Onderwerp: van "Avontuur" naar "Memphis Blues"

Al weer bijna 40jr geleden heb ik mijn Eerste Eigen Zeiljacht heb gekocht en opgeknapt.
Van ver voor digitale fotografie en social media is hier het verhaal daarvan met foto's uit het oude album.
Ik hoop dat het het lezen waard is.

Het begon allemaal met een advertentie van een houten zeilkottertje in "redelijke" staat ergens in Noordholland.

Ik was de afgelopen zomer van 1997 een weekje weg geweest met de houten midzwaard sloep van mijn ouders.
Daarvoor zeilde ik vanaf mijn jeugd voornamelijk wedstrijden in dinghies en de laatste jaren op de toenmalige olypische surfplank ( Div II ) intussen 30jr oud was ik gestopt met de wedstrijdsport en zag ik de lol van een beetje rondtoeren met een zeilboot wel in.

De boot van mijn ouders was een 60er jaren DHZ project op basis van een 21voets overnaadse Engelse spiegelsloep uit 1913. Gekocht bij "Bastiaan Pot" scheepssloop te Maassluis.
Daar was een groot weiland vol afgedankte scheepssloepen en ik ben daar als klein kind met mijn vader heel wat uren wezen "sloepen kijken" totdat hij er een mooie had gevonden.
De sloep ging in afgebladderde witgeschilderde staat de schuur in thuis en kwam er een aantal jaar later weer uit als blank gelakt juweeltje.....en ik mocht natuurlijk "meehelpen" als knulletje en kreeg alles mee; spanten instomen, gangen vervangen en met hout opbouwen tot een vaarklaar jachtje.

Hier op een tochtje Randmeren-Hoorn vv zomer 1997









Mijn ouders hebben er uiteindeijk zo'n 35jaar mee gevaren op de ondiepe randmeren en tot de laatste dag perfect onderhouden, totdat ze vonden dat ze te oud werden.

Het was dus min of meer logisch dat mijn eerste eigen zeiljacht ook een houten klassieker zou worden ...en gezien mijn (gebrek aan) budget ook een "opknapper" .

Wordt vervolgd

Mooi verhaal Watermaat. En herkenbaar ook: mijn eerste opknapboot was in 1970 een oude houten Sneekermeer. Ik blijf je volgen

Dat "houten zeilkottertje" uit de advertentie in Noordholland bleek een gammele zeilsloep van het type dat mijn Pa destijds zeker bij Bastiaan Pot had laten liggen, dus we waren daar snel klaar.
Omdat ik met een vriend helemaal vanuit Nijmegen via Apeldoorn (Pa) was komen aanrijden besloten we er maar een middagje Hoorn aan te plakken met zijn drieen (ff op internet een paar andere bootjes zoeken was er niet bij natuurlijk ) ............en daar lag de "Avontuur" in de oude haven met een bordje "te koop" erop.



Van de havenmeester mochten we er wel alvast in kijken en "als het wat was" zou hij de eigenaar wel ff bellen.






Natuurlijk was het wat !
Een prachtig gelijnde Abeking&Rasmussen s-spant cruiser-racer uit 1906 van ruim 11 meter, geheel compleet met lopende Albin 0-2 benzinemotor uit 1932 en verder vol nostalgie met een redelijke set zeilen en rondhouten........maar wel in doodskleed en met de geur van een muffe kelder onder dek.

Toen we de vraagprijs hoorden, zat ik al bijna weer in de auto....maar mijn Pa was niet bang van "een beetje werk" en liet zich door een vraagprijs niet afschrikken. We doken nogmaals onder dek om eens te kijken wat er nou "echt" aan gedaan moest worden.
Ondanks alle roest en rot was de vorm nog steeds redelijk goed. De enorme overhangende kont achter liep misschien iets af, maar de zeeg was nog redelijk strak en er zat geen enorm vlak stuk bij de verstaging. Dwars en langsverband hadden de boot dus netjes bij elkaar gehouden en de zaak was dus "repareerbaar". Het teak dek was zelfs netjes, zat redelijk dicht en was misschien nog wel bruikbaar.
De Albin kon Pa we wel aan de praat houden, houten rondhouten waren oke en de dacron zeilen goed bruikbaar. Verder zat echt alles erbij en hadden we onderdelen genoeg om hem weer compleet vaarklaar op te bouwen.

