Onderwerp: Upgrade elektrische installatie

Momenteel heb ik grofweg de volgende elektrische setup in mijn boot:




Een gecombineerde huishoud/ start accu (VMF sportline 105Ah). Hoewel de accu slechts 1,5 jaar oud is, merk ik de laatste tijd dat die zich ‘raar’ gedraagt. Als er een telefoon wordt opgeladen dealt soms ineens de stroom naar 10 V etc. etc. Ik vermoed dat ie toch een keer te ver ontladen is of zo en dat het einde oefening is voor deze accu. (Ik heb een schema gemaakt met verbruikers etc en inderdaad is de huidige 105Ah icm een standaard loodaccu en een vrij kleine acculader, niet toereikend.)

Ik wil het systeem uitbreiden en verbeteren met een aparte startaccu. Ik heb een 15 PK 3 cilinder Farymann FK3 die moet voorgloeien. Starten gaat doorgaans vlot in 1 keer. Ivm de beschikbare ruimte, zou ik graag een standaard loodaccu in het B24 formaat (127mm breed) willen gebruiken. Deze gaan tot 45Ah. Dat lijkt me niet ruim maar voldoende.

Voor de huishoudaccu overweeg ik gelijk stap naar LifePo4. En heb de Victron Energy lithium SuperPack NG 12,8V accu - 100Ah op het oog. Deze is voor euro 535 te koop bij Obelink, wat ik een nette prijs vind. Hier moet dan ook nog een laadregelaar komen als de Victron Energy Orion XS 12/12-50A 700W battery charger - improved EMC/VHF. Ook wil ik een smartshunt monteren om inzicht te krijgen in verbruik en status van de accu.
Ik heb mijn informatie vergaart op het internet (en dus ook deels met AI). Ik heb een groot deel kunnen ‘fact-checken’ en denk met het volgende een aardige opzet te hebben maar het is zoals gezegd een opzet. Willen jullie meedenken over de opzet van onderstaand schema en de te gebruiken componenten?





Ik neem aan dat een zekering in de hoofdkabel (voor de schakelaar) ook aan te raden (noodzakelijk?) is, (in ieder geval in de kabel van de huishoudaccu, maar ook die van de startaccu??) hoeveel A hou ik hier dan voor aan?

PS, de optionele verbinding tussen de accu's voor 'nood', is bedoeld om de startaccu een boost te kunnen geven/ tijdelijk op te laden, via de LifePo4 accu. NIET om te starten met de lifePo4 accu verbonden.

Prima plan!

Op basis van de tekeningen alleen al. Verder veel te veel tekst.

Calidris schreef :
Mand!

dyanemaniac schreef :
Woef...

Hoe heb je het gefactchecked getoetst? Boek over elektriciteit aan boord bestudeerd? Niet vervelend bedoeld hoor.

Zekeringen zijn nodig. Ook voor de startaccu, al vinden sommige mensen van niet. Hoe zwaar hangt af van de doorsnede van de kabel en hoe heet de isolatie mag worden. De doorsnede van de kabels van de max. stroom die er door moet en van de lengte en dus het spanningsverlies. Daar is dat boek voor nodig onder andere.

Of de 100 Ah (80 Ah effectief als je niet dieper dan tot 20% ontlaadt) genoeg is hangt af van je max. verbruik per dag en hoe lang je zonder laden wil kunnen. Dat heb je misschien al uitgerekend. Dat lijkt me een mooie accu. Kan je volgens mij de motor ook mee starten in geval van nood (200 A ged. 10 s, max. 800 A). Moet de kabeldoorsnede en zekering wel op berekend zijn.

Wat me opvalt is de dynamo (30 A?) en de DC-DC-lader van 50 A. Dat kan niet goed gaan. Als je zo'n lichte dynamo hebt, zou je die lader niet gewoon weglaten en alleen met walstroom laden?

Doejong schreef :
Ja, boek over elektriciteit aan boord gelezen. Daarom denk ik ook dat ik aardig zit. Het probleem van dat boek en meeste uitleg, de systemen vrij uitgebreid zijn. Ik wil een zo simpel mogelijk systeem op mijn kleine (26ft) bootje.

