelijk is het met een Lemsteraak zelfs makkelijker dan met een langkieler.

Een Lemsteraak van 13 m. schat ik ook wat zwaarder in dan een polyester boot van dezelfde afmetingen. Meer massatraagheid, dus langer doordrijven.
Geen saildrive, maar een (flinke) schroef achterop. Dus waarschijnlijk ook de nodige wielwerking.

Desondanks heeft een platbodem ook zwaarden. Die zou ik bij manouevres in krappe situaties ook gebruiken.

Gewoon langzaam bewegen (afhankelijk van de wind op het moment in kwestie) en in eerste instantie de wat krappere en ingewikkelder situaties vermijden.

Hi Jelmer,
Het is allemaal geen rocket science, zeker als je eenmaal onderweg bent.
Een paar aandachtpunten:

Houd er rekening mee dat je wat meer gewicht bij je hebt, en dat je sneller wegwaait --> steek tijdig een zwaard bij manoeuvres in havens, zeker met dwarswind (kan ook zonder wind handig zijn voor het bekorten van je draai). Wel weer tijdig ophalen als je ergens langszij komt.
Ook bij achteruit varen helpt een tipje zwaard (eventueel aan beide zijden) heel goed om de boot in het spoor te houden.

Zwaarden tijdens het zeilen: timing is alles; niet te vroeg laten vallen, want dan komen ze weer boven drijven omdat de romp er nog niet tegenaan drukt, maar ook niet te laat, want dan valt het zwaard niet meer door teveel druk.
Denk er op ondiep water om dat je boot vaart loopt voordat je zwaard steekt, anders kan de boot over het zwaard struikelen (wat in de praktijk eerder tot een gebroken zwaard zal leiden dan tot omslaan, maar je wilt het allebei niet meemaken). Loopt de boot eenmaal vaart, dan heb je aan je zwaard een prima dieptemeter; ik zorg er altijd voor dat ik de zwaardval op spanning houd, zodat ik het heel snel merk als het zwaard een beetje omhoog komt.

De boot die je gaat huren heeft waarschijnlijk bakstagen. Afhankelijk van hoe ver die naar achteren staan moet je die wisselen bij overstag. Dat, en het hanteren van de zwaarden maken kruisen bewerkelijker dan kruisen met een kielboot. Zorg dat je goede afspraken maakt wie wat wanneer doet.

Oefening baart kunst, maar een cursus lijkt me voor iemand met jouw ervaring niet nodig.
Varen op een platbodem is (in mijn bevooroordeelde opvatting) de mooiste manier om van het wad te genieten; veel plezier!

Tja, het lijkt mij verstandig om minstens een halve dag onder begeleiding wat rond te klooien met een platbodem.
Platbodems zijn wat eigenwijs, soms zelfs een beetje nukkig. En met een aak van 13 meter kan het hard aankomen als 't mis gaat.

Met manoeuvreren dien je vooral rekening te houden met het zijdelings wegdweilen en wegwaaien. Meestal is het het handigste om aan te leggen aan lagerwal, want daar waai je vanzelf heen.
Als er wat golven staan, hou dan zo lang mogelijk het zeil boven, want platbodems rollen (door hun vormstabiliteit) heftiger dan een kieljacht.

Qua zeilen is er niet eens zoveel verschil tussen een scherp jacht en een moderne aak. Okee, je moet wat met die zwaarden rommelen en je kunt leuk spelen met de kluiver. Opkruisen op een knobbelig zeetje gaat wat minder comfortabel.

Maar eenmaal op het Wad, en je wilt nooit meer anders dan een platbodem!
Wim.

Een ander geluid.

Vanwege het behoorlijk andere vaargedrag bij het manoeuvreren op de motor en het gebruik van zwaarden daarbij lijkt mij een trainingsmoment wel wenselijk. Biedt de verhuurder geen ondersteuning? Vaak wordt er in voor- of naseizoen een manoeuvreer weekend aangeboden. Specifiek voor mensen met zeil- maar zonder platbodem ervaring.

Geeft ook een prettig/rustig gevoel als je van te voren hebt getraind met een platbodem.

groet,

Erik
Wijs op Water

Net wat Berghout-2 aangeeft.
Het grootzeil blijft er ook bij ons (Staverse jol HL38) zo lang als mogelijk op staan. Dat deden ze voorheen in de visserij ook en dat werkt idd het beste.

Ik hoef hier niks aan te vullen, lees ik...

Koppels en krachten, daar draait het om.

Enige praktische oefening met redelijk wind is geen overbodige luxe.

