Onderwerp: Lekkende Raampjes.

Een jaar of 6 geleden heb ik nieuwe ramen gemaakt voor Sister Moon.

Toen netjes gemonteerd met Butyl Tape.

Ze zijn een paar jaar waterdicht geweest. Maar dus ook nu een paar jaar niet helemaal. Het was efkes zoeken, maar uiteindelijk was toch de onomstotelijke conclusie: de raampjes zijn lek.

Waarom was t zo lastig om te zoeken? Nou, er kwam dan een drupje hangen bij een van de boutjes aan de binnenkant. Maar ja, het dek heeft een binnenschaal. En dan zijn er ineens meer verdachten. Dus een voor een uitgesloten: Cpt Tolley's creeping crack cure kwam op enige moment aan de binnenkant er uit. Terwijl die alleen op de naad van t raampje was gedruppeld.

Wat nu?

Na alle mogelijkheden afgewogen te hebben:
Butyl tape,
MS-kit,
Andere kit,
Echte strukturele lijm,
Schuim tape.

Niks leek me echt ideaal.

Toch weer Butyl tape, maar nu met een 2mm O-ring snoer er in. Zie foto's. De snoer is op de rol. De lengte moet je dus zelf afknippen. Er is dus een open stuk. Dat heb ik aan de onderkant gezet, met wat overlap naast elkaar. Niet over elkaar heen.

Morgen ben ik weer aan boord. Keep you posted.

Let wel op: NBR is NIET uv bestending. EPDM wel. De volgende keer zou ik net en iets dunnere snoer nemen. 1.5mm of zo.

Toen alles gemonteerd was, kwam er nèt overal wat kit uit de naad, maar minimaal. Omdat het raampje er al in zat, heb ik van binnen uit de omtrek afgetekend. Die is overgenomen in schilderstape. Als er dan binnen kit uit de naad komt, kan ik die afsnijden en met de tape verwijderen.

Slim opgelost!

Ga deze winter mijn ramen ook vervangen (lekken niet, maar wel zo veel craquelé dat er doorheen kijken er niet meer bij is…). Wegens gebogen ramen is VHB geen optie, zat nog te tobben hoe dat met butyl te gaan doen (dacht aan kleine ringetjes tussen raam en kajuit) maar dit is een goede tip, bedankt!

(Hier haal ik trouwens altijd rubber en kunststof onderdelen: www.technirub.nl/o-ringen-en-o...ikte_num=1.5-1.5&p=1)

sjoerd1981 schreef :
Ik ook.

Als er iemand een raamprobleem heeft ben ik het wel....

De laatste tijd bereik ik het beste resultaat met Dak Detail van de Karwei....
www.bol.com/nl/nl/p/aquaplan-d...2_35.37.ProductImage

JA! DICHT!!!

Voorlopig.

Aha. En ben jij nu een dichter?

Berghout-2 schreef :
Zeker nu ik kan melden dat t allemaal nog steeds dicht is!

'En butyltape de regen, zee en meer buitensluit, als ik me niet ver gis'.

En we zijn weer een jaar verder. Ook dit raampje is nu toch gaan lekken. Weer.

In de zomer natrekken hielp wel weer even, maar toch niet helemaal.

Dus vandaag aan de gang getogen om de butyl tape, met of zonder O-ringsnoer, te vervangen voor Gebo InSeal tape 25x3.

Ik houd de gemeenschap op de hoogte.

Het is tekenend dat ook een zeer ervaren werktuigbouwkundige worstelt met een lekkend bootraam.

Waar er in het dagelijks werk van wtb'ers ontwerp richtlijnen zijn, om tussen (meestal) metalen onderdelen afdichtingen te maken die drukken aan kunnen van honderden bars druk tot bijna absoluut vacuüm (gemeten in miliTorr 1/ 760.000 atm), is het afdichten van een bootraam blijkbaar veel minder voorspelbaar.