Het verbruik heb ik naar gekeken evenals de autonome tijd (ik anker vaak) en de opladers (dyanamo, zonnepaneel(tje) en acculader). Het is niet heel ruim maar daar redt ik het wel even mee en er zijn genoeg verbruikers die ik uit zou kunnen schakelen mocht het echt nodig zijn. Vandaar ook dat ik een shunt wil, zodat ik het verbruik en de status van de accu bij kan houden. Ook om die reden een aparte startaccu en de keuze voor Lifepo4 als huishoudaccu omdat je die dieper kunt ontladen dan de standaard loodaccu als dat onverhoopt nodig is en het minder kritisch is als je de accu dan niet heel snel weer vollaadt.

De lader/ regelaar van 50A zou je via de settings moeten terugschroeven naar 15A. Dit is inderdaad een vraagteken bij mij. Ik krijg geen kleinere lader/regelaar geadviseerd dan de Orion xs 50A (met het advies om die te maximeren op 15/20A). Ik motor soms toch ook nog wel langere stukken en dan lijkt mij dat zonde van de laadstroom van de dynamo, nadat de startaccu weer is opgeladen, niet te gebruiken om de huishoudaccu bij te laden. (maar correct me als mijn gedachtes niet goed gaan).
De motor starten kan voor zover ik begrepen heb, niet met de LifePo4 parallel geschakeld (dan klapt het bms systeem eruit) maar kan wel gebruikt worden (in nood) om de startaccu voor een minuut of 10-15 een boost te geven om vervolgens de motor te starten wanneer de LifePo4 is afgeschakeld. Maar goed, dat is iets wat ik niet nodig hoop/denk te hebben

Calidris schreef :
Ik doelde hier op

Waarom dan geen 30A Orion kiezen, als je de 50A versie toch niet volledig kunt benutten?

Prutske schreef :
Ik meende (maar heel eerlijk ben ik het antwoord kwijt) dat mij een Orion XS aangeraden werd. En die is er in 50A als kleinste. Als ik wel de Orion TR kan gebruiken dan inderdaad een 30A of misschien zelfs de 18A variant. Dan hoef ik niets af te knijpen en het scheelt flink wat centen. Ik ga vanavond nog wel even kijken wat nou de exacte verschillen tussen de XS en TR zijn en waarom mij eerder aangeraden werd voor de XS te gaan.

dyanemaniac schreef :
Hoeveel vaar je op de motor ?

Ik weet niet of dat in de praktijk echt een probleem is. Ik heb een zelfde noodvoorziening, en heb die meerdere malen getest, met LFP's in parallel met de startaccu. BMS klapt er dan niet uit. Dat is handig, want als je startaccu echt "dood" is, zal boosten wellicht niet lukken.

Verder eens met de suggestie voor een kleinere Orion. In de praktijk zul je met zo'n kleine dynamo niet meer dan 20-30A kunnen laden. En met 18A is het eigenlijk ook wel voldoende.

Ik weet dat er hier vaak vraagtekens worden gesteld bij op de motor laden. Bij ons is dat toch (vooral tijdens vakanties) een enorm zinvolle bijdrage voor de accu's. Zo hebben we afgelopen vakantie meer dan een week zonder walstroom gedaan, (ondanks nespresso, airfryer,etc.), handig als je vaak op riviertjes voor anker ligt.

De orion tr is wat minder efficiënt, is wat groter van omvang en wordt warmer meen ik. De xs zou mogelijk een update krijgen om ook terug te leveren van lithium naar lood, weet niet of dat een fabeltje is.
Of de tr dezelfde connectie mogelijkheden heeft als de xs weet ik niet, de xs doet dat wel mooi.
Prijsverschil vond ik wel meevallen, zeker op het geheel.

dyanemaniac schreef :
Volgens geldende norm moet de huisaccu gezekerd zijn. Er is geen verplichting volgens de norm om de start accu te zekeren.

AndreAzuree schreef :
Wij zijn nu vanaf begin juni onderweg. we koken elektrisch en hebben uitsluitend geladen met stroom uit onze zonnepanelen. Stroom geheel fossiel vrij.