Grootste "probleem" was dus de romp zelf, maar dat schitterende ontwerp was het werk wel waard.....en "je kunt alles aan een houten boot repareren uiteindelijk"

Een week later zaten we bij de eigenaar, die intussen van de havenmeester had gehoord dat er een gek was die die boot misschien zou willen kopen.



Na een erg leuk gesprek, nogmaals kijken en uitwisselen van veel plannen kon hij definitief afscheid nemen van zijn droom de klus zelf ooit te gaan klaren.
Van zijn "droomprijs" was intussen ook nog maar 1/3 over, we betaalden voor de tuigage, oude motor en een "krat bruikbare onderdelen" en kregen de boot erbij. We waren uiteindelijk allemaal blij met de uitkomst.

Later bleek dat ik al een (vage) foto had van de "Avontuur" in de haven van Hoorn; per ongeluk genomen tijdens de vakantie met Pa zijn boot.




Na-seizoen 1997 was ik dus eigenaar van de "Avontuur" (die toen "Delphin" heette) en kon het volgende avontuur beginnen: de overtocht naar Niftrik ad Maas bij Nijmegen waar die betaalbaar op de kant kon staan en ik naar hartelust mocht klussen.

Mooi verhaal Watermaat. Ben benieuwd naar het vervolg.

Een weekje later werden we op de kade in Hoorn afgezet met tassen vol kleding, slaapzakken, eten, gereedschap en reserve-onderdelen voor de overtocht richting Nijmegen.
Ook nu startte de Albin 0-2 weer gelijk en voeren we rustig de haven van Hoorn uit, nagezwaaid door mijn ouders.






De boot was zeilklaar, maar er was geen wind dus het ging op de motor richting Paard van Marken .........totdat halverwege de Hoornse Hop de Albin ermee stopte.
Benzinetoevoer leek oke, bougies vervangen, carburateur geflushed........maar niks hielp. Motor bleef dood en het bleef windstil.

De bemanning van een oplopende oude Dufour bood ons een sleepje aan richting Marken waar ze zelf naar op weg waren, zodat we daar verder konden kijken.

Al kletsend bleek dat ze de volgende dag-avond via Amsterdam en staande-mastroute naar de Kaag gingen en ons wel mee wilden slepen naar jachtwerf "Bierenbroodspot" Dat was een oud werfje in Amsterdam en voormalig Albin dealer die hem vast wel weer aan de praat zou krijgen.

Op Marken; toch trots op onze eerste eigen boot ook al was het eigenlijk een varend wrak.....wel een moooooi wrak!





Op Marken ging de mast alvast plat omdat we tijd genoeg hadden en dat na Amsterdam toch moest. Het zou ff duren voordat ie er weer op stond ....dat hadden we toen al wel door



De volgende avond lagen we voor jachtwerf Bierenbroodspot aan een steiger, waar we de volgende ochtend vroeg gelijk aan de beurt waren.

Leuk om te lezen, ben benieuwd naar het vervolg!

Mooi verhaal !

Diagnose van Bierenbroodspot was een kapotte Sem magneetontsteking en daarvan hadden ze er nog wel ruilversie liggen. Na een uur liep de Albin weer perfect, hadden we onze Eerste Eigen Onkosten aan de boot (er zou nog veel volgen) en konden we met reserve contactpuntjes en een hoop goede raad weer verder via de Weespertrekvaart richting Vecht.

Met gestreken mast was onze doorvaarhoogte zo laag dat we vrijwel overal onderdoor konden en gezien de staat van de boot en motor hadden we tevoren al zo veel mogelijk rustig vaarwater gekozen.

Dat bleek even later al heel verstandig!

Bij het koffiezetten bleek dat de boot wat water had gemaakt onder de kuipvloer. Nu zat er een stevige 12V bilgepomp in die via de zelflozende kuip looste en die we nog niet hadden gebruikt sinds vertrek. Die ging dus aan en we gingen aan de koffie.

10 min later stond de kajuitvloer onder water en leek de pomp het dus totaal niet bij te kunnen houden. Een snelle blik onder de kuipvloer leerde dat de motor ook drijfnat stond te stampen en spetteren in het water !
Lichte paniek dus en ik stuurde de boot resoluut richting wal in de hoop hem daar aan de grond te krijgen in het riet of tenminste zodanig dat we van boord konden indien nodig.

