Onderwerp: Langkieler mahonie-op-eik 1958 - niet / wel doen ?

Als je geen ervaring hebt met een houten boot onderhouden is het onmogelijk hierin realistisch te zijn.

Dus als je het doet, doe je het omdat je het gewoon ontzettend graag wilt!
En dat is een hele goede reden, naar mijn idee.

Dit draadje geeft de TS veel om over na te denken, maar echt rationeel is de aankoop van een boot nooit. We weten allemaal dat je de aankoopprijs er nooit meer uit krijgt, ook niet bij polyester. De TS schrijft dat hij begin 60 is. Als hij er 20 jaar mee gaat zeilen is hij 80. Wie op dit forum is er 80 en zeilt en klust nog? Afschrijven in 10 jaar naar 0 € is redelijk. Je kunt ook niet afschrijven en gewoon plezier hebben van een mooi schip en het zelf onderhouden. Zelfs op de kant is zo’n Sspant/langkieler mooi.
Mijn eigen ervaring met een houten boot is de volgende. Ik kocht voor weinig een Olympiajol uit 1940. Karveel gebouwd met essen spantjes. Naden tussen enkele huiddelen waar een euro doorheen kon. Het dek geheel vergrijsd.ik heb er een half jaar aan gewerkt, toen te water gelaten en er mee gezeild tot het me te zwaar werd. Voor weinig verkocht aan een liefhebber, die er nu al weer minstens 5 jaar mee zeilt in Friesland. De boot heeft nooit zout water gezien, lag ‘szomers in het water en ‘swinters in een loods.
Als ik jonger was zou ik die Deense boot kopen na haar eerst te laten keuren op de kant. De suggestie van een Trintella is een goede. Een paar jaar geleden bouwde ik een nieuw roer voor een Trintella en dat was een beeldschoon schip.

met 80jr. sta je zelf niet zo hard meer te klussen denk ik. Of zwaar uitbesteden. Mijn mening, maar wat doet er toe, als je zoveel geld en tijd=leven gaat stuk gooien in de volgende 15 jr, zijn er misschien ook leukere dingen te bedenken

Met vijf weekenden per jaar toch? Valt wel mee dan

Waag er een persoonlijk bericht aan berkhout-2 aan.

Wim zal je zijn ongezouten mening geven en wie zijn restauratie van de Poon gevolgd heeft , weet wat dat waard is.

SSpantHout schreef :
Als je eerlijk bent naar jezelf, zeg je hier dat dit niet jouw boot is.

Iedereen heeft recht op z'n dromen, maar het moet geen nachtmerrie worden. Ga eens praten met klussers die uiteindelijk hun klusboot hebben verkocht (lees: weggegeven) omdat ze er geen gat meer in zagen. Dat verhaal is vaak een botsing van hun enthousiasme met de harde werkelijkheid.

Anjo schreef :
Ongezouten? Of met een korrel zout?
Ach, mijn mening is ook maar een mening.

Ik ben dol op houten schepen, ze zijn het mooiste wat er is op schepengebied.
Maar ik heb zelf een stalen bootje met zo weinig mogelijk hout. Omdat ik geen zin heb om in mijn vrije tijd met mijn beroep bezig te zijn.

De boot waar het in dit topic om draait is prachtig. Zowel qua bouw als qua onderhoud lijkt het dik in orde. Ik denk dat het een fijn bootje is om mee te zeilen en om op te verblijven (onder het motto: “If she looks right, she probably is”.)

Neemt niet weg dat het verstandig is om de eventuele aankoop goed te overdenken. Economisch gezien is een houten boot een slechte investering omdat de latere verkoop niet of moeilijk zal verlopen.
Het onderhoud van een gezonde houten boot is niet veel moeilijker dan dat van andere boten, ook niet veel arbeidsintensiever. Wel ànders.
Er moet regelmatig onderhoud worden gepleegd, wat dan niet veel tijd kost.
Een houten boot moet goed proper gehouden worden, vooral onderin. Elk stukje vuil kan aanleiding zijn voor schimmel dus rot.
Een houten boot moet goed geventileerd worden. Het verdient ook aanbeveling om, als je van boord gaat, alle vlonders en kastjes open te leggen.
Lekkage van bovenaf is erg slecht (dat geldt overigens voor èlk vaartuig!) en dient ogenblikkelijk bestreden te worden. Lekkage van onderen is hinderlijk maar niet zo erg.
En bedenk: een jaar geen/slecht onderhoud werpt je vijf jaar terug. Vijf jaar geen/slecht onderhoud en de boot is al bijna een wrak.