Het grote verschil is dat de xr communiceert met een gx device en er een samenwerking/afstemming is met eventuele zonnepanelen.
Heb je geen gx device en wil je die ook niet kan de tr ook.

3Noreen schreef :
Dat kan alleen de haven uit en een stukje naar de Gouwzee zijn van ca 10-40 min, maar ik heb afgelopen vakantie ook dagen gehad dat we langer op de motor voeren tot wel een aantal uur toe als er geen of verkeerde wind was. Als ik een heel grove schatting moet maken, gemiddeld 1,5 uur per dag.
3Noreen schreef :
Goed, dan doen we dat maar als we toch bezig zijn. Gevoelsmatig is het ergens onzin omdat je de kabel naar de busrail (heet dat zo?) beveiligd. daarna heeft iedere 'groep' zijn eigen zekering. Dus die hoofdzekering beveiligd ongeveer een meter kabel (en in de nieuwe opzet ook het deel naar de Orion bedenk ik me nu). Heeft de accu zelf niet ook een beveiliging? Of werkt dat anders?
holtere schreef :
ik heb 1 klein paneeltje icm een bluesolar mppt regelaar. Mogelijk komt er ooit een tweede paneeltje maar meer ruimte is er niet op de boot.

Conclusie is dus: De TR kan ook prima en de 18A zou dan een prima keuze zijn?!

(de 30A regelaar is op het randje bij een 30A dynamo als ik het goed begrijp. Mij werd aangeraden om voor de veiligheid de max af te stellen op 15-20A)

Van de 18A gaat dan ook nog je actuele verbruik af (stuurautomaat, klokjes, koelkast etc). Dan blijft er nog maar 10-12A over. Dat schiet niet op met 1,5 uur per dag motoren. Dat haal je ook met een bescheiden zonnepaneel.

De TR kan inderdaad enorm warm worden. In de boot heb ik (30A versie) daar geen last van. Zit tegen de romp geplakt, ook op warme dagen is dat blijkbaar voldoende. Zie hem altijd met een A of 25 laden.

Hetzelfde apparaat in m’n camper doet geen bal op warme dagen. Hij schakelt snel terug als ‘ie warm wordt. Alsnog genoeg voor de koelkast en wat fans maar laden is er dan niet meer bij. Warmteafvoer gewenst!

Je kunt ook overwegen om spullen te kopen die niet in een blauw kastje zitten. Nkon.nl (zeker niet de enige) levert lifepo4-packs voor minder dan de helft dan Victron. Renogy levert een prima gecombineerde dc-dc/mppt-lader.

Als je niet langer onderweg bent dan een week of zo zou je ook kunnen overwegen dc-dc-lader (en zelfs dat zonnepaneel) helemaal weg te laten.

Ik heb zelf een zelfbouw 314Ah (4 cellen met chinees bms). Bevalt goed. Na drie etmalen nonstop onderweg (automaat, instrumenten, toplicht continu aan) heb ik nog de helft over. Zelfbouwen zou ik niet meer doen. Loont de moeite niet meer met de gedaalde prijzen.

Stootwillie schreef : Prutske schreef :
Ga er maar aanstaan wie hier gelijk heeft. Of is het toch een ideologische kwestie ? Fossiel versus hernieuwbaar.

dyanemaniac schreef : Heeft de AI chatbot dat gezegd? Bron? Ik heb alleen maar waarschuwingen tegen parallel zetten van lood en lithium gezien. Hoeveel stroom gaat er lopen als de startaccu leeg is? Kunnen de accu en de kabels daar tegen?

Mijn motor heeft een startmotor van 1200 W, dus ongeveer 100 A met een korte piek bij het inschakelen. Die zou ik kunnen starten met deze accu. En 10-15 min wachten is lang als je de motor nu wil gebruiken en hij start niet. Een losse accubooster kan ook een oplossing zijn.

Hoe je de laadstroom van de DC-DC-lader moet instellen is een gok. Bij een alternator zonder temperatuurbewaking. Hoe lager hoe kleiner de kans dat hij oververhit raakt. Ik ben op 20 A gaan zitten met een 60 A alternator. Omdat 30% of 1/3 in de praktijk goed lijkt te gaan. Misschien zet ik hem nog wel op 15 A. Is 15-20 A voor een 30 A alternator laag genoeg?