Toen we daar min of meer veilig aan de wal lagen kon de motor uit en kon ik wat beter kijken wat er aan de hand was. Er was nog steeds veel water in de bilge en rond de motor en het steeg ondanks het pompen. Ik had al visioenen van een motorfundatie die door de rotte huid was getrild. Vliegensvlug werd het brugdek eruit geschopt om beter zicht te krijgen. Het leek wel dat het water massief van boven op de motor viel ?????

Toen zag ik dat de afvoerslang van de zelflozende kuip los was geraakt onder de kuipafvoer. Iets onder de waterlijn gezakt liep er daardoor een stevige stroom water binnen.
De bilgepomp had alle water weer terug gepompt in dezelfde kuip en dat liep dus ook weer terug de boot in via diezelfde open afvoer. Neem maar aan: dat is een hoop water in een kwartier door een 1 1/2" slang !

Met de afvoerslang 10cm omhoog en weer vastgezet met slangklem op de afvoer was het probleem opgelost. De bilgepomp had toen de boot zo weer leeg en ff later waren we weer op weg richting Vecht.
Het duurde nog wel even voordat we onze hartslag weer rustig hadden en keken nog erg vaak of er water binnen stroomde. Voor de zekerheid hebben we de slangklemmen van de andere afvoerslangen aan boord ook nog maar even nagedraaid.

Uiteindelijk voeren we een paar dagen later veilig de haven van Niftrik ad Maas binnen.

NB: de oude Albin 0-2 zijklep benzinemotor was van voor WO II en liep meestal prachtig, maar had nog wel eens een storinkje....en meestal op de meest onmogelijke momenten!
Snel uit-bougiewissel-snel starten was meestal de oplossing voor het probleem en dat is ook altijd zo gebleven; ik was kampioen bougie-snelwisselen op deze boot , maar daarover later meer.

Prachtig avontuur!

Echt genieten van je avonturen!

OP DE WAL

Aangekomen in Niftrik gaat de boot bij jachtwerf Barten in de kraan en op de wal "voor onbepaalde tijd"

Nu konden we eindelijk het OWS bekijken en dat was ongeveer zoals je het van een mooie snelle klassieker kon verwachten : slank met korte kiel en lange overhangen. Ondiep en licht ook, zoals je van Scandinavische ontwerpers uit die tijd kon verwachten. Engelsen bouwden gezien hun vaarwater ook hun jachten een stuk zwaarder met een loodmijn eronder. Skandinaviers bouwden een stuk lichter (en mooier vond/vind ik) voor het Oostzeegebied.

Spannend moment:






Gelukkig bleek alles nog sterk genoeg en kwam de boot netjes uit het water en kon voorzichtig op de wal worden gezet zonder problemen.

POLYESTER of EPOXY DOODSKLEED ?

Volgende stap was het epoxy doodskleed van de boot af te krijgen zodat ie kan drogen en ik kon zien wat eronder zit.

Volgens de oude eigenaar was het wel degelijk epoxy en geen polyester met glas-mat/weefsel/roving/biax/whatever, maar van een goede hechting was er geen sprake meer.
De klus waar ik nogal tegenop had gezien was in een uur gedaan. De losse glasmat doorscheuren/snijden in handzame stukken was meer werk dan het lostrekken van de huid. Het lag allemaal in no-time in de container.





Het enige voordeel van het doodskleed is geweest, dat het de boot nog een tijdje boven water heeft houden.

Onduidelijke foto's, maar dit was de situatie direct nadat het doodskleed eraf was.

De brede mahonie plank waarmee de boot was opgeboeid ging er ook af. Waarschijnlijk was die niet origineel en het blijft de vraag wanneer die ooit was aangebracht ? Hij zat over de buitenkant geschroefd met koperen schroeven, dus kwam vrij makkelijk los en bleef bewaard voor "later" bij de groeiende stapel "sloop"hout en onderdelen die zich al begon te vormen.

NB: later bleek dat in de originele"scheergang" (bovenste gang romp naast de dekweger) nog het typische "Abeking&Rasmussen" groefje en pijltje was te vinden, waarover dit boeisel was geschroefd. Dit mahonie boeisel kan dus niet origineel zijn geweest. Deze lange, brede, nog mooie mahonie plank is later verzaagd en oa gebruikt bij de bouw van de blank gelakte randen van dekluiken en kuipbanken.