Even specifiek over de boot waar het hier om gaat.
De gelamineerde spanten zien er gezond uit. De huid is lekker dik en met koper vastgezet waarbij ik geen vochtinwerking zie.
De boot staat voor een groot deel in de Coelan, dat is een heel goed product. Het vormt een dikke, veerkrachtige, slijtvaste en uiterst taaie huid die enigszins ademt. Jaarlijks onderhoud is makkelijk, maar na een jaar of 5 tot 10 (afhankelijk van de UV-inwerking op het onderliggende hout) is er intensiever onderhoud nodig dat wat lastiger is (en dat spul is verrekte duur).
Het lijkt erop dat er geen epoxy gebruikt is en dat is heel fijn!
Ik heb de foto’s nauwkeurig bekeken en zag, ook op de beruchte plekken, weinig problemen. Het voorschot van de kajuit vertoont een scheur en aan de binnenkant zit wat groezeligs achter de acculader, daar moet even naar gekeken worden.
Maar er zijn geen foto’s van de ruimtes onder de vloeren.
Vóór aankoop moet er heel goed gekeken worden naar de “moeilijke” plekken, met name achter de betimmering, onder de vloeren, rond de kiel, rond de hennegatskoker, rond de schroefaskoker, rond de motorfundatie, rond de voor- en achtersteven, onder de watertank, onder de wc en onder de andere sanitairdingen.
Check ook even het hout bij de ankerlier, want die is ooit verplaatst.
Belangrijk: Ruik!!! Wees op je hoede als de boot muf is of naar schimmel ruikt.
Als dat allemaal in orde is, dan deugt de boot.

En ach, dat witte plastic kabelgootje kan gemaskeerd worden met een houten afdeklatje of (ssssshtt, niet hardop zeggen!) een stukje plastic-met-houtnerfmotief.

Kortom, mijn ongezouten voorlopige mening is dat het een fijne en gezonde boot is. Maar wel eerst effe checken.

Dank Wim.

Waw zo positief ! Ook mijn dank Wim !! (ik ben de TS)
Ik ben driemaal in het schip geweest, maar de luiken waren al open, dus heb niet de verse "opgesloten" lucht kunnen ruiken. Ik herinner me geen kwalijke geuren. Toilet gaat met die blauwe plastic knop ofwel naar holding tank of naar zee.
Keukenaanrecht loopt onmiddellijk naar afsluiter.

De eerste maal in juli had de makelaar maar 10 minuten tijd. In dat korte tijdsbestek heb ik als eerste onmiddellijk alle vloerluiken opgelicht en met licht er in geschenen, en alles was kurkdroog, tot mijn grote verbazing. Maar de diverse tanks 3-4 tal ontnemen wel grote delen van het zicht op de diepere binnenste kielcompartimenten.
Moet daar dus ook in geschenen worden, en met spiegeltjes, of met een flexibele camera of ... ?

De 2e en 3e maal heb ik de makelaar - die toch geen tijd heeft (hobbyverkoper) en in mij geen ernstige koper zag - gewoon voorbijgestoken en op de wal naar de eigenaar rondgevraagd. Na een telefoontje van de bootbuur stond de man er 10 minuten later al. Zo simpel gaat dat soms.
Dan hebben we meerdere uren op de boot doorgebracht.
Helaas was zijn Engels niet toereikend voor vlotte conversatie.
We konden het dus niet uitgebreid hebben over onderhoudshandelingen, producten, timings, planningen enz. Wat ik heb opgestoken is anecdotische en partiële informatie. Ik had ook geen systeem in mijn vragen, was eerder van de hak op de tak.
Ik onthield deze uitspraak : "most wooden boats leak, but not this one".
Tijdens mijn 2e lange bezichtiging zag ik diep onder de motor in de bilge vloeistof. Kleur/samenstelling niet gepeild.