Één van de lastige aspecten is de thermische uitzetting van kunststoffen; die is flink groter dan van metalen.
En voor het raam waarschijnlijk anders dan het composiet van de kajuitopbouw of romp.
Er zit zomaar 50 graden verschil tussen de mooiste zomerdag en de koudste dag in de winterstalling.
Het raam schuift als het ware tov de boot.
Dat blijft dus altijd in beweging.

Ook 'kruip' (blijvende vervorming tgv belasting) maakt het niet makkelijker.

De niet altijd gelijkmatige dikte van het laminaat is ook nog zo'n onvoorspelbare variabele.
Hoe bepaal je dan het juiste aanhaalmoment van de boutjes?

Voor mij als mede-techneut telkens weer leerzaam hoe Joop de technische vraagstukken op zijn boot benaderd en oplost.



Gepost met de officiële Zeilersforum-app

Dit is duidelijk een ontwerpfout. Er zijn tallloze type boten met raampjes in de romp zonder problemen.

Bij lekkages van hemelwater vraag het eens aan een dakdekker (eentje met boot)
Die zal gebo inseal zeggen. Das gewoon dicht, als het los moet is het zo weer los. Na het loshalen schroef je het weer vast en weer dicht. Ervaring met zowel ramen als dekluiken.

Wat is lekken...volgens mij is bijna elke boot intrinsiek lek en een druppeltje hier of daar is er denk ik altijd wel. Ik hoor er vrijwel iedereen over en zij die zeggen dat hun boot altijd kurkdroog is...?
Regelmatig duikt er dus een knelpuntje op maar eenmaal het lek gevonden is het lastigste achter de rug.

Mbt ramen en de vormgeving van ramen wel m.i dit:
De vorm is ook belangrijk.
Een boot beweegt continue, zet uit, krimpt en dwars/lengterichting krachten trekken ook aan je raam.
Ramen met scherpe hoeken lekken sneller dan die met ronde hoeken.
Ronde en ovale vormen verdelen druk gelijkmatig over het oppervlak, die klemmen beter vast.
Scherpe hoeken of vierkante versterken concentraties van spanning, wat kan leiden tot breuk en vervorming van kit, butyl etc.
Ronde vormen hebben geen hoeken, wat de kans op scheuren vermindert.
Je ziet ronde ramen, ovale ramen of ramen met ronde hoeken niet voor niets in boten, vliegtuigen en auto's.

De Gebo tape vangt veel op, blijft flexibel.
Butyl is prachtig vooral voor dekbeslag maar wordt met name onder de 5 grd erg hard, of het dan nog zo afdicht op een raam is inderdaad de vraag.

Waterman schreef :
Het probleem met de meeste engineers is dat ze niet meer kunnen rekenen en het liefst alles uit tabellen halen.

Het idee is aardig, maar de uitvoering bij voorbaat kansloos. Het snoer is een afstandhouder geworden. Een 2mm snoer geeft, zelfs bij een milde 30% compressie een afstand van slechts 1,4mm. Reken maar eens uit of dat voldoende is. En reken eens uit of je met die schroefafstand zelfs bij een perfect zittingvlak voldoende compressie op de o-ring kan houden.

Wil je dit goed doen moet je al naar een mm of 6-8 snoerdiameter. Voldoende kracht leveren voor de benodigde compressie lijkt me lastig. Dan moet je al naar erg lage schores, met de daar bij komende problemen met compression-set. Kan je ook aan rekenen. Ik zou dan eerder denken aan een siliconen geschuimd snoer.

VHB tape is al 3mm en heeft een vrij extreme tolerantie voor afschuiving. Veel meer dan butyltape.

Nachtvlinder schreef :
Gelijmd. Met de juiste primers. Komt er niet heel uit.