Nou, 6A voor stuurautomaat, klokjes, koelkast, etc vind ik wel erg pessimistisch. Ik monitor mijn stroomgebruik (en dat doe ik regelmatig) eerder op 2 - 3A. Daarbij is met name de stuurautomaat hongerig, de rest pakt niet zoveel.

Ik weet dat TS niet van plan is om lange oversteken te maken op korte termijn. Voor IJsselmeer- en kustzeilen (waarbij overnacht wordt achter een anker) hoeft er dus niet continu automatisch gestuurd te worden. Bij dagtochten (zeg 10 uur per dag) ziet het stroomverbruik er dan al anders uit dan wanneer je 24 uur per dag zeilt.

Mijn punt was: bij een grotere accubank (een 304Ah is bij meerdere leveranciers te verkrijgen voor minder dan die 100Ah Victron) is bijladen dan niet zo'n ding meer. Stel je gaat kustzeilen, vaart 10 uur per dag, ankert de rest. Kom ik op, zeg, 25 (10 uur 2.5 A overdag) plus 21 (14 uur 1.5 A 's avonds) = 46 Ah. Zou je de accu tot op 30% ontladen heb je ongeveer 215Ah te gebruiken, dat zijn bijna vijf dagen. Ook geen ramp om daarna even ergens aan een stroompaal te gaan liggen.

Dat paneeltje levert naar schatting zo'n 3A in de felle zon, dus zeg 25Ah (conservatief) per dag. Dat dekt dan iets meer dan de helft van je verbruik. Maar daarvoor zit je wel met zo'n sta-in-de-weg.

Doejong schreef :
Twee real live voorbeelden hier op het forum aanwezig. AndreAzuree en ondergetekende. Die hoge stromen komen niet voor. Dat kan ook niet volgens de wet van Ohm. Het verschil in klemspanning van een lege lood accu en een LiFePO4 accu is te klein en de interne weerstand van een lood accu is te groot om een grote stroom te veroorzaken.
Hoewel ik geen voorstander ben van een vaste schakelaar maar liever een relais zie die gevoed wordt vanuit de start accu en bediend door een druk schakelaar.

OK, dat is geruststellend. Maar dan is weer de vraag: is een lege startaccu na 10 min voldoende geladen op deze manier om ermee te kunnen starten?

Doejong schreef :
Je laad de start accu op deze manier helemaal niet op. Je start op je LiFePO4 accu.

Doejong schreef : Klopt. icm 'gewoon' googlen. Maar goed, vandaar dat ik het niet klakkeloos aanneem en eerst verder op zoek ga naar 'de waarheid'.
Doejong schreef :
Geen idee. Ik weet eigenlijk ook niet hoe het nu geregeld is. Bij mijn weten zit ie nu 'direct' op de gecombineerde huishoud/ startaccu (lood 105Ah) aangesloten. Geen idee of er wat geregeld wordt of geregeld zou moeten worden.
Prutske schreef :
Het zou kunnen dat daarom de XS werd aangeraden. Bij mij zou die onder de kuip, naast de motorruimte komen...
Maar goed, ik zou dus naar een iets hoger vermogen kunnen. stel, ik hou 10-12A over, dan is dat toch 15-18 A op een dag. Uit de historie haal ik dat mijn zonnepaneel gemiddeld 70-90 W per dag levert als ik m niet richt. Dat is een additionele 6,5A, maakt ca 23 A. Dat is mijn geschatte verbruik als ik voorzichtig aan doe, of de helft van mijn geschatte verbruik als ik niet voorzichtig aan doe. Ik vind die bijdrage van de dynamo dus best okay (of mis ik iets?)

Stootwillie schreef :
De niet blauwe opties ga ik ook overwegen, maar dit was voor mij even makkelijker om een idee te krijgen wat ik wil. Ik overweeg je opmerking om accucapaciteit te vergroten en de dc/dc lader achterwege te laten. Maar zoals hierboven gezegd, ik denk dat de dynamo best nog wel wat bijdraagt.