Op de foto's is alles netjes opgeruimd, maar onder enkele vloerpanelen en stouwvakken (er zijn geen bakskisten met deksel in de kuip, die ruimtes zijn enkel langs binnen als kruip-ruimtes bereikbaar) lag behoorlijk wat persoonlijk spul, tot en met speeltjes voor de kleinkinderen. Maar opvallend afwezig waren luchtontvochtigers.

Voor aanbrengen van de Coelan op de niet-teak kuipdelen kleefde hij met masking tape alles af (blokken, winches, al wat geen hout is). Maar verfde wel over de montageschroeven, wat me niet verkeerd leek.

Het lakwerk interieur was veel langer geleden, 10-15 jaar.
Ik dacht nog te vragen wat die vernis blazen op diverse plekken zijn op de binnenhuid, maar ben het vergeten.

Als ik hiermee doorga moet ik dus een Deense keurder vinden, hopelijk een hout-ervaringsdeskundige.
En dan best een gedetailleerde lijst met aandachtspunten voor keuring opstellen ?
Of laat je zo'n man gewoon zijn flow doorgaan, zijn eigen systematiek ? Gaat die mits kennis van zaken automatisch al die punten controleren die je aanhaalde, en nog meer ?

Is het raadzaam/essentieel ook een stuk onderwaterschip kaal te schrapen tot op hout ? Ik heb keurders op polyester dat al zien doen, door de antifouling en andere lagen tot op de gelcoat.

Nogmaals dank om je expert-kijk hier op te laten vallen hebben !

Aanvullingen na je laatste reactie:

-Het gaat er niet om waar de afvoeren van de wc, het aanrecht enz. op lozen, maar het gaat erom of ze ergens lekken, druppelen. Dat komt vaak voor en dat geeft dan schade. Vooral houten schepen zijn gevoelig voor constante vochtplekken door druppelen, al zijn het maar 10 druppels per dag.
-Je moet in alle krochten kijken, met goede verlichting, eventueel een spiegeltje of camera, en vooral ook voelen en een beetje prikken met een fijne schroevedraaier, priem of mes. Zo kun je constateren of er rot zit. Vooral waar de spanten op de huid zitten zijn interessant, en de contactpunten met de kiel en stevens.
-Luchtontvochtigers zijn niet nodig, zelfs totaal overbodig of schadelijk. Niet aanschaffen!
-Kaalschrappen van het onderwaterschip is niet nodig. Afkloppen is wel raadzaam, met enige ervaring is het mogelijk om op het gehoor het hout te beoordelen. Let op, slechte experts gebruiken stalen hamers om af te kloppen, maar daarmee is het niet mogelijk om de subtiele klankverschillen te horen. Ik gebruik zelf een goedkope schroevedraaier met zo'n hardplastic handvat (zonder modieuze rubber inlage), waarmee ik zachtjes tegen het hout klop. Dat geeft een mooie klank. Een plek met een doffe klank verdient onderzoek door prikken en kaalhalen.
-De blaasjes aan de binnenzijde verdienen ook enig onderzoek. Het kan onschuldig zijn, maar het kan ook rot zijn.
-Zoek een goede keurder op een traditionele scheepswerf. Iemand die met z'n eigen handen aan houten schepen werkt. Ik heb er ooit wel enkele ontmoet in Faborg, Svendborg, Marstal en Rudkobing. Officiële experts van dure expertisebureau's hebben vrijwel nooit verstand van houten schepen, al beweren ze van wel. Als een "expert" vooral allerlei interessante dingen doet met vochtmetertjes, kun je er zeker van zijn dat hij ooit een boekje heeft gelezen over hout maar er geen donder van weet. Stuur hem/haar zo snel mogelijk weg.
Groet,
Wim.

Dank Wim, waardevolle info waar ik mee aan de slag kan. Ik ben ook meer voor old school technieken.