STELLEN EN STEUNEN

Op de wal moest de boot goed ondersteund worden.
Nat hout gaat krimpen bij het drogen en de constructie van een natte houten boot wordt op de wal dus snel slapper.
De constructie was natuurlijk al geen 100% meer en zo'n licht gebouwde s-spant gaat uit vorm zakken als die alleen op de kiel blijft staan. In dit geval met korte kiel gaan de lange overhangen ook nog eens doorhangen en krijg je een zg "katterug".

Er kwamen dus steunen met klossen door de dekweger en bokken onder voor en achtersteven. Het lijkt nogal rigoreus om M10 draadeinden door de romp te boren, maar met een 10mm dopje zitten ze tzt weer zo dicht en eenmaal uitgezakt en uitgedroogd krijg je de vorm er nooit meer echt goed in.

Met loodlijnen, centrale lijn en slangwaterpas werd de boot eerst van voor tot achter recht gezet, zodat er geen torsie in kwam.
NB: de oude sloep van Pa was "scheluw" (getordeerd) gezakt toen hij een paar jaar in het weiland bij de sloperij had gelegen. Ik weet nog dat hij in de werkplaats met een hele stellage de stevenbalk bijna 10cm moest omdrukken om hem weer vertikaal te krijgen tov de spiegel. Toen later een gedeelte van de spanten en gangen was vervangen en de boot was opgebouwd met midzwaard, dek en kajuit kon die stellage eraf en bleef de steven netjes recht staan.


Nadat de boot van voor tot achter rechtop stond, werden met krikjes de boeg en hekbalk voorzichtig opgeduwd totdat de zeeglijn weer mooi strak was. Ook werd de boot op breedte geduwd met dwarsbalken zodat uiteindelijk de zeeg, deknaden en huidnaden weer netjes vloeiend verliepen en er geen vlakke stukken of rechte lijnen meer te zien waren.
Alle steunen en balken werd daarna nog eens extra vastgeschroefd en bleven gedurende de hele renovatie zitten.

De boot mocht nu gaan drogen en het slopen van het interieur , losse onderdelen en schoonmaken van de constructie kon beginnen.

De eerste steunen net nadat het doodskleed eraf was



De mahonie huid is schoongeschuurd en je ziet de zwarte plekken van de ijzeren spanten al goed zitten.

Wel een klusje, maar je bent jong en je wil wat. Mooi verhaal zo voor een zeilloze zondag.

Genieten dit.

Een feuilleton dat toch op zijn minst in een zeiltijdschrift thuis hoort. Prachtig leesvoer, dank! (En wat een beauty de Avontuur!)

Het is zo'n verhaal dat je graag eens wilt vertellen, maar nooit de tijd voor hebt genomen.
Leuk dat jullie het waarderen.

Zo'n klus moet je inderdaad niet onderschatten, maar ook niet te zwaar tegenop zien. Dat lukte mij rond mijn 30ste, vol energie, zonder kinderen en met de nodige ervaring en steun van mijn vader. "Technisch is er voor alles een oplossing en als het niet kan zoals het moet (of men zegt), dan moet het maar zoals het wel kan". In het diepe springen, maar wel je "boerenverstand" blijven gebruiken.

Er is heel wat nagedacht, gepiekerd en afgebeld voor elke stap die is gezet in het verdere verloop van dit verhaal en vooral veel en hard gewerkt ....daar is op dat moment niks meer romantisch aan. Dat komt later pas weer.

KAAL CASCO

Het slopen van het interieur en losse onderdelen en het schoonmaken van de rest is intussen een stuk gevorderd.
De boot is nu feitelijk een kaal casco.





Om de lange boeg en het hek toegankelijk te maken heb ik een extra voorluik en achterluik uit het dek gezaagd. Ook is het vissingdeel voorin het voordek is eruit gehaald, zodat ik bij de binnensteven kan komen. De kuip en kajuit zijn leeggehaald en alleen de kajuit wanden en het dak staan er nog op, versterkt met dwarsbalken en palen.

De ORIGINELE CONSTRUCTIE is nu goed zichtbaar

De boot is "composiet" gebouwd met mahonie huidgangen, vastgezet op geklonken hoekijzeren hoofdspanten en tussenliggende eiken ingestoomde spanten.
Smeedijzeren wrangen verbinden de koppen van de ingestoomde spanten over het eiken doodhout.
Spantafstand van de hoofdspanten is ongeveer 56cm zodat met de tussenliggende eiken spanten elke 28cm een spant staat in de huid.
Oregon pine dekwegers en balken met geschroefde teak dekdelen met kitgroef.
Verder zat er een gietijzeren kiel onder met conische ijzeren kielbouten.

