Onderwerp: Dyneema of toch maar niet

Eclips schreef :
Iemand lepelt een "waarheid" op over een vezel. Wees dan ook een vent en ga vezel gebruiken ipv lijnen als je je er aan wilt houden.

Dit soort info is alleen nuttig als je bijvoorbeeld koekiemonster heet en op zoek bent naar een nieuw zomervachtje.

Polyester is veel gevoeliger voor UV. In de basis.

Daarom is je kliko ook niet vam polyester.

Heeft ondertussen nog iemand een tip wat een goede rekloze fokkeschoot is van ca 10 mm?

Het zal wel. Er zijn nog tig andere redenen te bedenken waarom een kliko niet van polyester is.

Gelukkig zijn er ook mensen die het gewoon uit willen leggen in plaats van te doen alsof ieder ander een idioot is.

Een dyneemavezel is ongeveer 1/6 de diameter van een haar.

Een lijn is een mm of 10.

Als je wilt weten hoe sterk een lijn word beinvloed, dan kijk je naar de diffusiviteit. Ofwel, hoe transparant het materiaal is. Je wilt weten of, buiten de buitenste vezels, er ook UV in de vezels er onder beland.

Dyneema lijn staat te boek als één van de meest UV bestendige lijnen, dat word hier door meerdere gebruiker beaamd, maar omdat een of andere roeptoeter hier een "weetje" post zou ik ineens uitleg verschuldigd zijn?

Het klinkt logisch wat je zegt, maar iets anders wordt gepubliceerd door Avient zelf. Ik vertaal het:

"Hoewel touwen met een grote diameter theoretisch minder gevoelig zijn voor UV-straling, is het de constructie van het touw die uiteindelijk de gevoeligheid bepaalt. Bij de meeste gevlochten touwen komt elke touwstreng bij elke vlechtlengte of vlechtperiode aan de buitenkant. Dit zijn potentiële gebieden waar de schadelijke effecten van UV-straling kunnen optreden.
Voor touwtoepassingen met UHMWPE-vezels, waarbij het touw aan zonlicht kan worden blootgesteld, is het raadzaam om beschermende maatregelen te nemen, zoals coatings of niet-dragende mantels."

En dat zeggen ze op basis van empirisch onderzoek, te weten 10 jaar lang in Nederland aan de buitenlucht blootstellen. Het tabelletje spreekt verder boekdelen.

Wel eens een handleiding gelezen van een willekeurig ding? Daar staat altijd in dat je het enkel met een droge doek schoon mag maken. Fabrikantenartikelen mag je met een korrel zout nemen.

Beter kijk je naar wat verzekeringen afgeven. Die zitten aan de veilige kant, zonder onrealistisch te worden.

En die geven aan dat je in het geval van een achterstag na 15 jaar aan vervanging moet denken, of ten misnte moet inspecteren, net als staalkabel.

Daarnaast is de meeste dyneema gecoat. Diengaat er aan de buitenkant met gebruik wel.af, maar voorkomt de indringing van UV dieper in de lijn.

Mijn Dyneema achterstag uit 2009 is net de wasmachine in geweest en gaat er in het voorjaar gewoon weer op. Niks mis mee.

Allereerst: het gaat me er totaal niet om gelijk of ongelijk te krijgen. Ik wil stomweg weten hoe het zit.

Wat je zegt over voorzichtigheid die fabrikanten in acht nemen begrijp ik en ik ben geneigd je daar gelijk in te geven. Dat neemt echter niet weg dat het tabelletje van Avient de weerslag is van empirisch onderzoek. Ze hebben kennelijk die afname van sterkte geconstateerd. Het gaat dus om wat anders dan een handleiding of een bijsluiter. Dat lijkt mij reden om het serieus te nemen.
En inderdaad: bij mij op de boot zit ook een achterstag van Dyneema die er al minstens 10 jaar zit.

"Tests in ons onderzoekslaboratorium in Nederland, waarbij dunne touwmonsters van Dyneema® gedurende 10 jaar buiten werden blootgesteld, toonden een logaritmische afname van de treksterkte aan. In andere regio's kan de zonlichtintensiteit hoger zijn, wat resulteert in een snellere afname van de treksterkte."

kwillems schreef : Mijn 17 jaar oude vallen en schoten vertellen een heel ander verhaal, net als op duizenden andere boten. Dyneema vallen schavielen minder en gaan bewezen langer mee dan polyester vallen.

Ja dat geloof ik zo en dat zie ik zelf ook.
Is het dan misschien zo dat er bij een reductie van 50% nog voldoende overblijft om een mast overeind te houden.?
De breekkracht van 8 mm sk78 is ongeveer 6000 kg. Een reductie van 50% geeft dan nog altijd 3000 kg. Dus anders gevraagd: is die 3000 kg dan niet voldoende? Als dat bevestigend kan worden beantwoord zijn we eruit.

HenkT schreef : Rekloos bestaat niet. Rek arm is wat je zoekt. Dyneema SK99 is wat je dan zoekt, meerdere fabrikanten leveren dat. DSK 78 rekt wat meer en kuipt ook wat meer als het langdurig onder spanning staat.

kwillems schreef :
Volgens mij is die reductie van 50% van een 8mm dyneema lijn een verkeerde voorstelling van zaken.