De Coelan is idd.ontzettend duur, 70-80€ per liter, dekking 1L/m2...
Voor een bovenwaterschip van 10m x 3m is dan algauw 30L nodig, 2000-3000€. Reken ik dat goed ? Weliswaar maar eens in de 4-6 jaar.
Is de dekking 1L/m2 dan te zien als 1 laag, of bedoelt men : 1 m2 in het aantal voorgeschreven lagen (2-3 als ik het goed heb)

De boot ligt alweer sinds maart-april in het water in Ebeltoft. Er is denkelijk amper mee gevaren (zwakke gezondheid eigenaar). Het is ook in Denemarken al een lente en zomer droog en warm geweest, met veel zon. De bovenwater romphuid heeft dus ruimschoots tijd gehad uit te drogen dus de gangen te krimpen. Toch kon ik van binnenuit geen daglicht spleten zien, aan de buitenzijde aan stuurboord (bezonde kant) wel vanop de steiger vaag wat spleten gezien, enigszins openstaande gangen, zo leek het van ver. Maar is het dan dankzij het flexibele elastische van de Coelan dat net dit wordt opgevangen, en de boot zo boven de waterlijn toch waterdicht blijft ?
Groet, Patrick

SSpantHout schreef :
De gewenste dikte van de laag Coelan is minimaal 1 mm. Als je werkt met een zuiver horizontaal vlak, mag die laag in 1 keer opgegoten worden. In alle andere gevallen zul je het in een aantal lagen na elkaar moeten bereiken.
Denk eraan, de primer bij het Coelansysteem is cruciaal. De "lak" laat namelijk de UV-straling onbelemmerd door, wat het buitenste laagje van het hout zal aantasten en zelfs afbreken. De primer bevat UV-remming om dat te voorkomen. Er zal minstens een kwart liter primer per m² opgebracht moeten worden.
Al met al kost dat, alleen al aan materiaal, ruim 100 euro per vierkante meter.
Maar als het echt goed gedaan is, dan zit het ook voor heel lange tijd goed.
Als de Coelan na 10 jaar (of langer) nog goed zit, dan lekker laten zitten en niks aan doen. Alleen op de aangetaste plekjes moet je het bijwerken, dus het zal niet nodig zijn om de hele boot periodiek kaal te halen.
En inderdaad, de laag Coelan is zó elastisch dat het kieren en scheuren blijvend overbrugt. Maar nogmaals, alléén als het goed is aangebracht mèt voldoende primer.

Coelan is dus een wondermiddel boven de waterlijn, weinig werven waar ik mee bel kennen het.
Ik vind de kost en gevraagde inspanning volledig haalbaar.
Wel uitzonderlijk toxisch blijkbaar, enkel in openlucht verwerken ?

Nog een algemeenheid, sorry hiervoor, als leek kan ik niet anders.
Lekkend schip onder de waterlijn, het verhaal van 2 dagen in de kraan hangen, 24-48u dompelpompen in de aanslag bij de eerste tewaterlating na winterstalling op het droge, dat zijn voor mij werkelijk schrikbeelden. (diep opgeborgen jeugdtrauma tijdens nare zeilervaring in aflandige snel opgestoken Mistral)
De hamvraag : kan een houten onderwaterschip blijvend waterdicht zijn, ook doorheen winterstalling op de kant (onverwarmd) ?
Er is dan vast ook uitdroging, houtkrimp, door de antifouling, primer e.d. lagen door.
Wat doet men onder de waterlijn om toch waterdicht te blijven doorheen droogstalling, en/of is het uberhaupt mogelijk ?
- epoxy : niet doen
- Coelan onder de waterlijn: niet geschikt

Schiphuis niet iets? gewoon zo veel mogelijk in het water laten liggen.

Het is een rare gewaarwording dat lekken de eerste keer, je weet dat het gaat gebeuren, pompen klaar, maar toch een raar gevoel als je het water hoort stromen en de bilge langzaam ziet vullen

Deze heb ik gebouwd. Ik heb haar in 1993 te water gelaten. Ik heb mog contact met de huidige eigenaar. Ze lekt tot op heden niet. Ze ligt het hele jaar door aan een mooring zonder pomp e.o.d.
Ik ben van mening dat een goed gebouwd houten schip niet behoort te lekken.