Ik ga maar eens wat sprokkelen in de voorgaande commentaren.
Waterman schreef :
Op mijn werk ontwerp ik zonder mijn ogen te knipperen constructies die 10e-11mbar halen. (het heelal is ongeveer 10e-23) Maar dan zijn er een aantal parameters anders: er is een standaard manier om dingen dicht en schoon te krijgen, 99,9% van alle materialen zijn verboden, of zeer sterk gelimiteerd. Zoek op ConFlat of CF flenzen. Ook zijn kosten anders, en maakt niet uit hoe t er uit ziet.

Vergeet ook niet dat "dicht" geen absolute grootheid is. Alles lekt. De vraag is alleen hoeveel, en heb je daar last van? Bekend is dat Helium zich helemaal niet laat binnen houden. Ook niet in een 2cm wanddikte stalen fles. Het is te klein, en vliegt er gewoon doorheen. Gek genoeg is iets luchtdicht maken, redelijk makkelijk: je ziet niet als t lekt. Waterdicht betekent: het lekt minder dat dat het verdampt aan de andere kant. Het ergste is stof: Dat verdampt helemaal niet. Bekend zijn de instrumenten van de Dakar auto's van Jan de Rooij: daar zit stof aan de binnenkant van de elektronische instrumenten (toerenteller, snelheidsmeter etc) die IP 68 gesealed zijn. Geen idee hoe dat daar komt. Maar t zit er.
Waterman schreef :
Thx!

Al die dingen. De boutjes zijn M6. Ik heb ze aangedraaid met stand 12 van mijn accu boor. Geen idee hoeveel dat echt is. Je ziet dan inderdaad het plexiglas (12mm PMMA) tussen de bouten wat opbollen. Dus ik ben netjes vanuit het midden beginnen en naar weerszijden "uitsmeren".
Nachtvlinder schreef :
Naar huidige inzichten: zeker. Als ik t opnieuw mocht onwerpen, zou ik t anders doen. Tenminste zo dat er geen regenbelasting op de bovenste sealrand kan komen. Maar helaas.
boarderbas schreef :
Zeg, we blijven wel beleefd, hè! Dat je me na 15 jaar hier nog zo inschat...
boarderbas schreef :
De snoer was inderdaad bedoeld als afstandhouder, zodat de butyltape zijn werkje kan doen. Maar dat gebeurde dus te weinig. Ik had t maar bij 1 raammpje gedaan. Dat moest alsnog nagetrokken worden. Bij de andere raampjes, zonder snoer dus, was de butyl tot een paar tiende mm weg geperst. Niet accoord uiteraard.

Probleem wat je beschrijft met benodigde compressiekracht, en vooral verdeling daar van tussen de bouten, zou een heel rare dikke stalen flens opleveren binnen en buiten. Duur, zwaar en lelijk.

VHB tape is vooral lijm. Prima oplossing, ook echt aangetoond goed UV bestendig, maar is niet meer goed los te krijgen. Ik heb t overwogen, kort, maar om die reden niet gedaan. InSeal is een nette schuimtape. 4,5 mm dik, na compressie 2-3mm.

Waar ik eerlijk gezegd nog wat mee worstelde is, hoe ik in de hoekjes de bocht moest maken: De bovenrand is natuurlijk 1 stuk, maar naar beneden: inkepen en buigen? Of nieuw stuk en strak tegen elkaar aan leggen?

@Joop: ik doelde op de ontwerpfout in de originele constructie van Dehler; was mij niet duidelijk dat het om jouw modificatie ging.

Je kan er redelijk goed mee de hoek om. Ik heb geen kit gebruikt in de schroefgaten. Zelfs die zijn dicht.