Gezien de constructie (met ijzeren bouwspanten) en het model lijkt het dus op een lichtgebouwde one-off die niet "voor de eeuwigheid" was gebouwd en waarschijnlijk voor snelle (dag) tochten of wedstrijden op de Oostzee was ontworpen.
Op het officiele bouwplaatje staat Abeking&Rasmussen 1906 maar geen bouwnummer. Toen bestond de beroemde A&R nog helemaal niet officieel. Er wordt vanuit gegaan dat het een vroeg ontwerp is van Henri Rasmussen uit het begin van de samenwerking, maar 100% zekerheid is er niet.

Dat de boot ruim 70jaar later nog zou varen hadden ze natuurlijk niet voorzien,

Ook in Nederland zijn er wedstrijden mee gevaren, zoals blijkt uit de R.O.R.C. meetbrief uit 1949 die ik nog heb kunnen vinden.







Hier zie je overal het patroon van de ijzeren hoofdspanten met geklonken wrangen afgewisseld met ingebogen eiken spanten. Ook zie je hier redelijk goed de staat waarin alles is na ruim 70jaar.









Ook zie je de problemen: roest, nagelrot, ijzeren bouten, rotte spanten, zwarte schimmel onder dek enz.
Je hebt een boot....maar eigenlijk is er niets meer echt goed aan.
Gelukkig hadden we dit zo ingeschat .....maar hoe pak je dit nu verder aan?

Spannend verhaal!
En een Van de Stadt als eerdere eigenaar.

Tikoes schreef :
Inderdaad. Het ontbrak Watermaat niet aan moed!

De initiaal voor de achternaam lijkt een 'H'. Over de jachtontwerper Van de Stadt wordt meestal gesproken als 'Ricus', maar misschien heette hij voluit Henricus.

Goed dat je dit allemaal hebt gedocumenteerd. Als dit vandaag zou spelen kan ik mij de reacties wel voorstellen

Het EPOXY WONDER en JACHTBOUWHOUT

Ook in die tijd was "epoxy" al de holy-grail en het toverwoord voor alles wat beter kon in de bootjeswereld en dus ook voor restauratie van hout.
Jolletjes, Pampussen, Draken, Klassiek houten jachten en hele 8 Meterklassers werden "gerestaureerd" met epoxy.

"Goed drogen, naden uitfraisen en latjes erin lijmen, binnen en buiten alles vol smeren, glasmat eroverheen aan de buitenkant en klaar is kees"
"Als je echt vakwerk wilde leveren verving je nog wel wat gebroken spanten, maar met extra glas aan de binnenkant was dat eigenlijk ook niet echt nodig"
"Dat epoxy was zo sterk en bond zich helemaal chemisch aan het hout zodat het 1 materiaal werd en je gelijk een onderhoudvrije boot had ....zelfs sterker dan polyester! "

Teksten die ik vrijwel letterlijk hoorde in gesprekken met "experts" en die je vaak las in folders en tijdschriften.
Hoe makkelijk kan het zijn, denk je dan.............maar "te mooi om waar te zijn" is dat ook meestal !

Ik had simpelweg geen zin om voor 10-15k gulden aan vaten epoxy en rollen glas op een boot te smeren, terwijl ik die er net had afgetrokken. Voor datzelfde geld kocht ik liever hout en herbouwde ik hem wel.

Dat bleek bij de gemiddelde Jachtbouw Hout Juweliers nog niet zo gemakkelijk, want goed klassiek jachtbouwhout was toen al moeilijk verkrijgbaar en schreeuwend duur.
Nu was ik er intussen al achter dat "watersport" en "voordelig" zelden samengingen en ik de oplossing elders moest zoeken in de "normale" wereld (doe ik nog steeds bij voorkeur)