Dus die tabel klopt niet? Of zie ik iets niet goed?

HenkT schreef :
Een oude dyneema val met mantel.....

kwillems schreef :
Precies dat dus. Niet relevant voor ons soort werk.

kwillems schreef :
Als bij een 1mm touwtje de buitenste 0,15mm degradeert, ben je 40% van je sterkte kwijt.

Als van een 10mm touwtje de buitenste 0,15mm degradeert dan is dat verwaarloosbaar.

kwillems schreef : Wat je ziet is dat er bijvoorbeeld voor een lijntje van 3mm een afname van 80% is in breeksterkte. Voor de 6mm, is dat al afgenomen naar 65% en voor een 8mm is dat afgenomen naar 50%. Een 8mm lijn heeft volgens dit grafiekje dus 2,5 maal zoveel rest sterkte als de 3mm lijn. 10mm en en 12mm zijn nog weer eens een stap beter.

Details staan er niet bij in deze grafiek, dyneema komt namelijk in vele soorten, vormen en kleuren. Dat komt dor de chemisch na bewerking en de coating die er nog opkomt. Welke ze getest hebben staat er niet bij, maar gezien de slechte resultaten verwacht ik dat het onbeschermd en onbehandeld dyneema is.

Als je een val met mantel hebt is de UV schade aanzienlijk minder als een val zonder. De chemische behandeling/coating van het materiaal zorgt er ook voor dat de UV schade nagenoeg nihil is.

boarderbas schreef : Snap ik. Dat geven ze zelf ook aan.
Erikdejong schreef : Dat leid ik ook af uit deze formulering van hen: "The retention strength of ropes with UHMWPE fiber, subjected to UV exposure, is dependent upon rope size, rope construction and use of protective measures such as coatings or non-load bearing jackets. Ultraviolet radiation only
penetrates to shallow depths, causing small diameter ropes to be affected much more than large diameter ropes."

We zitten op 1 (Dyneema-)lijn.

Wat dan nog wel relevant blijft is wat de minimale breekkracht die de achterstag van een bepaalde boot moet zijn. Het lijkt mij dat het uiteindelijk daarop aan komt.

Enfin ...

kwillems schreef : Wil je het uitrekenen:

Voor een toptuig: kracht op je voorstag x SIN(hoek van je voorstag tov mast) / SIN (hoek van achterstag tov mast)
Voor een fractioneel tuig: 2.8 x Richtend moment bij 30 graden helling / (Hoogte masttop boven waterlijn x SIN (hoek van achterstag tov mast))

Bij een bestaande boot waar je een dyneema achterstag op wilt zetten kun je het volgende doen: bestaande stag opmeten en terugzoeken wat de sterkte daarvan is. Voor Dyneema zou ik minimaal 120% van de breeksterkte van een RVS stag doen. Voor een stag welke vast staat en waar de spanning nagenoeg nooit afkomt moet je dikker gaan om op rek te dimensioneren in plaats van sterkte.

Heej leuk thanx ... daar ga ik mijn tanden eens inzetten!
Morgen toch te koud om te zeilen.

Dyneema verstaging bereken je niet op breek sterkte maar op kreep, je bent dan ver verwijderd van de breeksterkte.
Ik zeil al 19 jaar met Dyneema verstaging

kwillems schreef :
Voor verstaging is heel veel te vinden op:

www.colligomarine.com

Zij hebben er ook veel ervaring mee, en veel spulletjes om de overstap te maken. Inmiddels zijn er misschien meer. Dat heb ik niet bijgehouden.

Erikdejong schreef :
Bij een fractioneel tuig met een talie als spanner in de achterstag zal de berekening wel anders zijn. Zoveel kracht kan je met een talie toch niet zetten.

boarderbas schreef :
Rustig maar. Probeer je persoonlijke gevoelens opzij te zetten en de discussie vanuit een neutraal standpunt te benaderen.
Chemisch zijn beide lijnen (polyester en Dyneema) polymeren, net als je kliko.
Die is ook gemaakt van grote moleculen opgebouwd uit herhalende eenheden, monomeren dus.
Ws is jouw kliko gemaakt van HDPE, een polymeer net als je Dyneema lijn, die van HPPE is gemaakt, maar beide zijn polymeren.
In alle gevallen zijn die gevoelig voor UV, de een wat meer dan de ander.
Dyneema is een uitstekende keuze voor een lijn, en echt een superieur product.
En inderdaad minder gevoelig voor UV dan polyester, of je kliko.

De berekening gaat er vanuit dat het sterk genoeg is om de boel heel te houden als er iets fout gaat. Als jij bijvoorbeeld een spinaker vaart en je gaat in de Chinees dan gaat het tuig zich heel anders gedragen. Tijdens de piekbelastingen gedurende zo'n gebeurtenis zul jij niet in staat zijn om de de talie nog dichter te trekken. Zo ook als je boot voor de wind met veel zeil erop in een flinke golf duikt.

Met een vallier kun je ook minder hard aan een val trekken dan wat de val tijdens het zeilen aan belasting ziet. Daarom moet je de schot even wat vieren om druk uit het zeil te halen alvorens je het zeil iets op kunt hijzen.