Kijk, dit zijn allemaal stuk voor stuk goede tips! Hier heb ik echt wat aan. Ik deel ook de mening dat een oefendag geen overbodige luxe zou zijn. Echter is het aanbod beperkt of ik moet meteen drie dagen op cursus.. Misschien moet ik hier ook eens een oproep plaatsen met de vraag of een schipper van een platbodem het leuk vind om een dagje met wat mannen te gaan varen tegen een vergoeding

Ik heb 2 jaar geleden met familie gevaren op een vissermanaak vanuit Workum. Ben zelf al 20 jaar zeil instructeur op kajuitboten.
Maar heb toch gebruikt gemaakt van 3 uur instructie van Scheepswijs. En dat hielp niet alleen mij maar ook de bemanning. Je weet het allemaal wel maar in de praktijk en in nauw vaarwater... Mijn eye opener was op de kuipbanken zelf langs het schip kijken ipv bij de helmstok blijven. Maak handig gebruik van je wieleffect. En hierna wil je nooit meer anders. Geen aandelen maar neem contact op met Marianne van Scheepswijs

Het beste wat je kunt doen is een aak huren met boegschroef. Daarbij los je alle manoeuvreer-uitdagingen op.
En mocht je een dagje instructie willen, dan kan dat op vele manieren, ook via mij.

Mijn Staverse jol heeft een ondiepe lange kiel en manoeuvreert daardoor makkelijk. Het is geen platbodem.
Anders had ik je graag uitgenodigd voor een dagje oefenen.

Met een boegschroef erbij leer je het m.i. juist net niet.

Jollenbaas schreef :
Met boegschroef weet 99% nog steeds niet het juiste gebruik hiervan...

Ik weet niet waar je woont, maar als onze schokker in het late voorjaar nog voor de wal ligt, wil ik best een dagje oefenen met je, in Friesland.
(Maar het kan ook zomaar zijn dat hij verhuurt of verkocht is?)

WADnWIND schreef :
Gôh, dat zou ik ook wel willen
Moet wel mooi weer zijn!
Wim.

WADnWIND schreef :

Tja...

Wadloper schreef : Hans, ik kan je verzekeren dat ook een saildrive een behoorlijke wielwerking kan hebben.

Albert 45 schreef :
Ik baseer de observatie op een ervaring die ik ooit had met een Winner 1120, waarop ik eventjes met gas, keerkoppeling en roer mocht spelen. Die boot had weinig tot geen wielwerking. Ik zie ook veel AWB's, waarvan ik weet dat ze een saildrive hebben, zonder mankeren vanuit stilstand recht achteruit varen.

Dat fenomeen is naar mijn idee ook wel verklaarbaar: de schroef van een saildrive zit meestal een stuk dichter bij de (vin)kiel, dan bij een boot met een normale schroefas het geval is. Er is dus sprake van een kortere 'arm' tussen kiel en schroef.

Maar jouw ervaring is er ook één. Als er al sprake is van een regel, dan zijn er ook altijd uitzonderingen op.

Berghout-2 schreef :
Als je veren kan zaaien gaan wij een dagje varen....

Wadloper schreef :
De ene boot is de ander niet, daarom schreef ik ook "een behoorlijke wielwerking kan hebben."
Mijn Zeebeest, met een "korte arm", legt het liefst over SB aan.
Wat platbodems betreft, heb ik niet veel maar toch wel wat ervaring.
Ik zie platbodems net als vrouwen ze; De ene keer willen ze linksom, de volgende keer alleen maar rechtsom.
Dan kan je er wel tegenin gaan en proberen jouw wil door te drukken, maar bedenk dan dat drie keer BB ook SB is.

Probeer havens waar je in een box moet te vermijden. Erg onhandig met zo,n hoge kop en kluiverboom.
Door die hoge kop is het eerst vastmaken voorop ook behoorlijk onoverzichtelijk. Dan moet je een goeie man voorop hebben die afstanden doorgeeft, of lekker eerst achterop vastmaken.
Het gebruik van een kluiverboom, traveller etc. kan ook wel wat uitleg gebruiken, net als het gebruik van eventueel aanwezige zeil en zwaard lieren.
Allemaal niet moeilijk, maar .....

CHIEK schreef :

Super, ga ik even contact mee opnemen!

WADnWIND schreef :
Daar zeg ik geen nee tegen! Mijn contact gegevens zijn; Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken..

Nogal een verschil vind ik, een polyester kajuitboot of een 13m Lemsteraak. Zoals al genoemd het gewicht en daarmee langer doorzetten, gebruik zijzwaarden, de juiste (en maximale) hellingshoek, gebruik kluiverboom, kracht op het roer bij achteruit slaan op de motor, etc. Maar wel fantastisch om mee te zeilen!
Allemaal prima onder de knie te krijgen, maar in het begin wel even aftasten dus. En enige basiskennis vooraf vergaren.

Och, ik ben zelf (toen ik 20 was) overstapt van een valkje naar een botter, 20 ton hout.
Gelukkig was dat hout allemaal ernstig rot, dus dat absorbeerde de klappen mooi.

'k Zal nog wel eens vertellen over de allereerste week dat ik met betalende opstappers voer...

Als je al 25 jaar ervaring hebt op verschillende boten tot 15 meter heb je echt geen cursus nodig. Als je kan varen maakt het niet waar je op vaart. Groot of klein doet er niet toe, het gaat vanzelf. Het principe blijft hetzelfde. Mensen die je tegenspreken zijn bangmakers. In het begin ff aftasten maar dat is logisch.