Zo kwam ik terecht bij een locale houthandel die nog een enorme partij krom getrokken, niet afgekort , Iroko kozijnhout had liggen van 5x3" tot wel 6 meter lang. Daar mocht ik op een zaterdag (met hulp van een pensionado) wel planken van zagen met de oude lintzaag, want die kregen ze niet door de normale zaagmachine. Ik betaalde "opa" een leuk zakgeldje zwart en zij regelden wel een net prijsje voor me. "Dan waren ze daar mooi van af en had die ouwe ook een paar goeie dagen"
Nu zaag je uit 5x3" een beetje zuinig 3 gangen van 13cm breed en hou je licht geschaafd zo'n 21mm over ; precies de maat van de mahonie gangen die vervangen moesten worden. Verder maakten we nog een assorti met wat verschillende maten. Ik had dus ineens goedkoop een enorme vracht Iroko onder de boot liggen voor gangen, stevenbalken en diverse andere toepassingen......"en ik mocht nog wel eens langskomen voor ander hout voor die boot van me"

SPANTEN ?

Hout voor de huid was er nu, maar nu nog de spanten vervangen en dat was een ingewikkelder probleem.

Kort samengevat waren er een paar plannen die de revue passeerden:
IJzeren spanten vervangen door RVS ? Het maken kreeg pa nog wel geregeld, maar dan moest je wel nauwkeurige mallen maken en de complete spanten kregen kregen we niet gemonteerd met het bestaande dek erop.

Spanten in de boot lamineren? Dat leek een oplossing, maar lamineren buiten in de winter is niet ideaal. Daarbij kwam dat op de plaats waar de ijzeren spanten hadden gezeten de huid was aangetast door nagelrot en hoe zet je die nieuwe spanten dan netjes vast?

Uiteindelijk kwamen we op het idee om er eerst een extra serie gestoomde eiken spanten in te buigen. Die konden tussen de bestaande worden vastgezet op "gezonde" huidgang, waar nog nooit iets had gezeten. Feitelijk verschoven de nieuwe spanten 14cm tov de oude spanten.

Vervolgens konden we dan de huidgangen vervangen waar nodig en kijken hoe verder.

Ik had vroeger meegeholpen met stomen van spanten in de sloep en heb naar een sloepenbouwer gebeld voor advies.
Met een adres voor geschikt hout en veel tips kon ik aan de slag.
Eerst dosse gezaagd Amerikaans eiken besteld van 1"x1.5" en een stoomkast gemaakt van een oude metalen waterkoker, kachelpijp en houten kist eromheen vol PUR schuim. Zonder isolatie erom kreeg ik hem niet warm genoeg in de winter, maar geisoleerd produceerde hij voldoende stoom.
De eerste proeven waren een drama; hoe lang ik ook stoomde en hoe snel ik ook de lat op zijn plaatst drukte.....de lat was keihard en wilde met veel geweld maar iets buigen voordat ie brak.
Een tweede telefoontje met de sloepenbouwer bracht de oplossing: ik moest eerst die bos eikenhout maar eens een maand of wat in de Maas gooien en niet zo idioot lang stomen. Zo gezegd zo gedaan en de bos nieuwe eikenhouten latten ging onder een steiger om er anderhalve maand later weer groen onder vandaan te komen. 10 minuten in de stoom en je drukte hem met de knie en wat balken zo op de plaats. Dat plan ging dus wel werken

Volgende probleem was : hoe krijg je zo'n lange eiken lat op zijn plek onder dek inclusief s-bocht ? Het dek incl dekweger wilde ik perse laten zitten om het verband in de boot te houden, maar daardoor was er geen plaats om een lat van volle spantlengte op de juiste plaats te krijgen en in te buigen.
Ook daar was een praktische oplossing voor nodig: het spant werd opgebouwd uit twee latten: een van boven achter de dekweger door de kim tot het schuine vlak en een tweede vanuit onder op het doodhout door de "s" tot het schuine vlak Beide delen lopen overlappend lang elkaar over het schuine vlak. Met voldoende overlap ontstaat technisch een doorlopend spant met extra versterking op het vlakke deel van de s-spant.

Hier helpt deze foto waarop je gelijk het probleem "nagelrot" goed kunt zien. Je ziet de twee delige spanten met overlap op de "nieuwe" plaatsen met gezond hout tussen de oude spanten.
Hier zijn ook de eerste gangen gesloopt om vervangen te worden.




Alle spanten zijn geschroefd met RVS schroeven van buiten af. Ruim 5000stuks 5x40 platkop zijn erin gegaan....en later bij het vervangen van de gangen er weer uit...en weer erin !

Ook hier zie je de eerste nieuwe spanten in de oude huid en de nieuwe Iroko binnensteven.