Als leek kan ik niet anders zeggen dan: wat een verwezenlijking.

Is dan de beste strategie voor een houten boot :
- het hele jaar in het water laten (best zout) - buiten seizoen bovendeks met volledige tent
- enkel in voor- of najaar een beperkte tijd 1-2 weken op de kant voor hernieuwing antifouling ?
- of evt. zelfs :

• najaar: kort kranen & schoonspuiten en weer het water in, hopend op beperkte aangroei tijdens winter
• voorjaar: kranen, evt. grotere behandeling onderwaterschip als dat nodig is + nieuwe antifouling

Na hoeveel weken op het droge treedt er in een typische lente (maart-april) al significante uitdroging op die tot lekkende gangen kan leiden ?

Deze aanpak spreekt mij meer aan.
Een boot is in essentie toch gemaakt om te water te zijn, niet op het droge.
Maar waarschijnlijk zie ik dit te simplistisch, want er zijn vast effecten van langdurige blootstelling van het hout en de onderwaterlagen aan water ?

SSpantHout schreef :
Coelan is een polyurethaan. Uitgehard (door een reactie met water uit de lucht en het hout) is het niet giftig, maar in vloeibare toestand bevat het isocyanaten. Die moet je niet opeten want erg giftig (verwant aan blauwzuur). Sinds vrij kort mogen professionals alleen maar met isocyanaten werken als ze een speciaal certificaat hebben, wat behaald kan worden na een tenenkrommend slecht gratis internetcursusje.

En ik ben het met 3N eens: een houten boot hoort niet echt te lekken. Dagenlang zinkend in een kraan hangen is echt niet nodig. Broodje aap.
Na zwaar zeilen of na tewaterlating kan er wel eens wat naar binnen komen, maar dat is geen enkel probleem en niet schadelijk.
En zo'n sterk jacht hoeft niet 's winters op de wal te staan, tenzij er risico is voor schade door dik ijs.

SSpantHout schreef :
Dat zou ik dus niet doen. Tenzij je dat zelf voorzichtig doet. Maar botweg met een hoge drukspuit er overheen raggen is echt niet verstandig.

Wat betreft lak heb ik een heel simpel idee. Het maakt niet zoveel uit wat je er op smeert. Als je er maar met regelmaat iets op smeert. Beloftes van onderhoud om de paar jaar zijn in mijn ogen gewoon oplichting. Elk jaar op die knietjes alles boven de waterlijn schuren en van een paar nieuwe lagen voorzien. Gewone olie basis lakken hebben de minste onderlinge hechtingsproblemen. Wat je in ieder geval wilt proberen te vermijden is dat er lagen gaan los laten.
Overigens op de foto's van de boot die je op het oog hebt zijn er onthechting problemen te zien.

Is het dan best aangroei handmatig af te schrapen/schuren/...
(die kleine schelpjes hechten toch wel enorm sterk ?)


Ik ben nieuwsgierig naar wat toelichting hierover ?

SSpantHout schreef :
Tussen de gangen zit als het goed is "iets" wat zacht is en mee kan bewegen met het hout. Dat spuit je er gewoon tussen uit met een HD spuit.

Het breeuwsel ?

SSpantHout schreef :

3Noreen schreef :
Prachtig, maakt indruk!

@3Noreen : juist, dat plekje had ik ook al gespot

(mijn excuus: door een of andere onbedoelde manipulatie van mij is het topic bij antwoorden plots veranderd in "Schelphoek dichtgeslibt?"
Dit lijkt me een foutje in de website ?
Ik heb nl. een reactie proberen plaatsen in dat andere topic, maar kreeg een foutmelding "geen toegang tot dit onderwerp".
En sindsdien komt bij elke reactie in mijn eigen topic blijkbaar die titel van dat andere topic.
Kan ik dat evt. melden aan een sitebeheerder ?)

SSpantHout schreef :
Ja. Als je geluk hebt hennep of een moderne kit. Wat je niet wilt is katoen. Dat laatste gaat eerder rotten.