Je bent een machinebouwer Joop. Die hebben andere kwaliteiten. Die werken op inschatting en ervaring. Ik ben het in de jaren gaan waarderen, maar ik heb ook heel duidelijk gekozen om er niet in verder te gaan. Ik ben betrokken geweest bij twee succesvolle machinebouwers. Zeker bij de laatste ontzettend veel pret beleefd, maar nu toch terug naar het product.

hoe herkenbaar...Joop heeft als ik het goed heb een Dehler Optima 92...ik een 98AK.
Raamconstructie is hetzelfde bij onze boten dus ook bij mij de ramen meerdere malen vervangen wegens lekkages.
Nu uiteindelijk geheel over een andere boeg gegooid.....dus de schroeven maar overboord gegooid.
Nieuwe ramen gemaakt mbv een mal per raam.
De randen ingefreest zodat 50% van de dikte in de sponnig zit en de rest op de kajuit.
Alles aftapen,...primeren en sikaflex 291i erop.
De lichte bolling in de ramen,...zakken zand ertegn als drukmiddel tijdens het uitharden van de kit.
Nadat de kit is uitgehard, randen netjes afsnijden, randen (kit en raamrand) wederom in de primer en een afwerklaag sikaflex rondom. Netjes afstrijken, tape van de boot en klaar.

Resultaat,...alle gaten aan de binnekant dicht geplamuurd en het geheel vlak geschuurt en gelakt dus binnen zijn geen hulsmoeren meer te zien (waren ook lekpunten). Aan de buitenzijde mooie vlakke ramen met brede plakranden zonder schroeven. Doordat de ramen voor 50% verzonken zitten in de sponningen heb je ook minder uitstekende ramen wat ikzelf ook mooier vind. De ramen zijn iets kleiner gehouden (ca 3mm) tov de sponning zodat hier een dikke kitlaag inzit en dus voldoende kan rekken bij krimp/ rek van de ramen.
Ik heb nu in feite een "Z" afdichting.....en....DROOOGGGG ...
Koste me wel 3x nieuwe ruiten voordat ik deze manier ging gebruiken maar dan heb je ook wel wat

De Optimaal schreef :
Misschien ga ik t ook nog een keer over deze boeg gooien. Maar voor ik daar aan begin, gaan wij nog een keer goed aan tafel zitten. Ik vind t een beetje eng, om een heel aantal redenen.

Tenminste 1 heel prettig voordeel van lijmen ipv bouten, is dat het ineens mogelijk is een schuine kant aan de ruiten te maken, zodat er geen slootje meer boven de ruit is.

eng vond ik het ook maar met zoals veel dingen...kwestie van uitproberen......met vallen en opstaan en soms een lege portemonai leer je veel Een van de redenen dat ik veel kan en doe.

"Tenminste 1 heel prettig voordeel van lijmen ipv bouten, is dat het ineens mogelijk is een schuine kant aan de ruiten te maken, zodat er geen slootje meer boven de ruit is."

Je hebt dezelfde eigenaardigheden als ik ook wtb,...hekel aan opstaande watergoten,....echter.....ik heb het maar voor lief genomen dat ik nu nog een klein gootje heb (raam steeks 4 a 5 mm uit op de romp...de rest zit in de sponning).
Aangezien de ramen in het platte vlak een holling hebben aan de bovenzijde en dit met de frees bijna niet in de juiste hoek te frezen is (ook de hoeken varieren naarmate je over je kajuitlijn gaat) heb ik maar geaccepteerd dat ik niet alles kan hebben.
Ook ik moet leven met de onvolkomenheden en grenzen van wat ik kan...

De Optimaal schreef :
Dit vraagt om wat foto's Pim!

ik heb nu alleen de mallen nog in huis (ben daar heel zuinig op...heeft dagen gekost om ze goed te maken....)
Het plakken vond ik aanvankelijk ook een enge gedachte totdat ik bij een een of andere boot aan boord stapte met een gebarsten ruit die ook alleen geplakt zit. Na wat ruige wedstrijden droog binnen gezeten te hebben was mijn angst wel over.

Op de een of andere manier hangen wij werktuigbouwkundigen met schroeven en moeren aan elkaar